Παρεμβολείς drones στις βελγικές πυρηνικές εγκαταστάσεις

Ένα drone πλησιάζει τον φράχτη μιας πυρηνικής εγκατάστασης. Οι αισθητήρες ενεργοποιούνται, η φύλαξη ειδοποιεί τις αρχές, τα δευτερόλεπτα περνούν. Το Βέλγιο θέλει ορισμένες προστατευόμενες εγκαταστάσεις να έχουν μια ταχύτερη επιλογή: εγκεκριμένες παρεμβολές πριν φτάσουν η αστυνομία ή οι ομάδες άμυνας.

Η αλλαγή θα επέτρεπε σε επιλεγμένους φορείς να χρησιμοποιούν συστήματα παρεμβολής κατά drones, υπό αυστηρούς περιορισμούς, σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, φυλακές, εγκαταστάσεις Σεβέζο, δηλαδή μονάδες με επικίνδυνες χημικές ουσίες, και ευρωπαϊκούς θεσμούς στις Βρυξέλλες. Θα διεύρυνε ένα εργαλείο που σήμερα βρίσκεται κυρίως στα χέρια της αστυνομίας, της άμυνας και των υπηρεσιών πληροφοριών. Το πείραμα έχει σημασία επειδή οι Βρυξέλλες δοκιμάζουν ένα δύσκολο ευρωπαϊκό ερώτημα: μπορούν τα κράτη να φέρουν την άμυνα κατά drones πιο κοντά στις ευάλωτες εγκαταστάσεις χωρίς να δημιουργήσουν μια ιδιωτική ζώνη παρεμβολών με χαλαρό έλεγχο;

Άδεια στο όριο της εγκατάστασης

Η παρεμβολή μπορεί να διακόψει τον έλεγχο, την εικόνα ή τη δορυφορική πλοήγηση ενός drone χωρίς να το καταρρίψει. Αυτό την κάνει χρήσιμη σε χώρους με πολύ κόσμο ή υψηλή ευαισθησία. Την κάνει, όμως, και επικίνδυνη, επειδή το ραδιοφάσμα είναι κοινός χώρος. Κανόνες της ΕΕ, όπως η Οδηγία για τον Ραδιοεξοπλισμό και ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, αντιμετωπίζουν τις επιβλαβείς παρεμβολές ως πεδίο που πρέπει να αστυνομεύεται από το κράτος.

Το Βέλγιο επιχειρεί να περιορίσει όσο γίνεται την άδεια. Οι φορείς θα πρέπει να ενημερώνουν ανά περιστατικό τη βελγική ρυθμιστική αρχή τηλεπικοινωνιών. Θα πρέπει επίσης να κρατούν την περιοχή και τη διάρκεια της παρεμβολής στο ελάχιστο δυνατό. Το δημόσιο όφελος θα πρέπει να υπερτερεί του κινδύνου διατάραξης άλλων υπηρεσιών.

Με αυτόν τον τρόπο, η κρατική άδεια μεταφέρεται έως την περίμετρο της εγκατάστασης. Δεν δίνεται λευκή επιταγή στους φορείς. Δίνεται μια ελεγχόμενη αρμοδιότητα όταν το drone βρίσκεται ήδη κοντά και η συνηθισμένη αλυσίδα έγκρισης μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά αργή.

Η πίεση προήλθε από επανειλημμένες παράνομες υπερπτήσεις κοντά σε αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και χώρους που συνδέονται με την αποθήκευση πυρηνικών όπλων. Το Βέλγιο ξεκίνησε στη συνέχεια ένα πρόγραμμα 50 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση drones, με ραντάρ και φορητά συστήματα παρεμβολής. Η αδυναμία που επανερχόταν ήταν η εξουσιοδότηση: ανεξήγητα περιστατικά γύρω από κρίσιμες εγκαταστάσεις ανέδειξαν τις καθυστερήσεις ανάμεσα στον εντοπισμό, την εντολή και την ενέργεια.

Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις είχαν ήδη δείξει το κενό. Μετά τις ύποπτες υπερπτήσεις drones πάνω από τη Thales Belgium, η εταιρεία διέθετε ικανότητα εντοπισμού, αλλά δεν μπορούσε νόμιμα να παρέμβει χωρίς τις αρμόδιες αρχές. Μπορούσε να βλέπει και να προειδοποιεί, ενώ τα drones πετούσαν από πάνω της (σχετικό δημοσίευμα, δεύτερο δημοσίευμα).

Ο άνισος ευρωπαϊκός χάρτης

Η βελγική απόφαση δεν αφορά μόνο την εσωτερική διαχείριση της ασφάλειας. Η προστατευόμενη γεωγραφία περιλαμβάνει θεσμούς της ΕΕ, εγκαταστάσεις που συνδέονται με το ΝΑΤΟ και υποδομές που σχετίζονται με την εφαρμογή κυρώσεων. Η έκθεση του Βελγίου συνδέεται με την έδρα του ΝΑΤΟ, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τον ρόλο της Euroclear στα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Ένας βελγικός κανόνας για τις παρεμβολές μπορεί επομένως να επηρεάσει την πρακτική ασφάλεια ευρωπαϊκών κέντρων ισχύος, παρότι το δίκαιο παραμένει εθνικό.

Εκεί βρίσκεται το ευρωπαϊκό πρόβλημα. Η Κομισιόν έχει παρουσιάσει σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση απειλών από drones, με δοκιμές, κοινά εργαλεία και σύγκλιση σε κριτήρια απόδοσης. Τα κράτη-μέλη, όμως, εξακολουθούν να αποφασίζουν ποιος μπορεί πράγματι να ενεργοποιήσει δύναμη ή παρεμβολή. Το Euronews αποτύπωσε το όριο: η ΕΕ μπορεί να στηρίζει τον συντονισμό, αλλά η ασφάλεια απέναντι στα drones παραμένει κυρίως εθνική αρμοδιότητα.

Η Γαλλία κινείται σε παρόμοια κατεύθυνση. Ένα κείμενο της γαλλικής Γερουσίας θα επέτρεπε σε φορείς ζωτικής σημασίας, ή στους αναδόχους τους, να χρησιμοποιούν αντι-drone εξοπλισμό απέναντι σε άμεσες απειλές κοντά σε προστατευόμενες εγκαταστάσεις. Η Γερμανία κρατά αυστηρότερη γραμμή. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων αντιμετωπίζει τα συστήματα παρεμβολής ως κατά κανόνα παράνομη παρεμβολή.

Η Ευρώπη επιλέγει με διαφορετικούς τρόπους ανάμεσα στην ταχύτητα και τον έλεγχο. Το Βέλγιο και η Γαλλία δοκιμάζουν την ανάθεση της άμυνας στην ίδια την εγκατάσταση. Η Γερμανία μένει πιο κοντά σε ένα κρατοκεντρικό μοντέλο. Όσο περισσότερα drones εμφανίζονται κοντά σε αεροδρόμια, λιμάνια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές, τόσο δυσκολότερα θα δικαιολογείται αυτό το μωσαϊκό κανόνων.

Ο κίνδυνος που μένει ανοικτός

Το επιχείρημα υπέρ της βελγικής κίνησης είναι απλό: τα drones κινούνται ταχύτερα από τα υπουργεία. Ο φορέας μιας εγκατάστασης μπορεί να είναι ο μόνος που βρίσκεται αρκετά κοντά ώστε να δράσει εγκαίρως.

Ο κίνδυνος είναι εξίσου συγκεκριμένος. Ένα σύστημα παρεμβολής μπορεί να διαταράξει επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης, συστήματα αεροπλοΐας ή νόμιμες ραδιοϋπηρεσίες. Ένα drone που τίθεται εκτός λειτουργίας μπορεί επίσης να πέσει έξω από την περίφραξη, μεταφέροντας τον κίνδυνο από την προστατευόμενη εγκατάσταση στον δημόσιο χώρο γύρω της.

Η τελική δοκιμασία θα κριθεί στις λεπτομέρειες που το Βέλγιο δεν έχει ακόμη αποσαφηνίσει πλήρως δημόσια: ποιοι θα πληρούν τις προϋποθέσεις, αν οι φορείς θα χρειάζονται προηγούμενη εντολή ή μόνο ειδοποίηση, πώς θα καταγράφονται οι ενεργοποιήσεις, ποιος θα τις ελέγχει εκ των υστέρων και ποιος θα πληρώνει αν μια νόμιμη παρεμβολή προκαλέσει ζημιά. Το Βέλγιο προσφέρει στην Ευρώπη ένα μοντέλο ταχύτερης άμυνας στο τελευταίο μέτρο. Δείχνει επίσης πόσο εύκολα η ασφάλεια απέναντι στα drones μπορεί να προσπεράσει τη νομική καλωδίωση που φτιάχτηκε για να την ελέγχει.