Η Βουλγαρία φυλάσσει το Bezmer

Η Βουλγαρία ενίσχυσε τα μέτρα ασφαλείας στην αεροπορική βάση του Μπεζμέρ, μετά από δημοσίευμα των Financial Times, το οποίο αναπαρήγαγαν πολλά μέσα, σύμφωνα με το οποίο πρόσωπα συνδεόμενα με το Ιράν φέρονται να είχαν συζητήσει πιθανά πλήγματα κατά αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη νοτιοανατολική Ευρώπη (Stars and Stripes). Οι βουλγαρικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει τέτοιο σχέδιο. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ τηλεφώνησε στον πρωθυπουργό της Βουλγαρίας για να επαναλάβει τη δέσμευση της Συμμαχίας στη συλλογική άμυνα. Ωστόσο, στα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν υπάρχει ακόμη επιβεβαιωμένο ιρανικό σχέδιο επίθεσης ούτε νέα επιχειρησιακή απόφαση του ΝΑΤΟ.

Όπως είχε γράψει το To Brief όταν εμφανίστηκε η υπόθεση, η πραγματική έκθεση της Βουλγαρίας δεν είναι φανταστική: το κοινοβούλιο της χώρας ενέκρινε προσωρινή ανάπτυξη αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στο Μπεζμέρ έως τον Οκτώβριο. Αυτό που ακολούθησε δείχνει πώς η πολιτική των συμμαχιών μπορεί να μετατρέψει μια ανεπιβεβαίωτη απειλή σε δημόσια επίδειξη ετοιμότητας.

Ορατά μέτρα, χαμηλή εκτίμηση κινδύνου

Ο υπουργός Εσωτερικών Ιβάν Ντεμερτζίεφ δήλωσε ότι η Βουλγαρία έλαβε προληπτικά μέτρα γύρω από το Μπεζμέρ, μάλιστα προσαρμοσμένα σε «πολύ υψηλότερο επίπεδο απειλής» από εκείνο που ανέφεραν στην πραγματικότητα οι υπηρεσίες πληροφοριών (Investor). Ο υπουργός Άμυνας Ντιμίταρ Στογιάνοφ είπε σχεδόν το αντίθετο: ο κίνδυνος ήταν εξαιρετικά χαμηλός, δεν υπήρχε άμεση απειλή ούτε για τη Βουλγαρία ούτε για τις εγκαταστάσεις που φιλοξενούν τα αμερικανικά αεροσκάφη, και το περιβάλλον ασφαλείας δεν είχε αλλάξει (Fakti, Сега). Σύμφωνα με πληροφορίες, έγγραφο της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών στήριζε αυτή την εκτίμηση (24 часа). Καμία βουλγαρική υπηρεσία πληροφοριών δεν έχει τοποθετηθεί δημόσια. Κανένα αποχαρακτηρισμένο πόρισμα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα.

Το κενό ανάμεσα στα ορατά μέτρα και στην επίσημη εκτίμηση είναι η ουσία της υπόθεσης. Η Βουλγαρία φυλάσσει το Μπεζμέρ απέναντι σε κάτι που το ίδιο της το υπουργείο Άμυνας περιγράφει ως αμελητέο.

Διαβεβαιώσεις, όχι επιχειρήσεις

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε είπε στον πρωθυπουργό Ρούμεν Ράντεφ ότι οι συμμαχικές δυνάμεις και τα μέσα τους είναι έτοιμα να απαντήσουν σε κάθε απειλή και να την εξουδετερώσουν (BNR, Sofia Globe). Η δήλωση έχει πολιτικό βάρος. Δεν ενεργοποίησε όμως κάτι ορατό στον μηχανισμό της Συμμαχίας: ούτε διαβούλευση βάσει του Άρθρου 4, της διαδικασίας με την οποία ένα κράτος-μέλος μπορεί να θέσει ζήτημα ασφαλείας προς συλλογική συζήτηση, ούτε συνεδρίαση του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου, του βασικού πολιτικού οργάνου λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ, ούτε νέα επιχειρησιακή εντολή.

Η σύγκριση με τα πρόσφατα περιστατικά είναι καθαρή. Όταν σημειώθηκαν παραβιάσεις και επεισόδια στον εναέριο χώρο της Πολωνίας και της Ρουμανίας λίγες ημέρες νωρίτερα, το ΝΑΤΟ εξέδωσε ρητή συμμαχική δήλωση και συγκάλεσε τους συμμάχους (NATO). Για τον φάκελο της Βουλγαρίας και του Ιράν δεν υπήρξε αντίστοιχη κίνηση.

Η Ελλάδα προσφέρει ένα ακόμη μέτρο σύγκρισης. Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα, η Αθήνα θα εξέταζε πιθανή συνδρομή προς τη Βουλγαρία με αντιαεροπορικά Patriot, αλλά μόνο εφόσον η Σόφια υπέβαλλε επίσημο αίτημα και μόνο μετά από έγκριση του ΚΥΣΕΑ, του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (Euronews Greece, Mediapool). Η Βουλγαρία δεν έχει καταθέσει τέτοιο αίτημα. Η Ελλάδα δεν έχει μετακινήσει συστοιχία. Η υπό όρους προσφορά επιτρέπει στην Αθήνα να εμφανιστεί ως παράγοντας ασφάλειας στη νοτιοανατολική πτέρυγα, χωρίς να αποδυναμώσει τη δική της διάταξη γύρω από την Κρήτη και την ανατολική Μεσόγειο.

Η πολιτική διαβάζεται ευκολότερα από την απειλή

Η βουλγαρική κυβέρνηση μπορεί να εμφανιστεί σε εγρήγορση χωρίς να επικυρώσει ένα σενάριο πανικού. Το ΝΑΤΟ κερδίζει αποτρεπτική αξία από τη γλώσσα της συμμαχικής αλληλεγγύης, χωρίς να αναλάβει το πολιτικό κόστος μιας επίσημης κίνησης. Το αντιπολιτευόμενο GERB ζήτησε την κλήση του Ιρανού πρέσβη, αναδεικνύοντας ένα εμφανές κενό: το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας δεν είχε επίσημο σχόλιο στις πρώτες αντιδράσεις (24 часа).

Η Ρουμανία δείχνει πιο καθαρά πώς μοιάζει η πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα. Λίγες ημέρες πριν εμφανιστεί η υπόθεση του Μπεζμέρ, η Ρουμανία εντόπισε εναέριους στόχους κοντά στο Ισμαήλ, εξέδωσε δημόσια προειδοποίηση RO-Alert και απογείωσε F-16, αφού ένα αντικείμενο εισήλθε στον ρουμανικό εναέριο χώρο (Agerpres). Εκεί η ακολουθία ήταν συγκεκριμένη: εντοπισμός, προειδοποίηση, αεροσκάφη στον αέρα, έρευνα μετά το περιστατικό. Στο Μπεζμέρ, μέχρι στιγμής, υπάρχουν φρουροί στην πύλη για μια απειλή που παραμένει δημοσιογραφική πληροφορία.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της νοτιοανατολικής πτέρυγας είναι η χωρητικότητα ισχύος. Ο εκσυγχρονισμός των βουλγαρικών μαχητικών καθυστερεί έως το 2030 (BNR), ενώ η ορατή συμμαχική αντίδραση σε μια μη επιβεβαιωμένη απειλή ήταν ένα τηλεφώνημα. Αν η Σόφια θέλει το κοινό να διαβάσει το Μπεζμέρ ως ετοιμότητα και όχι ως θέατρο, το υπουργείο Άμυνας της χώρας και οι επιχειρησιακοί σχεδιαστές του ΝΑΤΟ πρέπει να εξηγήσουν τι ακριβώς θα άλλαζε αν η απειλή επιβεβαιωνόταν. Μέχρι τώρα, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δώσει αυτή την απάντηση.