Η ξηρασία κόβει 1,760 MW από την Ουγγαρία

Η στάθμη του Δούναβη έπεσε την περασμένη εβδομάδα τόσο χαμηλά ώστε η Ουγγαρία έχασε σχεδόν όλη την πυρηνική της παραγωγή, η Ρουμανία βρέθηκε λίγες ημέρες πριν από την απώλεια του τελευταίου αντιδραστήρα που παραμένει σε λειτουργία, και οι κυβερνήσεις της περιοχής ζητούν πλέον από τη βιομηχανία να περιορίσει την κατανάλωση ώστε τα νοικοκυριά να μην μείνουν χωρίς ρεύμα.

Πώς ένας ποταμός σβήνει έναν αντιδραστήρα

Οι πυρηνικοί σταθμοί χρησιμοποιούν νερό από ποτάμια για να απομακρύνουν την απορριπτόμενη θερμότητα, δηλαδή την «ψυχρή» πλευρά του συστήματος που μετατρέπει την πυρηνική ενέργεια σε ηλεκτρισμό. Όταν η στάθμη πέφτει, οι αντλίες δεν μπορούν να τραβήξουν αρκετό νερό. Όταν το νερό είναι θερμότερο ή κινείται αργά, η επιστροφή του στον ποταμό μπορεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία κατάντη πάνω από τα νόμιμα όρια. Στην ξηρασία, τα δύο προβλήματα εμφανίζονται μαζί.

Στο Πακς, τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό της Ουγγαρίας, ο οποίος υπό κανονικές συνθήκες αποδίδει 2.000 MW, η διακοπή έγινε σταδιακά. Η κρατική ενεργειακή εταιρεία MVM άρχισε να μειώνει την παραγωγή όταν ο Δούναβης υποχώρησε κάτω από τα -106 εκατοστά στον μετρητή του σταθμού (MVM Paks). Έως τις 2 Αυγούστου λειτουργούσε μόνο μία από τις οκτώ στροβιλογεννήτριες, με ισχύ περίπου 240 MW (Portfolio, Telex). Το AP μετέδωσε πλήρη διακοπή λειτουργίας (AP). Σε κάθε εκδοχή, η Ουγγαρία έχασε μέσα σε λίγες ημέρες το μεγαλύτερο μέρος της πυρηνικής βάσης της, δηλαδή της σταθερής παραγωγής που στηρίζει το σύστημα όλο το εικοσιτετράωρο.

Στη Ρουμανία, τα περιθώρια είναι ακόμη στενότερα. Στην Τσερναβόντα, η μονάδα 1 ήταν ήδη εκτός λειτουργίας. Η μονάδα 2 παρέμεινε συνδεδεμένη στο δίκτυο, αλλά η δεξαμενή τροφοδοσίας βρισκόταν στα 2,02 μέτρα, μόλις 12 εκατοστά πάνω από το επίπεδο στο οποίο σταματούν οι αντλίες (Ziua de Constanta). Ένα πλευρικό κανάλι κοντά στη διώρυγα Bala απορροφούσε περίπου το 85% της ροής του Δούναβη, μακριά από την υδροληψία ψύξης του σταθμού. Ο στρατός χρησιμοποίησε ελεγχόμενες εκρήξεις για να στρέψει ξανά νερό προς τον σταθμό (Radio Constanta), κερδίζοντας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τέσσερις έως πέντε ημέρες λειτουργίας ακόμη (Agerpres).

Τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν το μεσημέρι, όχι το βράδυ

Οι αριθμοί της Ρουμανίας μέσα στην ημέρα φαίνονται διαχειρίσιμοι. Στις 3 Αυγούστου η χώρα παρήγαγε 6.009 MW έναντι ζήτησης 5.212 MW, με τα φωτοβολταϊκά να καλύπτουν πάνω από το 45% (Agerpres). Μετά τη δύση του ήλιου, όμως, η ηλιακή παραγωγή μηδενίζεται, ενώ τα κλιματιστικά συνεχίζουν να λειτουργούν. Το βράδυ της 31ης Ιουλίου, η Ρουμανία παρήγαγε 5.239 MW, κατανάλωνε 7.177 MW και εισήγαγε 1.938 MW για να καλύψει το κενό (Radio Timisoara). Εκεί, στη βραδινή αιχμή, φαίνεται πραγματικά η απώλεια της πυρηνικής παραγωγής.

