Κράτηση ασκούμενης για κατασκοπεία στο SHAPE

Βελγικό προδικαστικό συμβούλιο αποφάσισε στις 28 Ιουλίου να παρατείνει την κράτηση Καναδής υπηκόου, ενώ οι εισαγγελείς ερευνούν κατηγορίες κατασκοπείας που συνδέονται με την πρακτική της άσκηση στο στρατιωτικό στρατηγείο του ΝΑΤΟ (Winnipeg Free Press, Reuters via Internazionale). Η ακρόαση έγινε κεκλεισμένων των θυρών και δεν έφερε στο φως νέα δημόσια στοιχεία. Το ζήτημα για το ΝΑΤΟ, όμως, είναι ήδη σαφές: τι έλεγχοι υπάρχουν αφού ένα πρόσωπο, που έχει περάσει τον αρχικό έλεγχο ασφαλείας, βρεθεί μέσα στο σύστημα;

Πού εργαζόταν και γιατί έχει σημασία

Η ύποπτη, η οποία έχει ταυτοποιηθεί μόνο ως Καναδή υπήκοος κινεζικής καταγωγής, εργαζόταν ως ασκούμενη στο SHAPE (Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης), κοντά στη Μονς του Βελγίου. Εκεί το ΝΑΤΟ μετατρέπει τις πολιτικές αποφάσεις της Συμμαχίας σε στρατιωτικό σχεδιασμό για το σύνολο των κρατών-μελών (Brussels Times, AP via ABC).

Όπως είχε γράψει το To Brief όταν η σύλληψη έγινε γνωστή στις 25 Ιουλίου, οι ίδιες οι υπηρεσίες ασφαλείας του SHAPE ήταν εκείνες που εντόπισαν πρώτες τη συμπεριφορά της και στη συνέχεια ενημέρωσαν τη βελγική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών. Η ομοσπονδιακή εισαγγελία του Βελγίου ανέλαβε την υπόθεση επειδή η κατασκοπεία υπάγεται στην ομοσπονδιακή δικαιοδοσία. Αυτή η αλληλουχία είναι και το ισχυρότερο στοιχείο ότι ο μηχανισμός λειτούργησε: ο συναγερμός ήρθε από το εσωτερικό, όχι από διαρροές εγγράφων που εμφανίστηκαν αργότερα στο εξωτερικό.

Ο εκπρόσωπος του SHAPE, συνταγματάρχης Μάρτιν Ο’Ντόνελ, δήλωσε ότι δεν υπάρχει «καμία ένδειξη» πως επηρεάστηκαν η επιχειρησιακή ετοιμότητα, οι ρυθμίσεις διοίκησης και ελέγχου ή οι τρέχουσες αποστολές (Stars and Stripes, Handelsblatt). Η διατύπωση είναι προσεκτικά περιορισμένη: η απουσία διαπιστωμένης επιχειρησιακής ζημιάς δεν ισοδυναμεί με απουσία απόπειρας κατασκοπείας.

Το κενό ανάμεσα στην κάρτα εισόδου και το κτίριο

Το πιο δύσκολο σημείο βρίσκεται σε όσα φέρεται να έκανε η ύποπτη αφού απέκτησε πρόσβαση. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της De Standaard, που επικαλείται την εκπρόσωπο της ομοσπονδιακής εισαγγελίας Αν Λουκόβιακ, η ασκούμενη αναζητούσε στοιχεία σε πληροφοριακά συστήματα και συμβουλευόταν φακέλους που δεν σχετίζονταν με τα καθήκοντά της (De Standaard). Η FAZ πρόσθεσε ότι φέρεται να επέδειξε «υπερβολική περιέργεια» και να εισήλθε σε χώρους όπου δεν είχε άδεια πρόσβασης (FAZ).

Αν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην πύλη εισόδου. Οι κανόνες του ΝΑΤΟ για την πρακτική άσκηση απαιτούν υπηκοότητα κράτους-μέλους και άδεια ασφαλείας, διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει έξι έως οκτώ μήνες και διεκπεραιώνεται από τη χώρα προέλευσης του υποψηφίου (NATO). Η ευπάθεια αρχίζει μετά: στο τι μπορεί να δει ένας χαμηλόβαθμος εργαζόμενος όταν διαθέτει κάρτα εισόδου, λογαριασμό εργασίας και φυσική παρουσία στους διαδρόμους ενός πολυεθνικού στρατηγείου.

Οι εισαγγελείς δεν έχουν κατονομάσει το κράτος που φέρεται να ωφελήθηκε. Αρκετά μέσα αναφέρονται στην κινεζική καταγωγή της υπόπτου, αλλά, όπως σημείωσε το Euronews Hungary, το βιογραφικό υπόβαθρο δεν αποτελεί απόδοση ευθύνης (Euronews Hungary). Η βελγική εισαγγελία έχει συνδέσει την υποψία κατασκοπείας με χωριστή κατηγορία για οργανωμένο έγκλημα, χωρίς να εξηγήσει ποια ομάδα θεωρεί ότι εμπλέκεται. Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να δείχνει αν πληροφορίες αντιγράφηκαν, μεταβιβάστηκαν ή είχαν επιχειρησιακή αξία (Global News).

Το πρόβλημα της διαδοχικής ευθύνης σε μια Συμμαχία 32 κρατών

Η υπόθεση αναδεικνύει μια βασική αδυναμία στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ασφάλεια της Συμμαχίας. Ένας σύμμαχος ελέγχει το πρόσωπο. Το ΝΑΤΟ το τοποθετεί. Ένα πολυεθνικό στρατηγείο του δίνει πρόσβαση ανάλογα με τα καθήκοντά του. Και το Βέλγιο, ως χώρα υποδοχής, αναλαμβάνει την ποινική αντίδραση όταν η υπόνοια γεννιέται στο έδαφός του. Κάθε κρίκος προϋποθέτει ότι ο προηγούμενος έχει λειτουργήσει σωστά, ενώ ο αριθμός όσων περνούν από τα συμμαχικά στρατηγεία αυξάνεται με κάθε νέο μέλος, σύμβαση και πρόγραμμα πρακτικής άσκησης.

Η ευρωπαϊκή κάλυψη κινήθηκε σε τόνο επίγνωσης, όχι συναγερμού. Γερμανικά μέσα μετέδωσαν τη διαβεβαίωση του SHAPE και επισήμαναν ότι το ερώτημα της Κίνας παραμένει ανοιχτό. Ολλανδικά και λιθουανικά μέσα παρουσίασαν τα βελγικά δεδομένα χωρίς να τα μετατρέψουν σε κρίση εθνικής ασφάλειας (De Telegraaf, Delfi). Αυτή η αναλογική αντίδραση λέει κάτι από μόνη της: οι συμμαχικές πρωτεύουσες αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα, αλλά περιμένουν αποδείξεις πριν βγάλουν συμπεράσματα.

Η βελγική εισαγγελία πρέπει να αποδείξει το αδίκημα. Το ΝΑΤΟ και ο Καναδάς, όμως, οφείλουν ήδη στους συμμάχους μια πιο συγκεκριμένη απάντηση: μέχρι πού έφθανε η πρόσβασή της και αν έχουν ελεγχθεί άλλοι που διαθέτουν παρόμοια δικαιώματα.