Το Βέλγιο μπαίνει στην ολλανδική συμφωνία πυραύλων

Ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Τέο Φράνκεν είπε στο κοινοβούλιο ότι η χώρα του βρίσκεται στην «τελική ευθεία» για την έγκριση περίπου 3,1 δισ. ευρώ με στόχο την αγορά συστημάτων αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας: 10 εκτοξευτών μεσαίου βεληνεκούς NASAMS και 20 μονάδων μικρού βεληνεκούς Skyranger (Forces Operations, Marketscreener). Το Βέλγιο, όμως, δεν στήνει δικό του διαγωνισμό. Σχεδιάζει να αγοράσει μέσω υφιστάμενων ολλανδικών συμβάσεων, με τον Φράνκεν να επιδιώκει έγκριση από το υπουργικό συμβούλιο εγκαίρως ώστε οι δύο χώρες να υπογράψουν διμερή συμφωνία στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7-8 Ιουλίου (The Straits Times).

Το κίνητρο είναι η ταχύτητα. Αν η συμφωνία προχωρήσει, το Βέλγιο θα μπορούσε να μισθώσει ένα πρώτο σύστημα ήδη από το επόμενο έτος, με αρχική επιχειρησιακή ικανότητα να τοποθετείται στο διάστημα 2027-2029. Αν υπάρξει καθυστέρηση, προειδοποίησε ο Φράνκεν, αυτό το παράθυρο κλείνει (Forces Operations).

Η παράκαμψη των δύο χωρών

Το Βέλγιο πληρώνει. Η Ολλανδία παρέχει το κανάλι αγοράς. Οι Ολλανδοί έχουν ήδη υπογράψει σύμβαση με τη γερμανική Rheinmetall, τον Δεκέμβριο του 2025, για 22 συστήματα μικρού βεληνεκούς Skyranger, με τις παραδόσεις να αρχίζουν από το 2028 (Army Recognition). Το Βέλγιο θέλει να ενταχθεί σε αυτή την υφιστάμενη γραμμή παραγγελιών αντί να σχεδιάσει από την αρχή έναν αυτόνομο διαγωνισμό. Το NASAMS, το σύστημα μεσαίου βεληνεκούς που αναπτύσσει η νορβηγική Kongsberg με ενσωμάτωση αμερικανικών πυραύλων, θα προσέθετε ένα δεύτερο επίπεδο άμυνας. Μαζί, τα δύο συστήματα καλύπτουν drones, πυραύλους κρουζ και αεροσκάφη σε διαφορετικά ύψη.

Δεν πρόκειται για προμήθεια που τρέχει η ΕΕ. Καμία δημόσια διαθέσιμη πηγή δεν συνδέει το συγκεκριμένο πακέτο με το SAFE, το νέο ευρωπαϊκό εργαλείο δανεισμού ύψους 150 δισ. ευρώ για την άμυνα, με την PESCO, το πλαίσιο μόνιμης διαρθρωμένης αμυντικής συνεργασίας της ΕΕ, ή με άλλο μηχανισμό των Βρυξελλών (European Commission). Νομικά, η διάταξη φαίνεται απλή: το συμβατικό όχημα μιας κυβέρνησης, τα χρήματα μιας άλλης και μια διμερής συμφωνία για να τα δέσει. Το Βέλγιο γλιτώνει χρόνια αυτόνομων διαγωνιστικών διαδικασιών. Η Ολλανδία μπορεί να εμφανιστεί ως πρακτικός οδηγός αμυντικής ολοκλήρωσης.

Η επιλογή των Βρυξελλών δείχνει ότι προτεραιότητα ήταν η γρήγορη πρόσβαση σε διαθέσιμα συστήματα. Αυτό αποδυναμώνει τη γαλλική θέση ότι ο ευρωπαϊκός επανεξοπλισμός πρέπει να περνά μέσα από ένα πιο συνεκτικό βιομηχανικό σχέδιο της ΕΕ, πιθανότατα με επίκεντρο το οικοσύστημα MBDA-Thales της Γαλλίας. Όπως έγραψε η Le Monde, η Ευρώπη επανεξοπλίζεται με κατακερματισμένο τρόπο αντί να συντονίζει ενιαία την αμυντική της βιομηχανία (Le Monde). Το Βέλγιο δεν είναι η μόνη χώρα που προτιμά τη διαθεσιμότητα από τη μεγάλη αρχιτεκτονική. Η Εσθονία προμηθεύτηκε από κοινού με τη Λετονία συστήματα μεσαίου βεληνεκούς IRIS-T, αλλά η πρώτη μονάδα έφθασε σε εσθονικό έδαφος μόλις τον Ιούνιο του 2026, χρόνια μετά την απόφαση (LRT). Τα μικρά και μεσαία ευρωπαϊκά κράτη δεν μπορούν να χτίσουν μόνα τους πολυεπίπεδη αντιαεροπορική άμυνα· η αγορά μέσω της σύμβασης ενός γείτονα είναι η πρακτική απάντηση.

Τι δεν φαίνεται δημόσια

Ο κίνδυνος αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η δημόσια ορατότητα. Δεν έχει εμφανιστεί δημοσιευμένο κείμενο της διμερούς συμφωνίας. Δεν έχει ανακοινωθεί βελγική ανάθεση σύμβασης. Δεν υπάρχει δημόσια αναλυτική κατανομή του κόστους μεταξύ συστημάτων, πυρομαχικών, αισθητήρων και συντήρησης (Army Recognition).

Ξεχωριστά, κανένα δημόσιο έγγραφο δεν εξηγεί ποιος θα αποφασίζει για τις αναβαθμίσεις λογισμικού, τη συντήρηση σε επίπεδο εργοστασιακής υποστήριξης ή την προτεραιότητα παραδόσεων αν οι ολλανδικές και οι βελγικές ανάγκες συγκρουστούν. Η κοινοβουλευτική διαδρομή στο Βέλγιο επιβεβαιώνει χειρισμό σε επιτροπή, όχι όμως πλήρη ανάθεση προμήθειας (La Chambre). Η Rheinmetall επεκτείνει την παραγωγή πυραύλων και συστημάτων στη Γερμανία, καθώς η ευρωπαϊκή ζήτηση συγκεντρώνεται γύρω από τις πλατφόρμες της (Tagesschau). Ο κατασκευαστής που ελέγχει το λογισμικό και το τεχνικό πρότυπο διαμορφώνει τις επιλογές κάθε αγοραστή για δεκαετίες.

Η αντιαεροπορική άμυνα δεν είναι εφάπαξ αγορά. Είναι ένα δίκτυο συντήρησης, αναβαθμίσεων, αποθεμάτων πυρομαχικών και αλυσίδων τεχνικής υποστήριξης που διαρκεί δεκαετίες. Η χώρα που ελέγχει το συμβατικό κανάλι και ο κατασκευαστής που ελέγχει το τεχνικό πρότυπο ορίζουν από κοινού τι θα μπορεί και τι δεν θα μπορεί να κάνει το Βέλγιο με τα δικά του συστήματα.

Το Βέλγιο μπορεί να δικαιολογήσει την παράκαμψη με όρους ταχύτητας. Δεν έχει ακόμη δείξει στους πολίτες ποιος θα ελέγχει τη σύμβαση όταν τα συστήματα φθάσουν.