Η Γερμανία εξαντλεί τα σύνορά της

Χημικές τουαλέτες στο Ζίγκμαρσελ. Η ίδια εικόνα, ξανά και ξανά, στα σημεία ελέγχου κατά μήκος των γερμανικών συνόρων. Αστυνομικοί που μετακινούνται από την επιτήρηση διαδηλώσεων στους συνοριακούς ελέγχους και από εκεί σε ποδοσφαιρικούς αγώνες, χωρίς πραγματικό χρόνο ανάπαυσης. Αυτό που το Βερολίνο παρουσίασε τον Σεπτέμβριο του 2024 ως προσωρινό μέτρο ασφαλείας έχει μετατραπεί σε ημιμόνιμη επιχείρηση (Tagesschau), και ο άνθρωπος που έχει ορίσει η Μπούντεσταγκ για να παρακολουθεί τις συνθήκες εργασίας στην ομοσπονδιακή αστυνομία λέει πλέον ότι το μοντέλο δεν αντέχει.

14.000 αστυνομικοί, λιγότεροι μετανάστες

Ο Ούλι Γκρετς, ο ανεξάρτητος επίτροπος της Μπούντεσταγκ για την ομοσπονδιακή αστυνομία, δηλαδή ο κοινοβουλευτικός ελεγκτής των συνθηκών αστυνόμευσης, δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα την ετήσια έκθεσή του για το 2026. Το συμπέρασμα είναι ευθύ: οι εσωτερικοί συνοριακοί έλεγχοι της Γερμανίας προκαλούν «εξαιρετική επιβάρυνση» και δεν είναι βιώσιμοι (RP Online).

Περίπου 14.000 αστυνομικοί απασχολούνται στα σύνορα, συσσωρεύοντας υπερωρίες και αποσύροντας δυνάμεις από σιδηροδρομικούς σταθμούς, αεροδρόμια και μεγάλες διοργανώσεις (Spiegel). Η εκπαίδευση και η επιχειρησιακή ετοιμότητα πλήττονται, καθώς εκπαιδευτές και ειδικές ομάδες εντάσσονται εκ περιτροπής στα σημεία ελέγχου (Süddeutsche Zeitung). Στο Μπαντ Ράιχενχαλ, στα σύνορα με την Αυστρία, 20 έως 25 αστυνομικοί από κινητή μονάδα επιτήρησης παραμένουν μονίμως σε ένα και μόνο πέρασμα, άρα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή των απαγορεύσεων οπλοφορίας με μαχαίρι στους σταθμούς του Μονάχου ή της Νυρεμβέργης (RP Online).

Η αιτιολόγηση της επιχείρησης γίνεται όλο και πιο αδύναμη. Οι παράτυπες είσοδοι στο πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρησαν σε λίγο κάτω από 25.000, περίπου 22 τοις εκατό λιγότερες από πέρυσι, αλλά η Γερμανία διατήρησε τον ίδιο αριθμό αστυνομικών στα ίδια σημεία ελέγχου (Spiegel, Tagesschau).

Τα δικαστήρια αντιδρούν, οι έλεγχοι συνεχίζονται

Το Διοικητικό Δικαστήριο του Μονάχου έκρινε παράνομους, σε τρεις υποθέσεις, τους συνοριακούς ελέγχους στο αυστριακό πέρασμα, θεωρώντας ότι η διάρκεια και ο σχεδιασμός τους ενδέχεται να παραβιάζουν τον Κώδικα Συνόρων Σένγκεν, δηλαδή τους κανόνες της ΕΕ που κατοχυρώνουν τη μετακίνηση χωρίς διαβατηριακούς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα (Finanznachrichten/dpa-AFX). Το ίδιο δικαστήριο, όμως, αρνήθηκε να απαγορεύσει μελλοντικούς ελέγχους. Στην πράξη, οι ταξιδιώτες υφίστανται πρώτα τον έλεγχο και προσφεύγουν μετά.

Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ αναγνώρισε την πίεση στην ομοσπονδιακή αστυνομία. Συνέδεσε, ωστόσο, οποιαδήποτε παράταση πέραν του Σεπτεμβρίου με τρία κριτήρια: την πορεία των μεταναστευτικών ροών, την προστασία των εξωτερικών συνόρων και τους νέους κανόνες της ΕΕ για το άσυλο, που τέθηκαν σε ισχύ στις 12 Ιουνίου (n-tv). Η λογική του είναι ότι, αν μειωθούν οι παράτυπες αφίξεις και τα άλλα κράτη-μέλη αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους μέσω του αναμορφωμένου συστήματος ασύλου, η Γερμανία θα μπορέσει να αποσυρθεί από τα σημεία ελέγχου. Κανένα από αυτά τα κριτήρια, όμως, δεν έχει δημόσιο μετρήσιμο όριο, ώστε να είναι σαφές πότε εκπληρώνεται.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τη Γερμανία και άλλα οκτώ κράτη να καταργήσουν σταδιακά τους εσωτερικούς ελέγχους και να στραφούν σε κινητές, στοχευμένες με βάση τον κίνδυνο εναλλακτικές λύσεις (The Brussels Times). Η ισχύς της Κομισιόν είναι εκ κατασκευής περιορισμένη: στους κανόνες του Σένγκεν, το κράτος-μέλος ενεργεί πρώτα και ενημερώνει τις Βρυξέλλες μετά. Η Επιτροπή μπορεί να ελέγξει, να ασκήσει πίεση και, τελικά, να προσφύγει δικαστικά. Δεν μπορεί να κλείσει τους ελέγχους με μία διοικητική εντολή (Verfassungsblog).

Οι γείτονες πληρώνουν κόστος που δεν μπορούν να μετρήσουν

Η Συνοριοφυλακή της Πολωνίας έλεγξε 3,84 εκατομμύρια ανθρώπους στα σύνορα με τη Γερμανία και τη Λιθουανία μέσα σε έναν χρόνο, με τους περισσότερους ελέγχους να γίνονται στο γερμανικό τμήμα (RMF24). Το Λουξεμβούργο εξαρτάται από περίπου 230.000 διασυνοριακούς εργαζομένους, που μετακινούνται καθημερινά από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία. Οι έλεγχοι και οι διαταραχές στις μεταφορές χτυπούν ένα ήδη πιεσμένο δίκτυο μετακίνησης, με εργαζομένους να λένε ότι αισθάνονται «όμηροι» (RTL Infos, Vosges Matin).

Κανένας γείτονας δεν έχει παρουσιάσει σκληρή εκτίμηση κόστους. Και κανένας δεν βρίσκεται σε ιδιαίτερα ισχυρή θέση για να διαμαρτυρηθεί: η Γαλλία διατηρεί δικούς της ελέγχους στο πλαίσιο του Σένγκεν αδιάλειπτα από τις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2015, ενώ η Πολωνία παρέτεινε τους ελέγχους με τη Γερμανία έως τον Οκτώβριο. Όσο περισσότερα κράτη χρησιμοποιούν την εξαίρεση, τόσο δυσκολότερο γίνεται για οποιονδήποτε να χαρακτηρίσει τη γερμανική εκδοχή της παραβίαση.

Η έκθεση του Γκρετς ανέδειξε και ζήτημα δικαιωμάτων. Το γραφείο του άνοιξε έρευνες για 33 υποθέσεις φυλετικού προφίλ και κατέγραψε αύξηση 58 τοις εκατό στο σύνολο των αναφορών σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (Süddeutsche Zeitung, Zeit). Οι αστυνομικοί εξαντλούνται. Οι ταξιδιώτες δεν μπορούν να αποφύγουν ελέγχους τους οποίους δικαστήριο έχει κρίνει παράνομους. Και οι δύο πλευρές πληρώνουν το κόστος των μόνιμων «προσωρινών» ελέγχων.

Η Γερμανία έχει κανονικοποιήσει μια εξαίρεση σε μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ, χωρίς να παρουσιάζει τα στοιχεία που θα δικαιολογούσαν αυτή την κλίμακα. Ο επίτροπος για την αστυνομία, τα δικαστήρια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι γείτονες της Γερμανίας συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: η επιχείρηση κοστίζει περισσότερο από όσο αποδίδει. Την απάντηση την οφείλει ο Ντόμπριντ. Μέχρι στιγμής, έχει δώσει μια προθεσμία τον Σεπτέμβριο και τρεις όρους που κανείς δεν μπορεί να επαληθεύσει.