BPM-MPS: Συγχώνευση €50 billion

Η Banco BPM πρότεινε στις 7 Ιουνίου συγχώνευση με τη Monte dei Paschi di Siena (MPS), σε μια κίνηση που θα δημιουργούσε τραπεζικό όμιλο αξίας περίπου 50 δισ. ευρώ, με 2.900 καταστήματα και εκτιμώμενες συνέργειες 1,1 δισ. ευρώ (Corriere della Sera, Bloomberg). Αν ολοκληρωθεί, ο νέος όμιλος θα γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ιταλίας σε ενεργητικό, πίσω μόνο από την Intesa Sanpaolo. Η Intesa αντέδρασε μέσα σε λίγες ώρες, συγκαλώντας έκτακτο διοικητικό συμβούλιο για να οργανώσει αντιπροσφορά μαζί με τις Unipol και BPER (Il Fatto Quotidiano). Η συγχώνευση ανοίγει έτσι έναν ευρύτερο ανταγωνισμό ανάμεσα στις τράπεζες της Μεσογείου και της Βόρειας Ευρώπης.

Μια γαλλική τράπεζα με ιταλική στρατηγική

Η Crédit Agricole, η γαλλική τράπεζα που κατέχει το 22,8% της Banco BPM, ψήφισε ομόφωνα υπέρ της πρότασης στο διοικητικό συμβούλιο της BPM (AdnKronos). Η συγχώνευση θα μείωνε το ποσοστό της περίπου στο 12,8%, αλλά θα την κρατούσε ως τον μεγαλύτερο μεμονωμένο μέτοχο ενός πολύ μεγαλύτερου σχήματος (Corriere della Sera). Ο υπολογισμός είναι απλός: το 12,8% μιας τράπεζας 50 δισ. ευρώ αξίζει περισσότερο από το 22,8% μιας τράπεζας 20 δισ. ευρώ. Μια γαλλική τράπεζα θα αποκτούσε, στην πράξη, ρόλο βασικού πυλώνα στον δεύτερο μεγαλύτερο πιστωτικό όμιλο της Ιταλίας.

Για τη Ρώμη, η ίδια συμφωνία λύνει άλλο πρόβλημα. Το ιταλικό Δημόσιο εξακολουθεί να κατέχει 4,8% της MPS, υπόλοιπο της διάσωσης των 5,4 δισ. ευρώ του 2017, όταν το κράτος είχε φτάσει να ελέγχει το 68%. Μετά τη συγχώνευση, το ποσοστό αυτό θα υποχωρούσε κάτω από το 2%, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να παρουσιάσει τη διάσωση ως ολοκληρωμένη χωρίς να χρειαστεί να διαθέσει μετοχές στην αγορά (Quotidiano.net). Ο υπουργός Οικονομικών Τζιανκάρλο Τζορτζέτι είχε εδώ και χρόνια δείξει αυτή τη διέξοδο.

Η Νότια Ευρώπη συγκεντρώνεται

Τέσσερις ημέρες πριν από την ανακοίνωση της BPM, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία κατέθεσαν κοινή πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υποστήριξαν ότι ο κατακερματισμός του τραπεζικού συστήματος εγκλωβίζει περίπου 230 δισ. ευρώ σε ρευστά διαθέσιμα, τα οποία δεν μπορούν να κινηθούν ελεύθερα πέρα από τα σύνορα της ευρωζώνης (Euronews). Η λύση που προτείνουν είναι ένα εθελοντικό καθεστώς που θα επιτρέπει σε διασυνοριακούς τραπεζικούς ομίλους να συγκεντρώνουν κεφάλαια και ρευστότητα, με νομοθετική πρωτοβουλία να αναμένεται το 2027.

Η κίνηση BPM-MPS εντάσσεται σε κύμα συγκέντρωσης που έχει ήδη ξεκινήσει. Η BPCE ολοκλήρωσε τον Απρίλιο την εξαγορά της πορτογαλικής Novobanco έναντι 6,7 δισ. ευρώ, στη μεγαλύτερη διασυνοριακή τραπεζική συμφωνία στην ευρωζώνη εδώ και πάνω από μία δεκαετία (Challenges). Η UniCredit κατέχει το 34,35% της γερμανικής Commerzbank, με την προθεσμία της προσφοράς της να λήγει στις 16 Ιουνίου (Finance Magazin). Οι μεσογειακές τράπεζες χτίζουν μέγεθος. Οι εποπτικές αρχές της Βόρειας Ευρώπης δεν έχουν κινηθεί με τον ίδιο ρυθμό.

Ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει

Οι εκτιμώμενες συνέργειες των 1,1 δισ. ευρώ θα προέλθουν κυρίως από το κλείσιμο επικαλυπτόμενων καταστημάτων, πιθανότατα περίπου 300 στη Λομβαρδία, την Τοσκάνη και το Βένετο (AskaNews). Δεν έχουν ανακοινωθεί αριθμοί για περικοπές θέσεων εργασίας, όμως στις τραπεζικές συγχωνεύσεις οι συνέργειες κόστους προκύπτουν κυρίως από το προσωπικό. Οι εργαζόμενοι είναι οι εμφανείς χαμένοι.

Το Βερολίνο, την ίδια ώρα, μπλοκάρει την προσφορά της UniCredit για την Commerzbank με εθνικά επιχειρήματα, ενώ δηλώνει ότι στηρίζει καταρχήν την Τραπεζική Ένωση, δηλαδή το πλαίσιο της ΕΕ για κοινή εποπτεία των τραπεζών. Ο απερχόμενος αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς ντε Γκίντος έχει πει ότι η Ευρώπη χρειάζεται «πραγματικά ευρωπαϊκές τράπεζες» για να ανταγωνιστεί τις αμερικανικές (Bloomberg). Ακόμη και μετά τη συγχώνευση, όμως, η BPM-MPS θα αξίζει μόλις περίπου το 6% της χρηματιστηριακής αξίας της JPMorgan. Οι εγχώριες συγχωνεύσεις δημιουργούν εθνικούς πρωταθλητές. Δεν κλείνουν το χάσμα με τις ΗΠΑ.

Η μεσογειακή πίεση για κοινή διαχείριση ρευστότητας προσκρούει τώρα στη γερμανική και ολλανδική αντίσταση. Πρόκειται για τις ίδιες κυβερνήσεις που έχουν μπλοκάρει επί περισσότερο από μία δεκαετία το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων, τον κοινό μηχανισμό που θα εγγυάται τις τραπεζικές καταθέσεις σε όλη την ευρωζώνη (European Commission). Χωρίς αυτή την εγγύηση, τα κεφάλαια μένουν πίσω από τα εθνικά σύνορα. Καμία τράπεζα δεν θέλει να μεταφέρει χρήμα σε θυγατρική άλλης χώρας αν δεν είναι βέβαιο ότι το σύστημα εγγύησης καταθέσεων της χώρας υποδοχής θα αντέξει σε κρίση. Η Νότια Ευρώπη χτίζει μεγαλύτερες τράπεζες. Το βόρειο κεφάλαιο δεν θα κινηθεί προς τον Νότο όσο κανείς δεν αναλαμβάνει την τελική εγγύηση των καταθέσεων. Προς το παρόν, αυτός ο εγγυητής δεν υπάρχει.