Η AKTOR μπαίνει στο Dioriga Gas

Ο όμιλος AKTOR υπέγραψε στις 9 Ιουλίου συμφωνία-πλαίσιο για την απόκτηση του 50% της Dioriga Gas από τη Motor Oil, δηλαδή της εταιρείας που αναπτύσσει πλωτό τερματικό υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Κορινθιακό Κόλπο (Protothema). Η συμφωνία παραμένει σε προκαταρκτικό στάδιο: έχουν τεθεί οι βασικοί όροι, αλλά απαιτούνται ακόμη οριστικές συμβάσεις, εγκρίσεις από τα διοικητικά συμβούλια και ρυθμιστική έγκριση. Παρ’ όλα αυτά, η κίνηση δείχνει ότι δύο από τους μεγαλύτερους βιομηχανικούς ομίλους της χώρας τοποθετούνται με κεφάλαια στην υπόθεση ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη χρειάζεται ακόμη μία πύλη εισαγωγής φυσικού αερίου. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν η ίδια η αγορά συμμερίζεται αυτή την εκτίμηση.

Ο διάδρομος έχει χρήματα πίσω του. Το τερματικό όχι ακόμη.

Το έργο αφορά μία μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου, γνωστή ως FSRU: στην πράξη, μια πλωτή εγκατάσταση μεγέθους πλοίου, όπου τα δεξαμενόπλοια εκφορτώνουν υγροποιημένο αέριο, το οποίο θερμαίνεται ξανά, μετατρέπεται σε αέριο και διοχετεύεται στο σύστημα αγωγών. Η Motor Oil αναφέρει ότι η Dioriga διαθέτει τις αναγκαίες άδειες και μελέτες (Enikos). Δεν έχει υπάρξει, όμως, ανεξάρτητη επιβεβαίωση για ημερομηνία έναρξης κατασκευής ή για δεσμευμένες κρατήσεις από πελάτες.

Η εμπορική λογική του έργου συνδέεται με τον Κάθετο Διάδρομο, τη διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, την οποία η ΕΕ αντιμετωπίζει ως προτεραιότητα διαφοροποίησης μέσω του πλαισίου CESEC, δηλαδή της πρωτοβουλίας για την ενεργειακή διασύνδεση της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (European Commission). Το σχήμα είναι απλό: το αέριο φτάνει στην Ελλάδα με πλοία, επαναεριοποιείται και κινείται βόρεια μέσω διασυνδέσεων προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.

Αυτή η διαδρομή έχει πλέον πραγματικές δεσμεύσεις πίσω της. Στις πρώτες μακροχρόνιες δημοπρασίες δυναμικότητας στο σημείο διασύνδεσης Ελλάδας-Βουλγαρίας στο Σιδηρόκαστρο, οι αγοραστές δέσμευσαν πάνω από το 45% της διαθέσιμης δυναμικότητας για το έτος αερίου 2026/27 και για τα τέσσερα επόμενα χρόνια (Protothema English). Οι κρατήσεις δυναμικότητας έχουν σημασία επειδή οι εταιρείες πληρώνουν για χώρο στους αγωγούς μόνο όταν υπολογίζουν ότι θα μεταφέρουν αέριο μέσα από αυτούς. Η Metlen δέσμευσε περίπου 20 GWh την ημέρα, ενώ η ΔΕΠΑ Εμπορίας και η Atlantic SEE LNG Trade πήραν συνολικά περίπου 13 GWh την ημέρα.

Η Atlantic SEE, κοινοπραξία στην οποία η AKTOR κατέχει το 60%, έχει επίσης δεσμεύσει 4,7 TWh ετησίως σε δυναμικότητα του διαδρόμου, με στόχο τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην περιοχή πριν από το 2030 (To Vima). Παράλληλα, προσπαθεί ακόμη να μετατρέψει τα μνημόνια συνεργασίας με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία σε δεσμευτικές εικοσαετείς συμβάσεις (Parapolitika).