Η Ευρώπη συνδέει τις εθνικές αγορές ηλεκτρισμού μέσω διασυνδέσεων, δηλαδή καλωδίων υψηλής τάσης που μεταφέρουν ρεύμα από τις φθηνότερες προς τις ακριβότερες ζώνες. Όταν η Ουγγαρία και η Ρουμανία χρειάστηκαν ταυτόχρονα υποκατάστατη ισχύ τις ίδιες βραδινές ώρες, οι διασυνδέσεις έγιναν ο περιοριστικός παράγοντας. Ο διαχειριστής του σλοβενικού δικτύου ELES περιόρισε για τις 3 Αυγούστου τη διασυνοριακή δυναμικότητα στα σύνορα με την Αυστρία (ELES). Οι χονδρικές τιμές ξεπέρασαν τα 150 ευρώ/MWh, με βραδινές αιχμές κοντά στα 270 ευρώ/MWh, πολύ πάνω από τα συνήθη καλοκαιρινά επίπεδα (Serbia Energy).

Η βιομηχανία απορροφά το κόστος για να προστατευθούν τα νοικοκυριά

Οι δύο κυβερνήσεις επέλεξαν την ίδια σειρά προτεραιότητας: πρώτα η βιομηχανία. Στην Ουγγαρία, το έκτακτο διάταγμα έδωσε στον διαχειριστή του δικτύου MAVIR την εξουσία να περιορίζει ή να αποσυνδέει μεγάλους βιομηχανικούς και εμπορικούς καταναλωτές, με τα νοικοκυριά να προστατεύονται έως το τέλος (HVG). Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ δήλωσε ότι οι μεγάλοι καταναλωτές είχαν δεσμευθεί έως τις 3 Αυγούστου για εθελοντικές μειώσεις άνω των 630 MW (Telex). Η συμβολή αυτή βοηθά, αλλά το Πακς δίνει κανονικά 2.000 MW· οι εθελοντικές περικοπές δεν αρκούν από μόνες τους για να κλείσουν το κενό.

Στη Ρουμανία, οι αυτοκινητοβιομηχανίες Dacia και Ford σταμάτησαν εθελοντικά την παραγωγή έως τις 19 Αυγούστου, απελευθερώνοντας περίπου 200 MW (Agerpres). Η Nuclearelectrica, που λειτουργεί την Τσερναβόντα, προειδοποίησε τους πελάτες της ότι ενδέχεται να μην μπορέσει να εκπληρώσει τις συμβατικές υποχρεώσεις παράδοσης ηλεκτρικής ενέργειας (ZF).

Οι λογαριασμοί των νοικοκυριών προστατεύονται προς το παρόν από σταθερά συμβόλαια. Η προστασία αυτή είναι πραγματική, αλλά λειτουργεί επειδή το σοκ το απορροφούν τα εργοστάσια, οι εισαγωγές και το δίκτυο. Κάθε μεγαβάτ παραγωγής που κόβεται σημαίνει καθυστερημένα αυτοκίνητα, διαταραγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες και ζημιές που θα φανούν αργότερα. Το σύστημα άντεξε το Σαββατοκύριακο. Αν οι ποταμοί παραμείνουν χαμηλά, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η εθελοντική εξοικονόμηση θα μετατραπεί σε υποχρεωτικό δελτίο και αν η υποκατάστατη ισχύς στα 270 ευρώ/MWh θα παραμείνει αρκετά ανεκτή ώστε οι κυβερνήσεις να συνεχίσουν να προστατεύουν τα νοικοκυριά εις βάρος της βιομηχανίας.