Το Bercy ζητά πάγωμα προϋπολογισμού

Τέσσερις οικονομολόγοι που ορίστηκαν από το Μπερσί, το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών, εισηγούνται για το 2027 μια «λευκή χρονιά»: ονομαστικό πάγωμα, για ένα έτος, μεγάλου μέρους των δημόσιων δαπανών, ώστε να μπλοκαριστούν οι αυτόματες αυξήσεις που είναι ενσωματωμένες στον γαλλικό προϋπολογισμό (Le Figaro). Σύμφωνα με δημοσιεύματα για τα ευρήματα της αποστολής, η Γαλλία θα πρέπει να εξοικονομήσει 126 δισ. ευρώ έως το 2032, αν θέλει να αποτρέψει διολίσθηση του ελλείμματος προς το 7% του ΑΕΠ (Upday). Η ίδια η έκθεση δεν έχει δημοσιευθεί, άρα οι αριθμοί πρέπει να διαβαστούν ως διαρροές και όχι ως επίσημη κοστολόγηση. Η πολιτική σημασία, όμως, είναι σαφής: η ανάπτυξη και οι φόροι δεν επαρκούν πλέον από μόνες τους.

Ίδια ευρώ, υψηλότερες τιμές, λιγότερες υπηρεσίες

Ονομαστικό πάγωμα σημαίνει ότι νοσοκομεία, σχολεία και συνταξιοδοτικά προγράμματα λαμβάνουν το επόμενο έτος τα ίδια ευρώ με φέτος. Αν οι τιμές αυξηθούν έστω και λίγο, κάθε παγωμένο ευρώ αγοράζει λιγότερα. Η περικοπή γίνεται αθόρυβα, μέσω του πληθωρισμού.

Αυτός είναι και ο μηχανισμός της πρότασης. Το πρόβλημα των γαλλικών δαπανών δεν εντοπίζεται σε ένα μεμονωμένο σπάταλο πρόγραμμα, αλλά σε δαπάνες που αυξάνονται βάσει κανόνων: συντάξεις συνδεδεμένες με τις τιμές, υγειονομικό κόστος που ανεβαίνει καθώς ο πληθυσμός γερνά, κοινωνικά επιδόματα που αναπροσαρμόζονται σχεδόν αυτόματα. Το πάγωμα στοχεύει αυτούς τους κανόνες. Αντί η κυβέρνηση να σχεδιάσει ξεχωριστή περικοπή για κάθε γραμμή του προϋπολογισμού, αφήνει τον πληθωρισμό να μειώσει την πραγματική αξία των δαπανών σε ευρεία κλίμακα.

Η αριθμητική είναι δύσκολη. Το γαλλικό δημόσιο χρέος βρισκόταν περίπου στο 113% του ΑΕΠ το 2024, σχεδόν διπλάσιο από την τιμή αναφοράς του 60% που χρησιμοποιεί η ΕΕ (BNP Paribas Economic Research). Μόνο οι πληρωμές τόκων προβλέπεται να φθάσουν τα 77,4 δισ. ευρώ το 2026, καθιστώντας τες ήδη τη μεγαλύτερη επιμέρους δαπάνη του γαλλικού προϋπολογισμού (Boursorama).

Ακόμη και ύστερα από χρόνια περικοπών, το χρέος ενδέχεται απλώς να σταθεροποιηθεί γύρω στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030 (BNP Paribas Economic Research). Για να συμβεί αυτό, θα χρειαζόταν ένα πρωτογενές πλεόνασμα, δηλαδή έσοδα υψηλότερα από τις δαπάνες πριν από τους τόκους, περίπου 0,8% του ΑΕΠ. Η Γαλλία πέτυχε κάτι τέτοιο τελευταία φορά την περίοδο 1998-2001.

