Ρύπανση κλείνει ουγγρικό εργοστάσιο μπαταριών

Τα υπόγεια ύδατα κάτω από κινεζικής ιδιοκτησίας εργοστάσιο μπαταριών στο Ντέμπρετσεν της Ουγγαρίας περιείχαν αλουμίνιο σε συγκέντρωση 2.676.000 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο, δηλαδή πάνω από 13.000 φορές το νόμιμο όριο (444, Portfolio). Υπέρβαση των ορίων καταγράφηκε επίσης σε αρσενικό, μόλυβδο, κάδμιο, κοβάλτιο και νικέλιο. Οι ουγγρικές αρχές ανέστειλαν την παραγωγή της Semcorp Hungary στις 24 Ιουνίου και έως τις 3 Ιουλίου είχαν απαγορεύσει κάθε δραστηριότητα στον χώρο του εργοστασίου (HVG). Το Ντέμπρετσεν είναι η πόλη που η Ουγγαρία προβάλλει ως τον μεγαλύτερο κόμβο παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη. Η Semcorp ήταν ένας από τους προμηθευτές που τροφοδοτούσαν αυτήν τη βιομηχανική συστάδα (G7/Telex).

Γιατί μια λεπτή μεμβράνη μπορεί να σταματήσει ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων

Η Semcorp παράγει μεμβράνη διαχωρισμού: ένα λεπτό, πορώδες υλικό που τοποθετείται ανάμεσα στον θετικό και τον αρνητικό πόλο μιας μπαταρίας. Επιτρέπει τη διέλευση των ιόντων λιθίου κατά τη φόρτιση και την εκφόρτιση, αλλά εμποδίζει την επαφή των δύο πλευρών. Αν έρθουν σε επαφή, το στοιχείο βραχυκυκλώνει και μπορεί να οδηγηθεί σε θερμική διαφυγή, δηλαδή σε ανεξέλεγκτη υπερθέρμανση της μπαταρίας μέσω αλυσιδωτής αντίδρασης (Element). Αν η μεμβράνη σκιστεί, απορροφήσει υγρασία ή μολυνθεί, το στοιχείο παύει να είναι ασφαλές.

Αυτή ακριβώς η ευαισθησία εξηγεί γιατί ο κόμβος του Ντέμπρετσεν σχεδιάστηκε με τόσο στενή χωροταξική σύνδεση μεταξύ των προμηθευτών και των τελικών μονάδων. Το εργοστάσιο της Semcorp, με περισσότερους από 440 εργαζομένους, βρίσκεται στη Νότια Οικονομική Ζώνη της πόλης, δίπλα σε μονάδες της CATL, της Eve Power, της EcoPro BM και της BMW (Telex). Η BMW συναρμολογεί επιτόπου μπαταρίες υψηλής τάσης, ώστε να μειώνει το κόστος logistics (Népszava). Ένας κοντινός προμηθευτής σημαίνει καθαρότερο χειρισμό των υλικών και πιο προβλέψιμες παραδόσεις. Όταν όμως αστοχεί ο κοντινός προμηθευτής, δεν υπάρχει απαραίτητα τοπική εναλλακτική.

Η Ευρώπη μπορεί πλέον να χτίζει εργοστάσια μπαταριών, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικές εταιρείες για κρίσιμα ενδιάμεσα υλικά. Οι Κινέζοι παραγωγοί ελέγχουν το 89,6% της παγκόσμιας αγοράς μεμβρανών διαχωρισμού μπαταριών, σύμφωνα με στοιχεία για την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 (SNE Research). Η εξάρτηση παραμένει ορατή ακόμη και όταν η παραγωγή γίνεται εντός της ΕΕ.

Οι ελεγκτές είδαν προειδοποίηση τον Φεβρουάριο. Το κλείσιμο ήρθε τον Ιούνιο.

