Το κενό της Cernavodă πιέζει τα δίκτυα

Στις 19:25 της Τρίτης, η Ρουμανία κατανάλωνε πάνω από 8.000 MW ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι δικές της μονάδες παρήγαν 5.873 MW. Το κενό των 2.150 MW καλύφθηκε με εισαγωγές (Agerpres, Adevărul). Το κενό αυτό τώρα κινδυνεύει να ανοίξει περισσότερο, καθώς η χώρα άρχισε να προετοιμάζει τη διακοπή λειτουργίας της μονάδας 2 της Τσερναβόντα, του μοναδικού πυρηνικού αντιδραστήρα που παραμένει σε λειτουργία, ισχύος περίπου 700 MW, επειδή η στάθμη του Δούναβη δεν επαρκεί πλέον για την ασφαλή ψύξη του (Argus, Economica). Η άμεση δοκιμασία είναι αν πέντε χώρες μπορούν να μοιραστούν περιορισμένη ηλεκτρική ισχύ τις βραδινές ώρες χωρίς κάποια από αυτές να πληρώσει πολύ ακριβά την έλλειψη.

Γιατί μετράει η ώρα 19:00

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραγωγή, αλλά η χρονική σύμπτωση της ζήτησης. Την ημέρα, τα φωτοβολταϊκά ρίχνουν στο δίκτυο φθηνή ηλεκτρική ενέργεια. Από τις 19:00 έως τις 23:00, όμως, τα κλιματιστικά εξακολουθούν να δουλεύουν ενώ η ηλιακή παραγωγή μηδενίζεται. Η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και οι γειτονικές τους χώρες χρειάζονται την ίδια ώρα σταθερή παραγωγή ή εισαγωγές.

Η Ρουμανία ενημέρωσε επισήμως τις Βρυξέλλες και τις γειτονικές χώρες ότι έχει εισέλθει σε κρίση ηλεκτρικής ενέργειας. Η νομική βάση είναι ο Κανονισμός 2019/941 της ΕΕ, ο οποίος υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να ειδοποιούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα γειτονικά κράτη όταν υπάρχει κίνδυνος για την επάρκεια εφοδιασμού (HotNews, Ziare). Η Επιτροπή συγκάλεσε στις 11 Αυγούστου την Ομάδα Συντονισμού για την Ηλεκτρική Ενέργεια και κατέληξε ότι το σύστημα πιέζεται, αλλά παραμένει σταθερό (European Commission, Digi24). Αυτό μειώνει τον κίνδυνο διακοπών ρεύματος. Δεν μειώνει, όμως, τις βραδινές τιμές.

Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να κατευθύνει ηλεκτρική ενέργεια από φθηνότερες ζώνες προς περιοχές που πιέζονται, μέσω της σύζευξης αγορών, δηλαδή του αυτόματου μηχανισμού που μεταφέρει ρεύμα διασυνοριακά μέχρι να γεμίσουν οι διαθέσιμες γραμμές. Δεν μπορεί να δημιουργήσει νέα μεγαβάτ.

Ποιος πουλάει, ποιος αγοράζει

Προς το παρόν, η Βουλγαρία βρίσκεται στην ευνοϊκή πλευρά της συναλλαγής. Ρουμάνοι και Ούγγροι traders ζήτησαν 3.500-4.000 MW βουλγαρικής διασυνοριακής δυναμικότητας, σύμφωνα με τον διευθυντή λειτουργίας του διαχειριστή ESO, Ντιμίταρ Ζάρτσεφ (Mediapool). Ωστόσο, ο πυρηνικός σταθμός του Κοζλοντούι βρίσκεται στον ίδιο ποταμό, και η υπουργός Ενέργειας Ιβα Πέτροβα δήλωσε ότι, με τα σημερινά επίπεδα του Δούναβη, μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί περίπου άλλη μιάμιση εβδομάδα (DBR). Οι τιμές επόμενης ημέρας ανέβηκαν προς τα 150-170 €/MWh, από 100-120 €/MWh μία εβδομάδα νωρίτερα, δημιουργώντας ένα πρόσκαιρο όφελος με ορατή ημερομηνία λήξης (Mediapool).

Η Ουγγαρία είναι ο πιο εκτεθειμένος αγοραστής. Το Πακς, ο βασικός πυρηνικός της σταθμός, λειτούργησε με τη μισή ισχύ επί 11 ημέρες πριν επιστρέψει σε πλήρη παραγωγή. Αυτό οδήγησε τη χώρα σε βραδινές εισαγωγές με μέση τιμή 218 €/MWh στις 4 Αυγούστου. Σε μία ώρα, η τιμή έφθασε τα 439 €/MWh για 3.522 MW εισαγόμενης ισχύος (VG, Portfolio). Η σλοβακική ρυθμιστική αρχή ενέργειας ÚRSO προειδοποίησε για «ασυνήθιστα τεταμένη» κατάσταση ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή (STVR).

Στο εσωτερικό της Ρουμανίας, τα νοικοκυριά προστατεύονται προς το παρόν. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης της κυβέρνησης προβλέπει, ως έσχατο μέτρο, σταδιακούς περιορισμούς κατανάλωσης για μεγάλους βιομηχανικούς χρήστες μεταξύ 19:00 και 23:00 (Agerpres). Αν όμως οι προμηθευτές συνεχίσουν να πληρώνουν ακριβότερα για να εξασφαλίσουν ισχύ στις ώρες αιχμής, το κόστος θα περάσει σταδιακά και στα οικιακά συμβόλαια. Σενάρια ειδικών τοποθετούν τις πιθανές μέσες τιμές επόμενης ημέρας μεταξύ 850 και 1.800 λέι/MWh, με μεμονωμένες βραδινές αιχμές πάνω από 5.000 λέι/MWh (Economica, Adevărul).

Άνθρακας, χρήματα ανάκαμψης και το πραγματικό δίλημμα

Το Βουκουρέστι συνόδευσε την ειδοποίηση κρίσης με ένα γνώριμο αίτημα: να παραμείνουν σε λειτουργία οι λιγνιτικές μονάδες Rovinari 4 και Turceni 5 πέρα από τις προγραμματισμένες ημερομηνίες κλεισίματός τους (HotNews). Οι μονάδες άνθρακα βοηθούν στις βραδινές αιχμές επειδή παράγουν ανεξάρτητα από τον ήλιο και τον άνεμο. Η Ρουμανία, όμως, είχε δεσμευθεί να τις κλείσει στο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, δηλαδή στο πακέτο μεταρρυθμιστικών υποχρεώσεων που συνδέεται με την εκταμίευση ευρωπαϊκών πόρων ανάκαμψης. Αν οι στόχοι αυτοί ανατραπούν, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει πληρωμές (Ziare). Το συμπέρασμα της ίδιας της Επιτροπής ότι δεν υπάρχει βραχυπρόθεσμος κίνδυνος εφοδιασμού αποδυναμώνει τη ρουμανική επίκληση της έκτακτης ανάγκης.

Το ευρωπαϊκό δίκτυο μπορεί να κρατήσει τα φώτα ανοιχτά. Η σταθερότητα, όμως, διατηρείται μέσα από ακριβότερες εισαγωγές, σχέδια περιορισμού της βιομηχανικής κατανάλωσης και πολιτική διαπραγμάτευση γύρω από εφεδρικές μονάδες άνθρακα, όχι επειδή υπάρχει άφθονη διαθέσιμη ισχύς.