Το Neptun Alpha διπλασιάζει το ρουμανικό αέριο

Στα 120 μέτρα βάθος, ανοικτά των ρουμανικών ακτών στη Μαύρη Θάλασσα, έχει πλέον εγκατασταθεί μια πλατφόρμα παραγωγής ψηλότερη από τους περισσότερους ευρωπαϊκούς ουρανοξύστες. Η Neptun Alpha ζυγίζει 16.500 τόνους, φθάνει τα 225 μέτρα και έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό χωρίς προσωπικό (OMV, Trend). Οι διαχειριστές του έργου, η OMV Petrom και η ρουμανική Romgaz, που συνδέεται με το κράτος, αναφέρουν ότι ο αγωγός των 160 χιλιομέτρων προς την ξηρά έχει ολοκληρωθεί και ότι η πρώτη παραγωγή αερίου αναμένεται το 2027 (The Diplomat, Agerpres).

Σε πλήρη λειτουργία, το κοίτασμα μπορεί να παράγει περίπου 8 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου τον χρόνο, σχεδόν διπλασιάζοντας τη σημερινή ρουμανική παραγωγή, η οποία κινείται γύρω στα 9-10 δισ. κυβικά μέτρα (GTAI, Enerdata). Τα συνολικά ανακτήσιμα αποθέματα εκτιμώνται στα 100 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ το κόστος ανάπτυξης, ύψους 4 δισ. ευρώ, μοιράζεται ισομερώς ανάμεσα στους δύο εταίρους (OMV). Το μέγεθος αυτό αρκεί για να αλλάξει τις ισορροπίες τροφοδοσίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Δεν αρκεί, όμως, για να μετακινήσει από μόνο του τις τιμές σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι έμποροι κλείνουν τους αγωγούς πριν φθάσει το αέριο

Το καθαρότερο σημάδι εμπορικού ενδιαφέροντος βρίσκεται στα ουγγρικά σύνορα. Στον διασυνδετήριο αγωγό του Csanádpalota, το σημείο από το οποίο το ρουμανικό αέριο περνά στην Ουγγαρία, όλη η εναπομείνασα δυναμικότητα μεταφοράς έως το 2032 έχει ήδη δεσμευθεί. Για την περίοδο έως το 2036 έχει κρατηθεί επιπλέον 30-40% της δυναμικότητας (Portfolio). Οι ροές από τη Ρουμανία προς την Ουγγαρία έφθασαν τον Ιούλιο σε ρεκόρ 7,7 εκατ. κυβικών μέτρων την ημέρα (Világgazdaság). Δημόσια σύμβαση αγοράς που να συνδέεται άμεσα με το Neptun Deep δεν έχει εμφανιστεί. Οι έμποροι, όμως, δεσμεύουν μεταφορική ικανότητα σαν να θεωρούν ότι το αέριο θα υπάρξει.

Προετοιμάζεται και η Βουλγαρία. Η Bulgartransgaz σχεδιάζει να διπλασιάσει, από 5 σε 10 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο έως το 2027-2028, τη δυναμικότητα της διαδρομής που ξεκινά από την Ελλάδα, περνά από τη Βουλγαρία και καταλήγει στη Ρουμανία (Mediapool, News.bg). Ο διάδρομος αυτός συνδέει τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου με την Κεντρική Ευρώπη, δίνοντας στο αέριο μια νότια-βόρεια διαδρομή που μέχρι πρόσφατα ήταν περιορισμένη. Για την Ελλάδα η εικόνα είναι διπλή: το ρουμανικό υπεράκτιο αέριο επιβεβαιώνει την αξία υποδομών στις οποίες συμμετείχαν ελληνικές εταιρείες, αλλά, αν φθάσει φθηνότερα στην αγορά, μπορεί να περιορίσει τη μελλοντική ζήτηση για ελληνικό υγροποιημένο φυσικό αέριο στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (iefimerida).

Ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει και τι δεν έχει κοστολογηθεί

Η ρουμανική κυβέρνηση υπολογίζει περίπου 20 δισ. ευρώ δημοσίων εσόδων σε όλη τη διάρκεια ζωής του έργου (Știripesurse). Οι μέτοχοι της OMV αποκτούν ένα σημαντικό παραγωγικό περιουσιακό στοιχείο εντός της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία η νέα ευρωπαϊκή προσφορά φυσικού αερίου είναι περιορισμένη. Η Ουγγαρία και η Βουλγαρία αποκτούν μια ρεαλιστική εναλλακτική απέναντι στο ρωσικό αέριο, αν και άλλο πράγμα είναι η δυνατότητα προμήθειας και άλλο οι δεσμευτικές συμβάσεις.

Η υπόσχεση για χαμηλότερους λογαριασμούς στους καταναλωτές δεν έχει ακόμη αποδειχθεί. Το φυσικό αέριο τιμολογείται σε διασυνδεδεμένες αγορές, επομένως η αύξηση της ρουμανικής παραγωγής δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε χαμηλότερες τιμές. Η ίδια η Ρουμανία το δείχνει: ακόμη και σε ημέρες κατά τις οποίες η εγχώρια παραγωγή υπερέβαινε την κατανάλωση, οι τιμές επόμενης ημέρας, δηλαδή οι τιμές για παράδοση την επομένη, αυξήθηκαν λόγω ευρύτερων ευρωπαϊκών συνθηκών (Energy Focus Romania).

Υπάρχει επίσης ένα κόστος ασφάλειας που λείπει από τους δημόσιους οικονομικούς υπολογισμούς του έργου. Η πλατφόρμα βρίσκεται στην ίδια Μαύρη Θάλασσα όπου, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, επιθέσεις με drones σε δεξαμενόπλοια στον ρωσικό τερματικό σταθμό του Νοβοροσίσκ ανάγκασαν το Καζακστάν να αναστείλει αποστολές αργού πετρελαίου (To Brief). Η Ρουμανία ήδη καταρρίπτει drones κοντά στα σύνορά της. Το Βουκουρέστι δηλώνει ότι χρειάζεται αναβαθμίσεις σε ραντάρ, συστήματα αντι-drone και αισθητήρες για την προστασία της πλατφόρμας πριν από την έναρξη παραγωγής το 2027 (Marketscreener, Antena 3). Το κόστος αυτό δεν εμφανίζεται σε καμία δημόσια πρόβλεψη εσόδων.

Η GTAI εκτιμά ότι η Ρουμανία θα μπορούσε να διαθέτει, μετά το 2027, εξαγώγιμο πλεόνασμα 3-5 δισ. κυβικών μέτρων τον χρόνο (GTAI). Είναι ποσότητα αρκετή για να επηρεάσει την τροφοδοσία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Δεν είναι αρκετή για να αναδιατάξει το σύστημα τιμών της ηπείρου. Η πλατφόρμα δείχνει ότι η Ρουμανία μπορεί να φέρει το αέριο στη στεριά. Αυτό που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί είναι ποιος θα το αγοράσει με μακροπρόθεσμα συμβόλαια, σε ποια τιμή και πόσο θα κοστίσει η προστασία μιας γιγαντιαίας σχεδόν μη επανδρωμένης εγκατάστασης σε μια θάλασσα που έχει γίνει πεδίο αντιπαράθεσης.