Οι Βαλτικές θωρακίζουν τους κόμβους φυσικού αερίου

Μια υπόγεια αποθήκη φυσικού αερίου κοντά στη Ρίγα. Ένα υδροηλεκτρικό φράγμα στον ποταμό Νταουγκάβα της Λετονίας. Ένας τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου στο λιμάνι της Κλαϊπέντα στη Λιθουανία. Δεν πρόκειται για στρατιωτικές βάσεις. Οι κυβερνήσεις της Βαλτικής, όμως, τις αντιμετωπίζουν πλέον ως σημεία άμυνας, επειδή οι ίδιες υποδομές που θα μπορούσε να πλήξει η Ρωσία — λιμάνια, ενεργειακοί κόμβοι και σιδηροδρομικοί διάδρομοι — είναι και οι διαδρομές από τις οποίες το ΝΑΤΟ θα ενίσχυε την ανατολική του πτέρυγα.

Ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, δήλωσε ότι πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας δείχνουν πιθανές ρωσικές «προκλήσεις ή επιθέσεις» κατά κρίσιμων υποδομών στις Βαλτικές χώρες ή στην Πολωνία (Euronews). Ο πρόεδρος της Λετονίας, Έντγκαρς Ρίνκεβιτς, είπε ότι στοιχεία από αρκετές χώρες του ΝΑΤΟ δείχνουν πως η Ρωσία έχει επιχειρήσει πράξεις σαμποτάζ και υβριδικές επιχειρήσεις (The Straits Times). Το πρόβλημα είναι ότι το κοινό δεν μπορεί να ελέγξει τίποτε από αυτά. Οι ίδιες οι υπηρεσίες ασφαλείας της Βαλτικής διευκρίνισαν ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο ρωσικό σχέδιο, γνωστή ημερομηνία ή ορατή στρατιωτική προετοιμασία (LRT).

Οι προειδοποιήσεις έγιναν μέτρα επί του πεδίου

Η απάντηση δεν έμεινε στη ρητορική. Η Λετονία ενίσχυσε την ασφάλεια γύρω από το υδροηλεκτρικό συγκρότημα του Νταουγκάβα και την υπόγεια αποθήκη φυσικού αερίου στο Ιντσούκαλνς (Polsat News). Οι δύο πρόεδροι επισκέφθηκαν μαζί τον τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου της Κλαϊπέντα και παρακολούθησαν ζωντανή άσκηση νηοψίας στη θάλασσα (LRT). Η Δανία έστειλε έναν λόχο πεζικού στη νατοϊκή πολυεθνική ταξιαρχία στη Λετονία, υπό καναδική διοίκηση, όπου ήδη εναλλάσσονται συνεχώς στρατεύματα από 13 συμμαχικές χώρες (Nordic Defence Sector, Latvian Ministry of Defence).

Ένας λόχος πεζικού δεν αλλάζει από μόνος του την αμυντική διάταξη της Λετονίας. Η αξία του είναι πολιτική: η παρουσία της δανικής σημαίας μέσα στην ταξιαρχία στέλνει το μήνυμα ότι ένα σαμποτάζ κατά βαλτικών υποδομών θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5, τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, στο δημόσιο αρχείο δεν έχει εμφανιστεί ούτε γραπτό λετονικό αίτημα, ούτε απόφαση του δανικού κοινοβουλίου, ούτε αποχαρακτηρισμένη πληροφορία που να συνδέει την ανάπτυξη με συγκεκριμένη απειλή. Οι κυβερνήσεις κινήθηκαν εντός των υφιστάμενων νατοϊκών ρυθμίσεων, άρα τα κοινοβούλια δεν κλήθηκαν να εγκρίνουν, να χρηματοδοτήσουν ή να ελέγξουν την απόφαση.

