Οι κυρώσεις αγγίζουν την Aughinish

Η Aughinish Alumina, στις εκβολές του Σάνον στην κομητεία Λίμερικ, μετατρέπει τον ακατέργαστο βωξίτη σε αλουμίνα, τη σκόνη από την οποία παράγεται στη συνέχεια το αλουμίνιο. Απασχολεί εκατοντάδες εργαζομένους στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα εξάγει σημαντικές ποσότητες αλουμίνας σε ρωσικά χυτήρια. Οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον αν θα απαγορεύσουν αυτές τις εξαγωγές (RTÉ, Irish Times). Η απόφαση θα δώσει συγκεκριμένο κόστος σε κάτι που η ΕΕ έχει μέχρι τώρα αποφύγει να αποτιμήσει καθαρά: πόση τοπική οικονομική ζημιά είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί για να διατηρήσει αξιόπιστο το καθεστώς κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Τι θα σήμαινε στην πράξη μια απαγόρευση εξαγωγών

Αν η ΕΕ προσθέσει την αλουμίνα στον κανονισμό κυρώσεων κατά της Ρωσίας (EUR-Lex), το εργοστάσιο δεν κλείνει αυτομάτως. Χάνει όμως το δικαίωμα να προμηθεύει Ρώσους πελάτες. Η διαφορά είναι κρίσιμη.

Χωρίς τους Ρώσους αγοραστές, η Aughinish θα πρέπει να βρει ζήτηση αλλού, πιθανότατα με χαμηλότερες τιμές ή υψηλότερο κόστος μεταφοράς. Αν αυτό δεν καταστεί εφικτό, οι επιλογές περιορίζονται: μείωση παραγωγής ή αίτημα για παρέκκλιση, δηλαδή γραπτή νομική εξαίρεση που εγκρίνεται από την αρμόδια ιρλανδική αρχή κυρώσεων και επιτρέπει συγκεκριμένες αποστολές να συνεχιστούν.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ζητήσει πανευρωπαϊκή απαγόρευση των εξαγωγών αλουμίνας προς τη Ρωσία, αν και η σχετική ψηφοφορία δεν είχε δεσμευτική ισχύ (Minex Forum). Η πραγματική απόφαση απαιτεί συμφωνία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ομοφωνία των 27 κρατών-μελών, επειδή οι κυρώσεις ανήκουν στην εξωτερική πολιτική, όπου κάθε χώρα έχει δικαίωμα βέτο. Η Aughinish έχει ήδη προειδοποιήσει Ιρλανδούς πολιτικούς, μεταξύ των οποίων και τον επίτροπο Μάικλ ΜακΓκραθ, για τις συνέπειες που θα είχε η απώλεια του ρωσικού διαύλου πωλήσεων (Irish Times).

Το Βίλνιους βλέπει κενό στις κυρώσεις, το Λίμερικ βλέπει μισθοδοσία

Η πολιτική γεωγραφία είναι καθαρή. Ο υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Κεστούτις Μπούντρις, έχει επικρίνει το σημερινό πακέτο κυρώσεων ως ανεπαρκώς φιλόδοξο, προειδοποιώντας ότι οι πολλές εξαιρέσεις διαβρώνουν την αξιοπιστία του (VZ, LRT). Από το Βίλνιους, κάθε εξαίρεση μοιάζει με ρωγμή στο τείχος των κυρώσεων. Από το Λίμερικ, η ίδια εξαίρεση προστατεύει θέσεις εργασίας για τις οποίες δεν υπάρχει προφανές βραχυπρόθεσμο υποκατάστατο.

