Ο Έμπολα εξαπλώνεται σε επτά επαρχίες

Τα στοιχεία των υγειονομικών αρχών του Κονγκό που μετέδωσε το Reuters ξεπέρασαν την ίδια εβδομάδα δύο κρίσιμα όρια: έως τις 10 Σεπτεμβρίου είχαν επιβεβαιωθεί 7.022 κρούσματα Έμπολα και 3.398 θάνατοι σε 62 υγειονομικές ζώνες, ενώ καταγράφηκε το πρώτο κρούσμα στη Σουντ-Ουμπάνγκι, επαρχία στα βορειοδυτικά της χώρας, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις ανατολικές περιοχές όπου άρχισε η επιδημία. Οι επαρχίες που έχουν πληγεί ανέρχονται πλέον σε επτά. Η πιο πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την επιδημία, με στοιχεία έως τις 7 Σεπτεμβρίου, κατέγραφε 6.479 κρούσματα. Η διαφορά οφείλεται στον χρόνο που μεσολαβεί ανάμεσα στις καταγραφές των επαρχιακών αρχών και στην επαλήθευσή τους από τον ΠΟΥ, όχι σε διαφορετική εκτίμηση για την έκταση της κρίσης.

Ακόμη και αυτοί οι υψηλοί αριθμοί πιθανότατα υποτιμούν την πραγματική διασπορά. Η επιτροπή έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ εκτίμησε στα τέλη Αυγούστου ότι οι λοιμώξεις ενδέχεται να είναι τρεις έως τέσσερις φορές περισσότερες από όσες έχουν εντοπιστεί, καθώς πολλά περιστατικά σε απομακρυσμένες περιοχές ή ζώνες συγκρούσεων δεν καταγράφονται ποτέ.

Ένα ταξίδι με ποταμόπλοιο που κανείς δεν παρακολούθησε

Το κρούσμα στη Σουντ-Ουμπάνγκι δείχνει πώς ο ιός μπορεί να διασχίσει μεγάλες αποστάσεις χωρίς να εντοπιστεί. Σύμφωνα με το RFI, ένας 23χρονος έφυγε τον Ιούλιο από το Νότιο Κίβου, πέρασε από τη Ρουάντα και την Ουγκάντα, επέστρεψε στο Κονγκό μέσω της Ιτούρι και νοσηλεύτηκε στην Κισανγκάνι έπειτα από τροχαίο. Στη συνέχεια επιβιβάστηκε σε πλοίο στον ποταμό Κονγκό με προορισμό τα βορειοδυτικά. Παρουσίασε συμπτώματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, δέχθηκε φροντίδα από νοσηλευτή πάνω στο πλοίο και πέθανε αφού έφθασε στην Ακούλα. Η μόλυνση από Έμπολα επιβεβαιώθηκε μόνο μετά τον θάνατό του, με εργαστηριακή εξέταση δείγματος.

Προτού γίνει γνωστό ότι είχε μολυνθεί, η διαδρομή του είχε περάσει από πολλές επαρχίες και ενδεχομένως από τρεις χώρες. Οι ομάδες αντιμετώπισης καλούνται τώρα να ανασυνθέσουν κάθε πιθανή επαφή: στα νοσοκομεία, στο πλοίο, σε άτυπα ιατρεία και στο οικογενειακό περιβάλλον. Κοντά στον τόπο όπου πέθανε είχαν εντοπιστεί 38 επαφές, αριθμός που παραμένει προσωρινός. Επειδή η Σουντ-Ουμπάνγκι συνορεύει με την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, απαιτείται επίσης διασυνοριακή κινητοποίηση των αρχών, μολονότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο ασθενής εισήλθε στη γειτονική χώρα.

Ο Έμπολα μεταδίδεται με την άμεση επαφή με σωματικά υγρά ασθενούς ή νεκρού και όχι μέσω του αέρα. Ο περιορισμός του προϋποθέτει τον γρήγορο εντοπισμό και την απομόνωση κάθε ασθενούς, καθώς και την παρακολούθηση επί 21 ημέρες όλων όσοι ήρθαν σε επαφή μαζί του. Ο κατάλογος των επαφών λειτουργεί ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης: όταν εμφανίζονται ασθενείς που δεν είχαν ποτέ καταγραφεί σε αυτόν, ο ιός έχει κινηθεί ταχύτερα από τις ομάδες ιχνηλάτησης.

Καμία αποδεδειγμένα αποτελεσματική ανοσοποίηση για αυτό το στέλεχος

Οι προηγούμενες επιδημίες Έμπολα στο Κονγκό είχαν προκληθεί από τον ιό Zaire ebolavirus. Η σημερινή οφείλεται στον Bundibugyo virus, ένα διαφορετικό είδος. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, καθώς το Ervebo, το εμβόλιο που έχει εγκρίνει ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ για τον Zaire ebolavirus, στοχεύει μια επιφανειακή πρωτεΐνη που είναι ειδική για το συγκεκριμένο είδος. Δεν έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει τον άνθρωπο από τον Bundibugyo. Ο ΠΟΥ διέθεσε 70.000 δόσεις του Ervebo για ερευνητική χρήση, ενώ έως τις 7 Σεπτεμβρίου είχαν εμβολιαστεί 2.007 άνθρωποι βάσει πρωτοκόλλου που τους ενημερώνει ότι η προστασία δεν είναι αποδεδειγμένη.

Η κλινική δοκιμή PARTNERS εξετάζει δύο πειραματικές θεραπείες, τις MBP134 και remdesivir, σε περισσότερους από 300 ασθενείς που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα. Η εγγραφή συμμετεχόντων συνεχίζεται και καμία από τις δύο θεραπείες δεν έχει ακόμη αποδειχθεί αποτελεσματική. Εμβόλια ειδικά σχεδιασμένα για τον Bundibugyo από την Oxford και τη Moderna βρίσκονται σε αρχικές δοκιμές ασφάλειας στο Ηνωμένο Βασίλειο και στον Καναδά.

Το Κονγκό αύξησε τη δυναμικότητα περίθαλψης από ένα κέντρο εννέα κλινών τον Μάιο σε 59 δομές με 1.346 κλίνες έως τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, ένα αναθεωρημένο σχέδιο αντιμετώπισης διάρκειας 180 ημερών προβλέπει χρηματοδότηση περίπου 1,3 δισ. δολαρίων.

Για τους Ευρωπαίους αναγνώστες, ο κίνδυνος εισαγόμενων κρουσμάτων αποτυπώνεται στην έκθεση του ΠΟΥ της 7ης Σεπτεμβρίου, η οποία κατέγραψε ένα περιστατικό στη Γαλλία και δύο ασθενείς που μεταφέρθηκαν στη Γερμανία για θεραπεία. Η πορεία της επιδημίας, ωστόσο, θα κριθεί στο εσωτερικό του Κονγκό, όπου ένας ιός χωρίς αποδεδειγμένα αποτελεσματικό εμβόλιο εξαπλώνεται σε μια γεωγραφία που καθιστά σχεδόν αδύνατη την πλήρη ιχνηλάτηση των επαφών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα μέτρα περιορισμού αρχίζουν να αποδίδουν.