Το καλώδιο της Κύπρου χωρίς πλοίο

Η είσοδος της Meridiam έκανε στα χαρτιά πιο εύκολη τη χρηματοδότηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα συνδέσει την Κύπρο με την ηπειρωτική Ευρώπη. Δεν έφερε όμως πίσω στη θάλασσα ερευνητικό πλοίο. Δεν έχει εκδοθεί NAVTEX, δηλαδή η επίσημη ναυτική αγγελία που απαιτείται πριν αρχίσουν οι έρευνες. Δεν έχει κατονομαστεί πλοίο. Δεν έχουν δημοσιευθεί συντεταγμένες. Η Κύπρος παραμένει το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ηπειρωτικό δίκτυο, και το έργο που υποτίθεται ότι θα λύσει αυτό το πρόβλημα εξακολουθεί, τρεις εβδομάδες μετά τη μεγαλύτερη αλλαγή στη μετοχική του σύνθεση, να κινείται κυρίως στο επίπεδο των ανακοινώσεων.

Τι αλλάζουν τα νέα κεφάλαια

Το γαλλικό fund υποδομών κατέχει πλέον πλειοψηφικό ποσοστό στην εταιρεία του έργου GSI, ενώ ο ΑΔΜΗΕ, ο ελληνικός διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρεί την τεχνική ηγεσία και τη μελλοντική λειτουργία του καλωδίου (EUalive, Balkan Green Energy News). Η ακριβής μετοχική κατανομή δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Η Nexans, η εταιρεία που θα κατασκευάσει το καλώδιο, έχει υπογράψει ως ανάδοχος και ολοκλήρωσε δοκιμή σε βάθος-ρεκόρ 3.000 μέτρων για τον τύπο υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης που απαιτεί η διαδρομή (Nexans). Αυτό δείχνει ότι το έργο μπορεί τεχνικά να κατασκευαστεί. Τα δυσκολότερα ζητήματα παραμένουν πολιτικά και χρηματοδοτικά.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη γαλλική είσοδο «μια πολύ ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης» (Economix). Η Meridiam όμως είναι ιδιώτης επενδυτής, όχι το γαλλικό κράτος. Στο δημόσιο αρχείο δεν εμφανίστηκε ούτε κρατική εγγύηση, ούτε εργαλείο εξαγωγικών πιστώσεων, ούτε δήλωση της γαλλικής κυβέρνησης που να στηρίζει θεσμικά τον GSI. Η Meridiam μοιράζει τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο σε περισσότερους επενδυτές. Δεν τον εξαφανίζει.

Τρεις πύλες που μένουν ανοιχτές

Η μεθοδολογία που θα καθορίσει πόσα χρήματα μπορούν να ανακτήσουν οι επενδυτές μέσω των τιμολογίων ρεύματος βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση. Η ελληνική Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας άνοιξε δημόσια διαβούλευση, έως τις 11 Σεπτεμβρίου, για τη μεθοδολογία εσόδου (OT). Ο ΑΔΜΗΕ ζητεί η χρηματοδοτική φόρμουλα να υπολογίζει μικρότερο δανεισμό στη φάση κατασκευής, κάτι που θα αύξανε την απόδοση την οποία θα μπορεί να μετακυλίσει στους καταναλωτές όταν λειτουργήσει το καλώδιο (iEnergeia). Το ποιος πληρώνει και πόσο παραμένει ανοιχτό.

Στην κυπριακή πλευρά, η Λευκωσία περιμένει από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να ολοκληρώσει την οικονομική αξιολόγηση πριν δεσμεύσει επιπλέον κεφάλαια (Politis). Η αξιολόγηση δεν έχει δημόσια ημερομηνία ολοκλήρωσης και λειτουργεί ως πολιτική ασπίδα: η κυπριακή κυβέρνηση μπορεί να αναβάλει τη δική της δέσμευση επικαλούμενη την εκκρεμή εργασία της τράπεζας. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Κύπρο ζητούν πλήρη δημοσιοποίηση της συμφωνίας Meridiam-ΑΔΜΗΕ πριν από οποιαδήποτε νέα χρηματοδοτική συμμετοχή (Kathimerini Cyprus). Η απόσταση στις δαπάνες των δύο πλευρών είναι ήδη ορατή: ο ΑΔΜΗΕ έχει δηλώσει περίπου 251,4 εκατ. ευρώ, ενώ η Κύπρος έχει αναγνωρίσει περίπου 82 εκατ. ευρώ (Proto Thema).

Ύστερα υπάρχει η θάλασσα. Περίπου το 40 τοις εκατό των ερευνών βυθού απομένει, κυρίως στο τμήμα μεταξύ Κάσου και δυτικής Κύπρου, όπου η Τουρκία αξιώνει προηγούμενη ενημέρωση πριν προχωρήσει οποιαδήποτε εργασία. Η ίδια η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία επιβεβαίωσε ότι η Άγκυρα παρεμπόδισε ερευνητική δραστηριότητα συνδεδεμένη με το έργο (Commission Türkiye report, Euronews). Ο GSI έχει χαρακτηριστεί από την ΕΕ ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος, δηλαδή έργο προτεραιότητας που μπορεί να λάβει χρηματοδότηση και ταχύτερες αδειοδοτήσεις βάσει των κανόνων για τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές (TEN-E Regulation). Οι Βρυξέλλες έχουν δεσμεύσει έως τώρα περίπου 657 εκατ. ευρώ. Ο χαρακτηρισμός όμως δεν προστατεύει φυσικά ένα ερευνητικό πλοίο. Αν υπάρξει ναυτική αντιπαράθεση, κανένας κανονισμός δεν κρατά το σκάφος στην εργασία του.

Το τεστ είναι συγκεκριμένο

Η ελληνική πλευρά παρουσιάζει τη γαλλική εταιρική συμμετοχή ως παράγοντα αποτροπής: η Τουρκία δεν θα έχει απέναντί της μόνο ελληνικούς και κυπριακούς φορείς, αλλά ένα έργο με σημαντική γαλλική έκθεση (Ekathimerini). Αυτό είναι πολιτικός υπολογισμός, όχι εγγύηση ασφαλείας. Ο ENTSO-E, ο οργανισμός που συντονίζει τους ευρωπαίους διαχειριστές δικτύων, αναγνωρίζει τον GSI ως τη μόνη σχεδιαζόμενη διασύνδεση που θα συνδέσει την Κύπρο με το ηπειρωτικό σύστημα (ENTSO-E).

Το έργο έχει πλέον ισχυρότερους επενδυτές, αξιόπιστο ανάδοχο για το καλώδιο και ευρωπαϊκό στρατηγικό χαρακτηρισμό. Η απόδειξη όμως θα είναι πολύ συγκεκριμένη: NAVTEX με ημερομηνίες και συντεταγμένες, κατονομασμένο πλοίο και έρευνες που συνεχίζονται χωρίς αποδοχή τουρκικής προέγκρισης. Μέχρι να υπάρξουν αυτά, το καλώδιο είναι ισχυρότερο στα χαρτιά παρά στη θάλασσα.