Και οι δύο πλευρές έχουν πραγματικό επιχείρημα. Η σκληρή γραμμή λέει ότι, αν η Ευρώπη περιορίζει τα ρωσικά έσοδα από το πετρέλαιο, τις ναυτιλιακές υπηρεσίες και τις μεταφορές τεχνολογίας, ενώ ένα ευρωπαϊκό διυλιστήριο συνεχίζει να τροφοδοτεί ρωσικά χυτήρια με βασική πρώτη ύλη, το σύστημα κυρώσεων έχει ορατό κενό. Η πιο προσεκτική προσέγγιση απαντά ότι το κόστος των κυρώσεων δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Πέφτει σε συγκεκριμένους εργαζομένους, σε συγκεκριμένες πόλεις, σε χώρες που έτυχε να φιλοξενούν βιομηχανικά περιουσιακά στοιχεία συνδεδεμένα με τη Ρωσία. Ο δήμαρχος του Λίμερικ συγκάλεσε τοπικό φόρουμ για το μέλλον της Aughinish ακριβώς επειδή η πολιτική χαράσσεται στις Βρυξέλλες, αλλά οι απολύσεις, αν υπάρξουν, θα γίνουν στο δυτικό Λίμερικ (The Journal).

Η Σαρδηνία δείχνει το ίδιο πρόβλημα από την αντίστροφη πλευρά. Στο Πορτοβέσμε, το εργοστάσιο Eurallumina, που συνδέεται με τη Rusal, παραμένει ανενεργό· όχι λόγω απαγόρευσης εξαγωγών, αλλά επειδή ο κίνδυνος κυρώσεων γύρω από τη ρωσική ιδιοκτησία έχει αποθαρρύνει τη χρηματοδότηση και τις συνεργασίες που χρειάζονται για την επανεκκίνησή του (Pressenza). Εκεί όπου η Aughinish κινδυνεύει να χάσει πελάτες, η Eurallumina έχει ήδη χάσει πρόσβαση σε κεφάλαια. Και τα δύο εργοστάσια βρίσκονται ανάμεσα σε δύο στόχους που τραβούν προς αντίθετες κατευθύνσεις: την πίεση στη ρωσική βιομηχανική βάση και τη διατήρηση ευρωπαϊκών βιομηχανικών θέσεων εργασίας.

Τα κενά που διαμορφώνουν την πολιτική

Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να δείχνουν ποιο ποσοστό της παραγωγής της Aughinish κατευθύνεται στη Ρωσία, πόσο γρήγορα θα μπορούσαν άλλοι αγοραστές να απορροφήσουν αυτές τις ποσότητες ή τι έκπτωση θα απαιτούσε μια τέτοια ανακατεύθυνση. Οι ιρλανδικές αρχές εξετάζουν αν η αλουμίνα της Aughinish καταλήγει σε ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό, αλλά δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ολοκληρωμένη αλυσίδα που να συνδέει το διυλιστήριο με συγκεκριμένο οπλικό σύστημα (RTÉ).

Χωρίς καθαρούς αριθμούς, οι υποστηρικτές της σκληρής γραμμής μπορούν να περιγράφουν το εμπόριο ως κενό στις κυρώσεις και οι πιο επιφυλακτικοί ως υποθετικό κίνδυνο. Κάθε πακέτο κυρώσεων της ΕΕ είναι προϊόν ομοφωνίας: κάθε προϊόν που μπαίνει στη λίστα, κάθε εξαίρεση που παραμένει, γίνεται διαπραγματευτικό χαρτί για 27 κυβερνήσεις με διαφορετική έκθεση. Αυτό εξηγεί την καθυστέρηση. Δεν λύνει όμως το δίλημμα.

Αν οι Βρυξέλλες κλείσουν αυτόν τον δίαυλο, το κόστος δεν θα φανεί σε κάποιον συνολικό δείκτη της ευρωζώνης. Θα φανεί στους μισθούς στο δυτικό Λίμερικ και στα κλειστά εργοστάσια της Σαρδηνίας, δηλαδή στα συγκεκριμένα σημεία όπου η αξιοπιστία των ευρωπαϊκών κυρώσεων αποκτά τιμή μετρημένη σε θέσεις εργασίας.