Η Κίνα εκπαίδευσε 200 Ρώσους στα drones

Τον Ιούλιο του 2025, η Κίνα και η Ρωσία υπέγραψαν μυστική διμερή συμφωνία που απαγόρευε κάθε δημόσια αναφορά στο περιεχόμενό της. Βάσει αυτής, ο κινεζικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός εκπαίδευσε περίπου 200 Ρώσους στρατιώτες σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2025, στον πόλεμο με drones, στον ηλεκτρονικό πόλεμο και σε τακτικές τεθωρακισμένου πεζικού. Ορισμένοι από αυτούς επέστρεψαν στη συνέχεια για να πολεμήσουν στην Ουκρανία. Τρεις ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούσαν το πρόγραμμα επί μήνες, πριν οι πληροφορίες δημοσιοποιηθούν στις 19 Μαΐου, την ημέρα που ο Πούτιν έφθασε στο Πεκίνο (Kyiv Independent, n-tv).

Η αποκάλυψη μετακινεί την Κίνα από τον ρόλο του οικονομικού διευκολυντή της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας σε κάτι πολύ πιο κοντά στην άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Η ΕΕ είχε τις υπηρεσίες πληροφοριών για να εντοπίσει την επιχείρηση, αλλά όχι το πολιτικό σύστημα που θα της επέτρεπε εύκολα να την τιμωρήσει.

Τι έχτισε στην πράξη το πρόγραμμα

Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν στρατιωτικοί εκπαιδευτές διαφόρων βαθμών, από κατώτερους υπαξιωματικούς έως αντισυνταγματάρχες, πολλοί από τους οποίους είχαν επιλεγεί ακριβώς λόγω του εκπαιδευτικού τους ρόλου. Σε εγκαταστάσεις του κινεζικού στρατού στη Σιτζιαζουάνγκ, τη Ζενγκζού, το Γιμπίν και τη Ναντζίνγκ, εκπαιδεύτηκαν στον συντονισμό drones και πυροβολικού, στον ηλεκτρονικό πόλεμο κατά drones και στον χειρισμό drones πρώτου προσώπου με κινεζικούς προσομοιωτές. Μία υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε ότι απόφοιτοι του προγράμματος πραγματοποίησαν αργότερα επιχειρήσεις με drones στην κατεχόμενη Κριμαία και στη Ζαπορίζια· το Ρόιτερς δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον ισχυρισμό.

Το πρόγραμμα είχε σχεδιαστεί ώστε να πολλαπλασιάζει την επίδρασή του. Κάθε εκπαιδευτής που επέστρεφε στη Ρωσία μπορούσε να μεταφέρει τις κινεζικές τεχνικές σε εκατοντάδες χειριστές χαμηλότερα στην ιεραρχία. Πρόκειται, στην ουσία, για μεταφορά τεχνογνωσίας μέσω ανθρώπινου κεφαλαίου, που δίνει στη Ρωσία πρόσβαση στην εμπειρία της χώρας με τη μεγαλύτερη βιομηχανική βάση παραγωγής drones στον κόσμο.

Η παγίδα της ομοφωνίας

Η ΕΕ έχει εντείνει σταδιακά τις κυρώσεις κατά κινεζικών εταιρειών που τροφοδοτούν τη ρωσική πολεμική μηχανή. Το 20ό πακέτο κυρώσεων, τον Απρίλιο του 2026, περιέλαβε περίπου 27 εταιρείες και οντότητες από την Κίνα και το Χονγκ Κονγκ. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την Κίνα «de facto» διευκολυντή της ρωσικής πολεμικής οικονομίας.

Άλλο όμως είναι η επιβολή κυρώσεων σε εταιρείες-βιτρίνες και άλλο η αντιπαράθεση με την Κίνα ως κρατικό στρατιωτικό παράγοντα. Τα ευρωπαϊκά καθεστώτα κυρώσεων είναι, θεωρητικά, αρκετά ευρεία ώστε να στοχεύσουν φορείς που υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Το πραγματικό εμπόδιο είναι πολιτικό: κάθε απόφαση εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ κατά μονάδων του κινεζικού στρατού ή Κινέζων στρατιωτικών αξιωματούχων απαιτεί ομοφωνία των 27 κρατών-μελών, άρα μπορεί να μπλοκαριστεί από μία και μόνο πρωτεύουσα. Η Ουγγαρία έχει επανειλημμένα αποδυναμώσει ή μπλοκάρει κοινές ευρωπαϊκές κινήσεις που αφορούν την Κίνα, γεγονός που καθιστά τη μετάβαση από τις εταιρικές κυρώσεις σε κυρώσεις κρατικού-στρατιωτικού επιπέδου πρακτικά ανέφικτη.

