Temu και crypto για €450bn

Τα δέματα από την Temu, οι συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα και το διαδικτυακό στοίχημα μπαίνουν στη μάχη για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, επειδή οι Βρυξέλλες χρειάζονται έσοδα χωρίς να ζητήσουν από τις κυβερνήσεις μεγαλύτερες εθνικές εισφορές. Σύμφωνα με δημοσίευμα, εξετάζονται πέντε νέες πηγές εσόδων, συνολικού ύψους περίπου 450 δισ. ευρώ, για τον προϋπολογισμό 2028-2034. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη δημόσιο νομικό κείμενο που να επιβεβαιώνει τη λίστα, τους συντελεστές ή την απόδοση που αναφέρει το Il Fatto Quotidiano.

Το χρέος είναι πραγματικό, η μεταμφίεση πολιτική

Το πρόβλημα ξεκινά από το NextGenerationEU. Η ΕΕ δανείστηκε από κοινού στη διάρκεια της πανδημίας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη υποστηρίξει ότι νέα ευρωπαϊκά έσοδα πρέπει να συμβάλουν στην εξυπηρέτηση αυτού του χρέους, μειώνοντας παράλληλα την πίεση στις εθνικές εισφορές, όπως προκύπτει από την COM(2021) 570. Το Συμβούλιο κράτησε ανοικτή αυτή την κατεύθυνση όταν στήριξε ένα προσαρμοσμένο πακέτο ιδίων πόρων.

Οι επιλογές είναι περιορισμένες. Η ΕΕ μπορεί να κόψει προγράμματα, να ζητήσει περισσότερα χρήματα από τις κυβερνήσεις, να δανειστεί ξανά ή να φορολογήσει δραστηριότητες που διασχίζουν σύνορα. Το πακέτο που φέρεται να εξετάζεται γέρνει προς την τελευταία λύση, καθώς ο επόμενος προϋπολογισμός θα πρέπει να χωρέσει την Ουκρανία, την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα, χωρίς να αποδομήσει παλαιότερα προγράμματα.

Γι’ αυτό αποκτούν σημασία τα φθηνά δέματα. Ένα τέλος στις εισαγωγές χαμηλής αξίας μπορεί να εμφανιστεί στις Βρυξέλλες ως ευρωπαϊκό έσοδο, αλλά ο καταναλωτής θα το συναντήσει στο ταμείο ή στα έξοδα παράδοσης. Ευρωβουλευτές από τη Μάλτα το παρουσιάζουν ήδη ως επιβάρυνση στις αγορές από Temu, Shein και AliExpress, σύμφωνα με το Lovin Malta.

Ο λογαριασμός πάει σε όποιον δεν μπορεί να τον αποφύγει

Ο νομικός υπόχρεος και εκείνος που τελικά πληρώνει δεν είναι πάντα το ίδιο πρόσωπο. Αν μια πλατφόρμα κρυπτονομισμάτων καταβάλει το τέλος, μπορεί να το ανακτήσει με υψηλότερες προμήθειες συναλλαγών ή με μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στις τιμές αγοράς και πώλησης. Αν πληρώσουν οι εταιρείες στοιχήματος, οι πελάτες μπορεί να δουν χειρότερες αποδόσεις ή λιγότερες προσφορές.

Το ίδιο ισχύει και για ένα τέλος στα δέματα. Οι Βρυξέλλες μπορούν να το εισπράττουν από πλατφόρμες, μεταφορείς ή εισαγωγείς, όμως η επιβάρυνση μπορεί να περάσει στις τελικές τιμές. Το ποιος θα σηκώσει το βάρος εξαρτάται από τη διαπραγματευτική ισχύ: οι μεγάλες πλατφόρμες ίσως απορροφήσουν μέρος του κόστους, οι μεταφορείς μπορεί να το μετακυλίσουν και οι πωλητές με χαμηλά περιθώρια κέρδους πιθανότατα θα το περάσουν απευθείας στους αγοραστές.

Το σημερινό σύστημα εσόδων της ΕΕ δεν περιλαμβάνει αυτά τα μέτρα. Βασίζεται σε πηγές όπως οι τελωνειακοί δασμοί, τα έσοδα που συνδέονται με τον ΦΠΑ, οι εισφορές για τα πλαστικά και οι πληρωμές με βάση το εθνικό εισόδημα, σύμφωνα με την Απόφαση 2020/2053. Η ίδια η σελίδα της Επιτροπής για τα έσοδα του προϋπολογισμού περιγράφει αυτό το σύστημα, όχι ένα οριστικοποιημένο πακέτο για τα κρυπτονομίσματα, το στοίχημα ή τα δέματα.

Η σύγκρουση μεταξύ χωρών ακολουθεί την ίδια λογική. Αν τα νέα ευρωπαϊκά έσοδα αντικαταστήσουν μέρος των ποσών που καταβάλλουν οι κυβερνήσεις με βάση το εθνικό εισόδημα, τα υπουργεία Οικονομικών κερδίζουν χώρο. Αν όμως χρηματοδοτήσουν απλώς έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό, οι καθαροί πληρωτές θα βρεθούν και πάλι μπροστά σε μεγαλύτερο ευρωπαϊκό λογαριασμό, απλώς από λιγότερο ορατή διαδρομή.

Αυτό αφορά ιδίως τη Γερμανία και την Ολλανδία, που συνήθως πιέζουν περισσότερο για τον περιορισμό του προϋπολογισμού. Αφορά επίσης τη Γαλλία και την Πολωνία, για διαφορετικούς λόγους. Η Γαλλία θέλει να προστατεύσει τις αγροτικές δαπάνες, ενώ τα δημόσια οικονομικά της βρίσκονται υπό πίεση από την ΕΕ μετά την έναρξη διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος από το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2024. Η Πολωνία έχει άμεσο συμφέρον στη συνοχή και στη γεωργία, καθώς η Βαρσοβία εξακολουθεί να παρουσιάζει τα ευρωπαϊκά κονδύλια ως κεντρικό στοιχείο του προγράμματος 2021-2027.

Κάθε πρωτεύουσα έχει βέτο

Το σκληρό όριο δεν είναι οικονομικό, αλλά νομικό και πολιτικό. Οι αποφάσεις για τους ίδιους πόρους, δηλαδή για τα έσοδα που χρηματοδοτούν απευθείας τον προϋπολογισμό της ΕΕ, απαιτούν ομοφωνία και εθνική έγκριση βάσει του άρθρου 311. Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός απαιτεί επίσης ομοφωνία, σύμφωνα με το άρθρο 312.

Αυτό δίνει μοχλό πίεσης σε κάθε κυβέρνηση. Μια διαφωνία για τα δέματα, το στοίχημα, τα κρυπτονομίσματα, τις εκπτώσεις ή το συνολικό ύψος των δαπανών μπορεί να μετατραπεί σε σύγκρουση για ολόκληρο τον προϋπολογισμό. Οι Βρυξέλλες θέλουν έσοδα που να μοιάζουν λιγότερο με εθνική επιταγή, αλλά οι πρωτεύουσες θα αποφασίσουν αν αυτή η πολιτική μεταμφίεση αντέχει.

Το ποσό των 450 δισ. ευρώ είναι επομένως, όσο λείπει το νομικό κείμενο, σήμα διαπραγμάτευσης και όχι οριστικό φορολογικό σχέδιο. Η αποπληρωμή του χρέους είναι δεδομένη. Το ανοικτό ερώτημα είναι ποιος θα πάρει τον λογαριασμό και πόσο καθαρά θα τον δουν οι ψηφοφόροι.