Τα ίδια λιμάνια που χρειάζεται το ΝΑΤΟ για τη μετακίνηση στρατευμάτων

Η απειλή δεν αφορά μόνο τη Λετονία, επειδή οι πιθανοί στόχοι λειτουργούν ταυτόχρονα και ως διαδρομές ενίσχυσης του ΝΑΤΟ. Τερματικοί σταθμοί φυσικού αερίου, ακτοπλοϊκές συνδέσεις, καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας και σιδηροδρομικοί διάδρομοι που θα μπορούσε να χτυπήσει η Ρωσία είναι οι ίδιες υποδομές από τις οποίες οι σύμμαχοι θα μετέφεραν στρατεύματα και εξοπλισμό προς τις Βαλτικές χώρες. Η διακοπή τους δεν θα έπληττε μόνο την καθημερινή ζωή των πολιτών. Θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να εμποδίσει τη στρατιωτική αντίδραση που υπόσχεται το Άρθρο 5.

Αυτή η επικάλυψη ήδη καθορίζει τις αντιδράσεις των γειτονικών χωρών. Η Εσθονία εξέδωσε προειδοποιήσεις για απειλή από drones στις νότιες επαρχίες της την ίδια ημέρα που η Λετονία επισήμανε κινδύνους στον εναέριο χώρο της ανατολικής της περιοχής (Yle). Η Πολωνία ερμήνευσε τις ίδιες πληροφορίες ως απειλή για τους δικούς της τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου, τις σιδηροδρομικές της συνδέσεις και τον στενό διάδρομο του Σουβάλκι, που τη συνδέει με τη Λιθουανία (Rzeczpospolita). Η Σουηδία προετοιμάζει το Γκότλαντ ως κόμβο επιτήρησης και επιμελητείας για την κεντρική Βαλτική, με το σκεπτικό ότι το νησί πρέπει να παραμείνει υπό έλεγχο για οποιαδήποτε συμμαχική κίνηση προς την ανατολική ακτή (Dagens.se).

Η διοικητική αλυσίδα του ΝΑΤΟ προσαρμόστηκε παράλληλα. Την 1η Ιουλίου, το 1ο Γερμανο-Ολλανδικό Σώμα Στρατού ανέλαβε την τακτική διοίκηση των χερσαίων δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Λετονία και την Εσθονία, αντικαθιστώντας το προηγούμενο σχήμα (mil.lv). Η αλλαγή έχει σημασία επειδή καθορίζει ποιος θα συντονίσει την ενίσχυση αν οι προειδοποιήσεις επιβεβαιωθούν, αλλά και αν ο διάδρομος του Σουβάλκι θα υπάγεται σε ένα ενιαίο στρατηγείο ή θα μοιραστεί επιχειρησιακά μεταξύ δύο διοικήσεων.

Τι μένει απόρρητο

Ρεπορτάζ που βασίστηκε στο Associated Press σημείωσε ότι οι πληροφορίες δεν προσδιόριζαν συγκεκριμένη τοποθεσία ή χρόνο για πιθανές επιθέσεις (AP via Newsmax). Η Le Figaro περιέγραψε την προειδοποίηση ως πληροφορίες για πιθανές «επιλεκτικές κινητικές επιχειρήσεις» κατά υποδομών (Le Figaro). Το ΝΑΤΟ χρησιμοποιεί εκ περιτροπής συμμαχικές μονάδες, όχι νέες μόνιμες βάσεις, για να αντιμετωπίσει μια απειλή που θεωρείται εύλογη αλλά δεν έχει αποδειχθεί δημοσίως. Το σύστημα λειτουργεί χωρίς να απαιτείται κοινοβουλευτική ψηφοφορία ή δημοσιοποίηση των στοιχείων στα οποία βασίζεται.

Τα κοινοβούλια της Βαλτικής και της Δανίας οφείλουν στους πολίτες τους μια σαφή διάκριση: ποιο μέρος αυτής της αντίδρασης ήταν προγραμματισμένη εκ περιτροπής παρουσία, ποιο μέρος ήταν έκτακτη ενίσχυση που ενεργοποιήθηκε από νέες πληροφορίες, και ποιο είναι το όριο που δικαιολογεί την ανάπτυξη στρατιωτών με βάση στοιχεία που κανένα εκλεγμένο σώμα εκτός της εκτελεστικής εξουσίας δεν έχει εξετάσει.