Οι επενδυτές αντιμετώπισαν για λίγο τη Γαλλία σαν την Ιταλία

Οι αγορές δεν περιμένουν να ολοκληρωθεί η πολιτική συζήτηση. Στις 14 Ιουλίου, η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου βρισκόταν περίπου στο 3,88%, ενώ το αντίστοιχο γερμανικό πλήρωνε γύρω στο 3,12% (Idéal Investisseur, Financial Times). Το άνοιγμα των περίπου 76 μονάδων βάσης ή 0,76 ποσοστιαίων μονάδων δεν οφείλεται μόνο στον δημοσιονομικό φόβο. Η ρευστότητα και οι προσδοκίες για τα επιτόκια της ΕΚΤ επηρεάζουν επίσης τις αποδόσεις. Ωστόσο, η πορεία του γαλλικού ελλείμματος και ο πολιτικός κατακερματισμός είναι οι βασικοί παράγοντες.

Το πιο αιχμηρό σήμα ήρθε λίγες ημέρες νωρίτερα. Γύρω στις 9-10 Ιουλίου, το κόστος ασφάλισης του γαλλικού κρατικού χρέους έναντι χρεοκοπίας ξεπέρασε πρόσκαιρα το αντίστοιχο της Ιταλίας (QuiFinanza, MarketScreener). Ήταν στιγμιότυπο, όχι οριστική ετυμηγορία. Έσπασε όμως μια παλιά υπόθεση της ευρωζώνης: ότι η Γαλλία δανείζεται ως οικονομία του πυρήνα και η Ιταλία ως οικονομία της περιφέρειας. Για λίγες συνεδριάσεις, η ιεραρχία αντιστράφηκε.

Ποιος θα απορροφήσει το πάγωμα

Η Γαλλία βρίσκεται ήδη στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της ΕΕ, την επίσημη διαδικασία που ενεργοποιείται όταν το έλλειμμα ή το χρέος μιας χώρας παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες (European Commission). Κάθε πρωτεύουσα διαβάζει το γαλλικό πάγωμα μέσα από τις δικές της ανησυχίες. Η γερμανική FAZ χαρακτήρισε τη Γαλλία «ασθενή υψηλού κινδύνου» της Ευρώπης, συνδέοντας τη διάγνωση με τον πολιτικό κατακερματισμό και την άνοδο του χρέους (FAZ). Το Βέλγιο αναγνωρίζει το μοτίβο: ο δικός του κυβερνητικός συνασπισμός αντιμετωπίζει, σύμφωνα με δημοσιεύματα, κενό 7,7 δισ. ευρώ έως το 2029 (info.fr, 21news.be).

Το βαθύτερο ερώτημα είναι αν το αναθεωρημένο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, που αντικατέστησε τους άκαμπτους ετήσιους στόχους με σχέδια μείωσης χρέους κατόπιν διαπραγμάτευσης ανά χώρα, μπορεί να αντέξει όταν η χώρα που δοκιμάζεται είναι η Γαλλία. Αν το πάγωμα μειώσει αξιόπιστα το έλλειμμα, το κόστος δανεισμού υποχωρεί και το πλαίσιο επιβιώνει. Αν όχι, το σπρεντ ανοίγει, οι τόκοι συσσωρεύονται και το Παρίσι θα βρεθεί μπροστά σε πιο σκληρές δημοσιονομικές επιλογές, υπό μεγαλύτερη πίεση από τις αγορές.

Η αποστολή των ειδικών φέρεται να συζήτησε την εξαίρεση των κατώτατων συντάξεων γήρατος (Upday). Εκεί φαίνεται η βασική αντίφαση: ένα πάγωμα μπορεί να σταθεί πολιτικά μόνο αν κάποιες δαπάνες προστατευθούν, αλλά κάθε εξαίρεση μεταφέρει το βάρος σε ό,τι απομένει — τις τοπικές υπηρεσίες, τους μισθούς του Δημοσίου, τους προϋπολογισμούς των νοσοκομείων, τις επενδύσεις. Η πρώτη πραγματική μάχη για τον προϋπολογισμό θα δοθεί στο ποια παγωμένη γραμμή θα επιτραπεί να ξεπαγώσει.