Οι γερμανικές φοροελαφρύνσεις πιέζουν την περιφέρεια

Ο κυβερνητικός συνασπισμός της Γερμανίας συμφώνησε σε ένα πακέτο φορολογικών μειώσεων και επενδυτικών κινήτρων για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης. Οι πλήρεις δημοσιονομικές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί, αλλά ο σχεδιασμός έχει ήδη σημασία πέρα από τα γερμανικά σύνορα: χιλιάδες εργοστάσια στην Τσεχία, τη Σλοβακία, την Πολωνία και την Αυστρία προμηθεύουν εξαρτήματα και μηχανήματα στη γερμανική βιομηχανία. Το αν οι προμηθευτές αυτοί θα δουν περισσότερες παραγγελίες ή θα χάσουν μελλοντικές επενδύσεις θα κριθεί από το πού ακριβώς θα κατευθύνει το Βερολίνο τα χρήματα.

Γιατί τα εργοστάσια της Κεντρικής Ευρώπης κοιτούν προς το Βερολίνο

Τα τσεχικά εργοστάσια έχουν λόγο να ανησυχούν, επειδή μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς τους περνά μέσα από τις γερμανικές γραμμές συναρμολόγησης. Μόνο ο κλάδος του αυτοκινήτου αντιστοιχεί περίπου στο 10% του τσεχικού ΑΕΠ και περίπου στο ένα τέταρτο των εξαγωγών. Η Skoda Auto αντιπροσωπεύει περίπου 5% του ΑΕΠ και 9% των εξαγωγών, σύμφωνα με τσεχική οικονομική ανάλυση (Newstream). Αντίστοιχα δίκτυα προμηθευτών, δεμένα με τη γερμανική παραγωγή, υπάρχουν στη Σλοβακία, την Πολωνία και την Αυστρία.

Αν τα γερμανικά κίνητρα οδηγήσουν τις επιχειρήσεις σε περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη παραγωγή, αυτά τα δίκτυα θα πάρουν δουλειά. Όταν όμως οι επενδύσεις είναι περιορισμένες, κάθε μονάδα διεκδικεί το επόμενο μοντέλο, την επόμενη αναβάθμιση, την επόμενη γραμμή παραγωγής (Seznam Zprávy). Αν το πακέτο του Βερολίνου επιβραβεύει ειδικά τις επενδύσεις σε γερμανικό έδαφος, μελλοντικά έργα μπορεί να απομακρυνθούν από τα εργοστάσια της Κεντρικής Ευρώπης αντί να περάσουν μέσα από τις κοινές ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Οι πληροφορίες ότι η Porsche έχει εξετάσει τη μεταφορά της παραγωγής του Cayenne από την Μπρατισλάβα στη Λειψία αποτυπώνουν ακριβώς αυτόν τον φόβο, ακόμη κι αν δεν αποδεικνύουν ότι το γερμανικό πακέτο θα προκαλέσει τέτοιες κινήσεις (Denník N). Το οικονομικό κριτήριο είναι πού θα καταλήξει το όφελος: στα διασυνοριακά δίκτυα προμηθευτών της ΕΕ ή αποκλειστικά εντός της Γερμανίας.

Ένα πακέτο τόνωσης που μόνο η Γερμανία μπορεί να αντέξει

Το πακέτο αναδεικνύει και ένα δεύτερο χάσμα: ποιος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να ξοδέψει. Η BNP Paribas προβλέπει ότι το γερμανικό δημόσιο χρέος θα αυξηθεί από 62,1% του ΑΕΠ το 2024 σε πάνω από 69% έως το 2030, σε βασικό σενάριο που περιλαμβάνει μεγάλα επενδυτικά σχέδια (BNP Paribas). Ακόμη και έτσι, η Γερμανία θα εξακολουθεί να έχει χαμηλότερο χρέος από τη Γαλλία, την Ιταλία ή την Ισπανία.

Αυτό σημαίνει ότι το Βερολίνο μπορεί να μειώνει φόρους και να δανείζεται περισσότερο, ενώ οι αγορές συνεχίζουν να του δανείζουν φθηνά. Οι χώρες με υψηλότερο χρέος δεν μπορούν να αντιγράψουν την ίδια συνταγή χωρίς κόστος. Οι επενδυτές και οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί μηχανισμοί τις ελέγχουν νωρίτερα και αυστηρότερα. Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό που η Le Monde περιέγραψε ως βαθύ δημοσιονομικό περιορισμό. Οι ίδιοι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ, δηλαδή το πλαίσιο που περιορίζει τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, ισχύουν τυπικά για όλους, αλλά πιέζουν πολύ περισσότερο όταν η αφετηρία είναι ασθενέστερη.

Αν η γερμανική δαπάνη παράγει πραγματική ανάπτυξη, θα ενισχύσει το επιχείρημα ότι οι κανόνες αυτοί πρέπει να αντιμετωπίζουν διαφορετικά τις παραγωγικές επενδύσεις από τις τρέχουσες δαπάνες. Αν η ανάπτυξη δεν έρθει, κάθε κυβέρνηση με στενά δημοσιονομικά περιθώρια θα αποκτήσει ένα προηγούμενο για να ζητήσει χαλαρότερα όρια. Η Le Figaro διατύπωσε την κριτική σε πιο αιχμηρή μορφή, προειδοποιώντας ότι οι κακοσχεδιασμένες δημόσιες δαπάνες μπορεί να επιταχύνουν την παρακμή της Γερμανίας αντί να την αναστρέψουν.

Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το πακέτο αυξάνει την παραγωγική ικανότητα της Γερμανίας ή απλώς αγοράζει ηρεμία στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού. Η μείωση του φόρου εισοδήματος αφήνει περισσότερα χρήματα στα νοικοκυριά, αλλά η κατανάλωση των νοικοκυριών δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε παραγγελίες για τους Τσέχους προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η αλυσίδα που έχει σημασία περνά από τα επιχειρηματικά κίνητρα: αν ωθούν τις γερμανικές επιχειρήσεις να επενδύσουν περισσότερο και αν αυτές οι επενδύσεις διαχέονται στις διασυνοριακές αλυσίδες παραγωγής.

Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν είχε ακόμη δημοσιοποιηθεί ποιοι ακριβώς θα πάρουν τις φορολογικές μειώσεις και ποιοι θα τις πληρώσουν. Ποιες εισοδηματικές κατηγορίες θα ωφεληθούν, αν οι συνταξιοδοτικές δεσμεύσεις μεταθέτουν κόστος στους νεότερους εργαζομένους, αν οι συμβιβασμοί στην ασφάλιση υγείας αυξάνουν τις εισφορές των μισθωτών: αυτοί είναι οι αριθμοί που θα δείξουν ποιος κερδίζει μέσα στη Γερμανία.

Για την Πράγα, την Μπρατισλάβα και τη Βαρσοβία, η πιο σημαντική διάκριση θα βρίσκεται στους κανόνες επιλεξιμότητας. Αν τα κίνητρα καλύπτουν την παραγωγή μέσα στα ευρωπαϊκά δίκτυα προμηθευτών, το γερμανικό πακέτο θα λειτουργήσει ως τόνωση της ζήτησης για την περιοχή. Αν ανταμείβουν την παραγωγή που παραμένει στη Γερμανία, θα λειτουργήσει ως μηχανισμός απορρόφησης επενδύσεων. Οι λεπτομέρειες θα κρίνουν την ιστορία.