Οι κρατήσεις αυτές αποδεικνύουν ζήτηση για τη διαδρομή, όχι κατ’ ανάγκην για τη Dioriga. Τα υφιστάμενα ελληνικά σημεία εισόδου ήδη εμφανίζουν υπερδέσμευση. Επιπλέον, ο διάδρομος έγινε εμπορικά ελκυστικός μόνο αφότου οι διαχειριστές μείωσαν το κόστος διέλευσης από περίπου 9,39 ευρώ ανά MWh σε κάτω από 6 ευρώ ανά MWh για την πλήρη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία (Euro2Day, Știripesurse). Οι χρεώσεις αυτές επιβαρύνουν τους μεταφορείς, οι οποίοι τις περνούν στην τελική τιμή που πληρώνουν οι αγοραστές. Το γεγονός ότι χρειάστηκε μείωση σχεδόν 40% πριν εμφανιστούν δεσμεύσεις δείχνει πόσο στενά είναι τα περιθώρια της εξίσωσης.

Η Κροατία και η Ρουμανία διεκδικούν ήδη τους ίδιους αγοραστές

Η Dioriga μπαίνει σε μια αγορά όπου υπάρχουν ήδη λειτουργικές εναλλακτικές. Το τερματικό LNG στο Κρκ της Κροατίας λειτουργεί από το 2021 και έχει επεκταθεί σε δυναμικότητα 6,1 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως (Poslovni). Στη Ρουμανία, το υπεράκτιο κοίτασμα Neptun Deep, που ανήκει κατά 50%-50% στην OMV Petrom και τη Romgaz, αναμένεται να δώσει πρώτο αέριο από το 2027, με αναφερόμενη παραγωγή σταθεροποίησης γύρω στα 8 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως (HotNews). Και οι δύο υποδομές απευθύνονται εν μέρει στους ίδιους περίκλειστους αγοραστές που επιδιώκει να προσεγγίσει και η Ελλάδα.

Ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

Αν η Dioriga λειτουργήσει εμπορικά, η Motor Oil και η AKTOR θα έχουν άμεσο όφελος, οι ελληνικές υποδομές μεταφοράς θα εισπράττουν τέλη και οι τελικοί αγοραστές στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τα δυτικά Βαλκάνια θα αποκτήσουν ακόμη ένα διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στους υφιστάμενους προμηθευτές.

Αν το έργο δεν σταθεί εμπορικά, το πρώτο κόστος θα το αναλάβουν οι μέτοχοι. Ο κίνδυνος όμως δεν σταματά εκεί. Η Βουλγαρία γνωρίζει ήδη πώς η υποαξιοποιημένη ενεργειακή υποδομή μπορεί να περάσει τελικά στον λογαριασμό του Δημοσίου. Η συμφωνία Botas-Bulgargaz φέρεται να προέβλεπε 500.000 ευρώ ημερησίως σε σταθερές πληρωμές δυναμικότητας ανεξαρτήτως πραγματικής χρήσης, μέχρι οι δύο πλευρές να παγώσουν τη σύμβαση για 15 μήνες (3e-news, BTA). Όταν τερματικά ή αγωγοί συνοδεύονται από ρήτρες take-or-pay, δηλαδή από υποχρέωση πληρωμής είτε χρησιμοποιηθεί είτε όχι η δεσμευμένη ποσότητα, οι κυβερνήσεις συχνά απορροφούν τις ζημιές μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων. Στο τέλος, το κόστος μεταφέρεται στους καταναλωτές.

Η Ουγγαρία και η Σλοβακία, οι πιο απομακρυσμένες αγορές κατά μήκος της διαδρομής, εμφανίζουν την ασθενέστερη έλξη. Δεν υπάρχει δημόσια ένδειξη ότι οι διαχειριστές των δικτύων τους ή οι έμποροι φυσικού αερίου έχουν δεσμευθεί στη διαδρομή μέσω Ελλάδας. Η συνήθης τροφοδοσία τους περνά από τον TurkStream, και το ελληνικό LNG έχει αξία για αυτές μόνο αν η τελική τιμή παράδοσης είναι χαμηλότερη (Denník E).

Η συμφωνία AKTOR-Motor Oil είναι ένα στοίχημα ότι το ενεργειακό πρόβλημα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μετατοπίζεται από την εξεύρεση φυσικού αερίου στη δημιουργία διαδρομών που οι εταιρείες μπορούν πράγματι να χρησιμοποιήσουν σε ανταγωνιστική τιμή. Ο Κάθετος Διάδρομος έχει πραγματικές κρατήσεις και δυναμική στη μείωση των χρεώσεων. Αυτό που δεν έχει ακόμη είναι απόδειξη ότι η περιοχή χρειάζεται και αυτό το τερματικό, σε αυτή τη θέση, πέρα από όσα έχουν ήδη κατασκευαστεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη.