Η Βουλγαρία ζητά κοινή προστασία πλοίων

Η Βουλγαρία διέκοψε τις έρευνες για το πλήρωμα του Alfa Watan, εμπορικού πλοίου που βυθίστηκε από επίθεση drones στα ανοιχτά των ακτών της στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς οι διασώστες δεν εντόπισαν ούτε επιζώντες ούτε σορούς (BNT). Ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ λέει ότι δεν διαθέτει αποδείξεις για να κατονομάσει τον δράστη. Οι γειτονικές χώρες από τις οποίες ζήτησε η Σόφια να συμβάλουν στην προστασία της ναυσιπλοΐας δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει στον τρόπο.

Νωρίς στις 6 Οκτωβρίου, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και θαλάσσια drones έπληξαν δύο εμπορικά πλοία, περίπου 70 ναυτικά μίλια ανατολικά της παραθαλάσσιας πόλης Μπιάλα, σε περιοχή όπου η Βουλγαρία έχει οικονομικά δικαιώματα (BTA). Το Alfa Watan, με σημαία Τόγκο, βυθίστηκε. Το δεύτερο πλοίο, το Able, τυλίχθηκε στις φλόγες αλλά παρέμεινε στην επιφάνεια, ενώ και τα 18 μέλη του πληρώματος απομακρύνθηκαν (βουλγαρική κυβέρνηση). Το To Brief είχε καλύψει τις πρώτες ώρες της επιχείρησης διάσωσης (To Brief).

Οι έρευνες για το Alfa Watan απέδωσαν ελάχιστα. Ο συντονιστής της επιχείρησης διάσωσης Ρούμεν Νικολόφ είπε στο Reuters ότι στο πλοίο εκτιμάται πως επέβαιναν 12 άνθρωποι, πιθανότατα Σύροι. Τα συνεργεία περισυνέλεξαν μόνο μια αναποδογυρισμένη βάρκα, τρεις σωσίβιες σχεδίες και εξοπλισμό του πλοίου, προτού σταματήσουν τις έρευνες στις 17:00 της 6ης Οκτωβρίου· ο Νικολόφ είπε ότι δεν πρόκειται να ξαναρχίσουν (BNT).

Μία ημέρα νωρίτερα και βορειότερα, άλλο πλοίο βυθίστηκε στα ανοιχτά της Ρουμανίας. Στις 5 Οκτωβρίου, το Royad Mammadov πήρε φωτιά και βυθίστηκε περίπου 30 ναυτικά μίλια νότια του Σφίντου Γκεόργκε· δύο μέλη του πληρώματος έχασαν τη ζωή τους και 11 διασώθηκαν (Υπουργείο Εσωτερικών της Ρουμανίας, Reuters). Η διαχειρίστρια εταιρεία ανέφερε ότι το πλοίο είχε αναχωρήσει από το ουκρανικό λιμάνι Ιζμαήλ, στον Δούναβη, με προορισμό τη Ραβέννα (Palmali).

Η Ουκρανία απέδωσε τις επιθέσεις σε ρωσικά drones (ουκρανική προεδρία). Η ρουμανική ναυτική αρχή κατέγραψε τη φωτιά και τη βύθιση, χωρίς να προσδιορίσει την αιτία (Ρουμανική Ναυτική Αρχή μέσω Agerpres). Σε δύο κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν πλέον βυθιστεί πλοία στην ίδια εμπορική διαδρομή, χωρίς να έχει κατονομαστεί επισήμως ο δράστης.

Το Κίεβο κατονομάζει τη Ρωσία, η Σόφια δεν προχωρά ακόμη

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι, έπειτα από επαφές των ναυτικών αρχών με τη Βουλγαρία, διαπιστώθηκε πως τα δύο πλοία δέχθηκαν συνδυασμένη επίθεση από ρωσικά drones, εναέρια και θαλάσσια (ουκρανική προεδρία). Ο Ράντεφ τον διέψευσε μετά τη συνεδρίαση του βουλγαρικού συμβουλίου εθνικής ασφάλειας στις 7 Οκτωβρίου, λέγοντας ότι οι δικές του ενημερώσεις δεν έδειχναν να έχει γίνει τέτοια κοινή έρευνα. Χαρακτήρισε τη ρωσική επίθεση λογική υπόθεση, με βάση το φορτίο και την πορεία των πλοίων, αλλά είπε ότι η Βουλγαρία δεν μπορεί να κατονομάσει τη Ρωσία χωρίς αποδείξεις (BNT).

Ο υπουργός Άμυνας της Βουλγαρίας είπε ότι χρειάζονται συντρίμμια των drones για να προσδιοριστεί από πού προήλθε η επίθεση· μέχρι στιγμής δεν έχει περισυλλεγεί τίποτε (BTA). Η ρωσική πρεσβεία στη Σόφια δήλωσε ότι τα πλοία δεν ήταν στους στόχους των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων (AP).

Η εταιρεία ναυτιλιακής αξιολόγησης κινδύνου Ambrey εκτιμά ότι η Ρωσία ευθύνεται με πολύ μεγάλη πιθανότητα και για τα τρία περιστατικά, επικαλούμενη τις σχέσεις των πλοίων με το εμπόριο στον Δούναβη (Ambrey). Πρόκειται για τεκμηριωμένη επαγγελματική εκτίμηση, όχι όμως για τα ιατροδικαστικά στοιχεία που λέει ότι χρειάζεται ο Ράντεφ. Τα σημεία όπου είναι πιθανότερο να βρίσκονται τέτοια στοιχεία, το καμένο Able και το ναυάγιο στον βυθό, δεν έχουν ερευνηθεί.

Αίτημα προστασίας, χωρίς ακόμη σχέδιο

Το συμβούλιο εθνικής ασφάλειας ζήτησε να αρχίσουν επειγόντως συνομιλίες με τη Ρουμανία και την Τουρκία για κοινή προστασία των εμπορικών πλοίων, καθώς και να ενισχυθεί η επιτήρηση και να επιταχυνθούν οι αγορές συστημάτων κατά των drones (BNR). Πρόκειται για εισηγήσεις: η Σόφια μπορεί να προχωρήσει μόνη στα μέτρα που αφορούν τη χώρα, αλλά η κοινή προστασία εξαρτάται από τη συμφωνία του Βουκουρεστίου και της Άγκυρας. Ο Ράντεφ πρότεινε επίσης να ερευνηθούν το Able και ο βυθός με τη συνδρομή της Ρουμανίας, της Τουρκίας και των ΗΠΑ· μέχρι στιγμής η πρόταση δεν έχει υλοποιηθεί.

Οι τρεις χώρες συμμετέχουν ήδη σε κοινή ναυτική ομάδα, η οποία δημιουργήθηκε με μνημόνιο τον Ιανουάριο του 2024 για την απομάκρυνση ναρκών (Ρουμανικό Ναυτικό). Το καταγεγραμμένο έργο της αφορά την απομάκρυνση κινδύνων από τις θαλάσσιες οδούς. Δεν υπάρχει δημόσια πληροφορία ότι έχει εντολή να συνοδεύει νηοπομπές ή να καταρρίπτει επιθετικά drones. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε δορυφορικές εικόνες κατόπιν αιτήματος της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, χωρίς να υποστηρίξει ότι οι εικόνες προσδιορίζουν τον δράστη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Τα διαθέσιμα στοιχεία στηρίζουν ένα περιορισμένο, αλλά δύσκολο συμπέρασμα. Η μόνη υφιστάμενη ναυτική συνεργασία της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας δεν έχει δημόσια καταγεγραμμένη αποστολή την προστασία εμπορικών πλοίων από drones, ενώ δεν έχει αναφερθεί ότι κάποια χώρα αποδέχθηκε το αίτημα της Σόφιας για κοινή δράση. Τα πληρώματα που μεταφέρουν φορτία από τα ουκρανικά λιμάνια του Δούναβη προς λιμάνια της ΕΕ ταξιδεύουν σε μια διαδρομή όπου έχουν ήδη βυθιστεί πλοία, χωρίς να έχει κατονομαστεί ο δράστης ή να έχει ανατεθεί δημόσια σε κάποια δύναμη η αποστολή να αποτρέψει νέα επίθεση.