Κατά την επιτόπια επίσκεψη της 26ης Φεβρουαρίου, οι επιθεωρητές εντόπισαν ένα άγνωστο υγρό, που ανέδυε ατμούς και δυσοσμία, να εισχωρεί στο έδαφος. Η δειγματοληψία διατάχθηκε τον Μάρτιο, τα εργαστηριακά αποτελέσματα παραδόθηκαν στις 14 Μαΐου και η παράβαση διαπιστώθηκε επισήμως στις 22 Μαΐου. Η αναστολή λειτουργίας αποφασίστηκε μόνο στις 24 Ιουνίου (444, Portfolio). Η Semcorp είχε χαρακτηρίσει το υγρό ακίνδυνο συμπύκνωμα. Τα εργαστηριακά ευρήματα, που έδειξαν ρύπανση από βαρέα μέταλλα σε δεκατρείς ουσίες, διέψευσαν αυτόν τον ισχυρισμό.

Η πολιτική αντίδραση ανέδειξε ένα βαθύτερο πρόβλημα διακυβέρνησης. Ο δήμαρχος του Ντέμπρετσεν, Λάσλο Παπ, κάλεσε δημόσια τη Semcorp να εγκαταλείψει την πόλη και κατέθεσε μήνυση (HVG). Η εθνική κυβέρνηση ζήτησε την παραίτησή του. Ο Παπ απάντησε ότι την άδεια λειτουργίας δεν την είχε δώσει ο δήμος, αλλά η κυβερνητική υπηρεσία, η οποία είχε στη διάθεσή της τα στοιχεία παρακολούθησης πολύ πριν ενημερωθεί η κοινή γνώμη για τη ρύπανση. Το ερώτημα ποιος λογοδοτεί για την επιβολή των κανόνων, όταν το κεντρικό κράτος εγκρίνει τις επενδύσεις και η τοπική κοινωνία υφίσταται τις συνέπειες, παραμένει ανοιχτό.

Ποιος πληρώνει αν η υπόθεση τραβήξει

Οι άμεσοι χαμένοι είναι οι περισσότεροι από 440 εργαζόμενοι της Semcorp και οι κάτοικοι του Ντέμπρετσεν, καθώς τα υπόγεια ύδατα της περιοχής εμφανίζουν πλέον ρύπανση από βαρέα μέταλλα. Στη συνέχεια μπορεί να πιεστούν οι μονάδες αυτοκινήτων και μπαταριών. Η Mercedes έχει ήδη δει τι σημαίνει διακοπή σε έναν κόμβο μπαταριών του Ντέμπρετσεν: καθυστερήσεις στο τοπικό εργοστάσιο της CATL την ανάγκασαν να προμηθευτεί μπαταρίες από την Κίνα διά θαλάσσης, προσθέτοντας περίπου έξι εβδομάδες στον χρόνο παράδοσης (auto motor und sport). Εκείνη η περίπτωση αφορούσε την CATL, όχι τη Semcorp, αλλά η αδυναμία είναι ίδια: όταν σπάει η τοπική αλυσίδα εφοδιασμού, η εφεδρική λύση ακυρώνει το βασικό πλεονέκτημα για το οποίο δημιουργήθηκε ο κόμβος.

Η Σλοβακία και η Τσεχία, ενταγμένες στο ίδιο γερμανικής καθοδήγησης δίκτυο παραγωγής αυτοκινήτων, θα μπορούσαν να επηρεαστούν αν καθυστερήσουν οι ουγγρικές εισροές για μπαταρίες. Η Πολωνία, ήδη ο μεγαλύτερος παραγωγός μπαταριών ιόντων λιθίου στην Ευρώπη χάρη στη δυναμικότητα της LG Energy Solution στην περιοχή του Βρότσλαβ (Notes from Poland), θα μπορούσε να ωφεληθεί αν το ουγγρικό μοντέλο χάσει αξιοπιστία. Δεν υπάρχουν όμως ακόμη στοιχεία ότι παραγγελίες ή επενδύσεις μετακινούνται.

Το σημαντικότερο τεκμήριο λείπει ακόμη: αν κάποια μεταγενέστερη μονάδα στην αλυσίδα έχει ήδη χάσει παραγωγή λόγω της αναστολής λειτουργίας. Ο Κανονισμός της ΕΕ για τις μπαταρίες (2023/1542) αυστηροποιεί τους περιβαλλοντικούς κανόνες και τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας για τις μπαταρίες που πωλούνται στην Ευρώπη. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν η Ουγγαρία μπορεί να επιβάλει αυτούς τους κανόνες χωρίς να αποδυναμώσει την ταχύτητα και την ευελιξία που πούλησε στους επενδυτές.