Τρεις πρωτεύουσες, τρεις περισπασμοί

Η Γερμανία δείχνει καθαρά το ευρωπαϊκό δίλημμα. Ο καγκελάριος Μερτς εξέφρασε στις 19 Μαΐου την ελπίδα ότι ο Σι Τζινπίνγκ θα πιέσει τον Πούτιν να τερματίσει τον πόλεμο, την ίδια ημέρα που το Ρόιτερς παρουσίαζε στοιχεία πως η Κίνα εκπαίδευε Ρώσους μαχητές. Οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες χάνουν ήδη μερίδια στην κινεζική αγορά. Το Βερολίνο δυσκολεύεται να κλιμακώσει απέναντι σε έναν εταίρο από τον οποίο εξαρτάται όλο και λιγότερο, αλλά τον οποίο δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει απότομα.

Η ιταλική εκδοχή είναι διαφορετική. Τρεις ημέρες πριν από το δημοσίευμα του Ρόιτερς, ο υπουργός Βιομηχανίας Άντολφο Ούρσο δήλωσε ότι οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες είναι «καλοδεχούμενες» να αγοράσουν κλειστά εργοστάσια της Stellantis, ενώ η κυβέρνηση ενίσχυε αθόρυβα τους ελέγχους ασφαλείας για κινεζικές επενδύσεις σε κλάδους κοντά στην άμυνα. Κανένας Ιταλός αξιωματούχος δεν συνέδεσε δημόσια την αποκάλυψη για τη στρατιωτική εκπαίδευση με αυτή την industrial courtship.

Η Πολωνία έστρεψε την ανησυχία της αλλού. Η Βαρσοβία πέρασε την εβδομάδα διαχειριζόμενη την ακύρωση μίας εναλλαγής αμερικανικών στρατευμάτων, επιμένοντας ότι η απόφαση «αφορά τη Γερμανία, όχι την Πολωνία». Η χώρα που έχει ίσως τους πιο άμεσους λόγους να ανησυχεί για τη βελτίωση των ρωσικών δυνατοτήτων στα drones σχεδόν δεν συζήτησε την Κίνα.

Το κοινό μοτίβο είναι σαφές: τα κράτη-μέλη είναι τόσο απορροφημένα από εσωτερικές πιέσεις, βιομηχανικά διλήμματα και διμερείς οικονομικούς υπολογισμούς, ώστε δυσκολεύονται να συγκροτήσουν ενιαίο μέτωπο απέναντι στο Πεκίνο.

Τι μένει κρυφό

Η συμφωνία του Ιουλίου 2025 ήταν αμοιβαία. Παράλληλα με την εκπαίδευση Ρώσων στρατιωτών στην Κίνα, «εκατοντάδες» Κινέζοι στρατιώτες εκπαιδεύτηκαν στη Ρωσία, απορροφώντας δοκιμασμένες στο πεδίο τακτικές drones από τον πιο εντατικό πόλεμο drones της σύγχρονης ιστορίας. Αν ο κινεζικός στρατός ενσωματώσει αυτά τα μαθήματα στον επιχειρησιακό του σχεδιασμό, η ανταλλαγή γίνεται ταυτόχρονα ευρωπαϊκό πρόβλημα ασφαλείας και ζήτημα για τον Ινδο-Ειρηνικό. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν συχνά τα δύο θέατρα ως χωριστά. Το Πεκίνο, όπως φαίνεται, όχι.

Τρεις υπηρεσίες πληροφοριών κράτησαν αυτή την υπόθεση επί μήνες και την έφεραν στην επιφάνεια ακριβώς τη στιγμή που ο Πούτιν έφθανε στην πρωτεύουσα του Σι. Ο χρόνος της διαρροής ήταν προσεκτικά επιλεγμένος. Η θεσμική αντίδραση που προφανώς επιδίωκε να προκαλέσει δεν έχει ακόμη εμφανιστεί.