Η Δανία βάζει €100m στα ουκρανικά drones

Οι γραμμές συναρμολόγησης έχουν γίνει πλέον μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής για την Ουκρανία. Η νέα συμφωνία της Δανίας με το Κίεβο μετατοπίζει τη στήριξη από την απλή αγορά όπλων για την Ουκρανία στη χρηματοδότηση της ίδιας της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας, με έως 100 εκατ. ευρώ το 2026 για drones και συστήματα αντιμετώπισης drones, στο πλαίσιο του δανικού μοντέλου. Για το Κίεβο, αυτό σημαίνει ταχύτερη ενίσχυση. Για την Ευρώπη, όμως, ανοίγει ένα δυσκολότερο ζήτημα: ποιος θα έχει πρόσβαση στην ουκρανική τεχνολογία που δοκιμάζεται στο πεδίο της μάχης, με ποιους όρους και υπό ποιον έλεγχο.

Η Κοπεγχάγη επέλεξε την πιο άμεση διαδρομή. Η συμφωνία χρηματοδοτεί προμήθειες από ουκρανικές αμυντικές εταιρείες για τις ανάγκες του ουκρανικού μετώπου, ενώ αφήνει χώρο για συμπαραγωγή, μεταφορά τεχνολογίας και πιθανή παραγωγή στη Δανία, όπως προβλέπει η ίδια δημοσιευμένη συμφωνία. Το Κίεβο κατευθύνει χρήμα σε εργοστάσια που ήδη προσαρμόζονται υπό ρωσικές επιθέσεις. Η Δανία αποκτά πρόσβαση στον ταχύτερο κύκλο μάθησης για drones στην Ευρώπη.

Η Ουκρανία προσφέρει πρόσβαση, όχι ανεξέλεγκτο άνοιγμα. Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας παρουσιάζει τα «Drone Deals» ως μακροχρόνιες συμφωνίες για συστήματα δοκιμασμένα σε συνθήκες μάχης, παραγωγή στο έδαφος χωρών-εταίρων και ειδικά έργα, με δεκαετή ορίζοντα στο επίσημο σχήμα. Το Κίεβο δεν παραδίδει απλώς το τεχνολογικό του απόθεμα. Η ουκρανική κυβέρνηση έχει δημιουργήσει ελεγχόμενο μηχανισμό εξαγωγών, ώστε οι εταίροι να συνεργάζονται με ουκρανικές εταιρείες χωρίς να βγαίνουν ευαίσθητες τεχνολογίες έξω από τον έλεγχο που επιβάλλει ο πόλεμος.

Πίσω από τη γλώσσα της αλληλεγγύης υπάρχει μια σκληρή συναλλαγή. Η Ουκρανία δεν ζητά πλέον μόνο εξοπλισμό από την Ευρώπη. Πουλά οργανωμένη πρόσβαση σε μια αμυντική βιομηχανία που έχει δοκιμαστεί απέναντι στον ρωσικό ηλεκτρονικό πόλεμο, την αντιαεροπορική άμυνα και τα πλήγματα σε υποδομές.

Οι διμερείς συμφωνίες κινούνται ταχύτερα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει κοινά έργα και κοινές προμήθειες, ώστε τα κράτη-μέλη να μη χτίσουν ξεχωριστά και ασύμβατα συστήματα drones. Το τελευταίο αμυντικοβιομηχανικό πακέτο της περιλαμβάνει drones και δυνατότητες αντιμετώπισης drones ανάμεσα σε πέντε προτεινόμενα κοινά έργα. Αυτή η οδός μπορεί να διαμορφώσει κοινούς κανόνες και να εξασφαλίσει διαλειτουργικότητα. Δεν μπορεί, όμως, να κινηθεί με την ταχύτητα μιας πρωτεύουσας που υπογράφει απευθείας με το Κίεβο.

Η Δανία δεν κινείται μόνη της. Σύμφωνα με γερμανικά δημοσιεύματα, η Δανία, η Εσθονία και η Ολλανδία έχουν διαπραγματευθεί χωριστές διευθετήσεις με την Ουκρανία για τεχνολογία drones, άδειες παραγωγής και στρατιωτικό εξοπλισμό, ενώ σχεδιάζονται και άλλες συμφωνίες, μεταξύ αυτών με τη Γερμανία, όπως ανέφερε η Zeit. Η στρατηγική εταιρική σχέση του Βερολίνου με το Κίεβο δεσμεύει τη Γερμανία να στηρίξει την ουκρανική βιομηχανία drones και να εξετάσει γρήγορα ένα μακροπρόθεσμο Drone Deal, σύμφωνα με την ουκρανική προεδρία.

Αυτό το μοτίβο δείχνει και το ευρωπαϊκό διακύβευμα. Αν κάθε πρωτεύουσα διαπραγματεύεται μόνη της, η Ουκρανία μπορεί να κινηθεί ταχύτερα και να ανταμείψει τους εταίρους που αναλαμβάνουν δράση. Η Ευρώπη, όμως, κινδυνεύει να δημιουργήσει μια σειρά παράλληλων συμφωνιών, καθεμία με διαφορετικούς όρους αδειοδότησης, τόπους παραγωγής, κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας και υποσχέσεις για το ποιος προηγείται όταν η ίδια τεχνολογία χρειάζεται στο ουκρανικό μέτωπο.

Το πρόβλημα εμπιστοσύνης

Η Πολωνία δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει αυτή η ασάφεια. Σύμφωνα με πολωνικά δημοσιεύματα, η Βαρσοβία κατηγόρησε το Κίεβο ότι δεν υλοποίησε συνεννοήσεις για τεχνολογία drones που συνδέονταν με πιθανές μεταβιβάσεις μαχητικών MiG-29, όπως έγραψε το Bankier. Το δημόσιο αρχείο, ωστόσο, δεν δείχνει δεσμευτική συμφωνία με σαφείς υποχρεώσεις μεταφοράς τεχνολογίας, ημερομηνίες παράδοσης ή ρήτρες.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία, επειδή η διαφωνία δεν αφορούσε μόνο την ουκρανική συνέπεια. Το Onet μετέδωσε ότι η τεχνική κατάσταση των πολωνικών MiG-29 και οι προσδοκίες γύρω από τον εκσυγχρονισμό τους δυσκόλεψαν επίσης την πιθανή μεταβίβαση. Η πολωνική περίπτωση δεν αποδεικνύει ότι το δανικό μοντέλο είναι λανθασμένο. Δείχνει πόσο γρήγορα οι ασαφείς υποσχέσεις για τεχνολογία, άδειες και σειρά προτεραιότητας στις παραδόσεις μπορούν να μετατρέψουν τη στρατιωτική συνεργασία σε καχυποψία.

Η ΕΕ έχει ήδη δηλώσει ότι οι δεσμεύσεις ασφαλείας της προς την Ουκρανία πρέπει να συμπληρώνουν, όχι να αντικαθιστούν, τις προσπάθειες των κρατών-μελών, στις κοινές δεσμεύσεις που υπέγραψε με το Κίεβο. Η Δανία δοκιμάζει τώρα τι σημαίνει αυτή η διατύπωση στην πράξη. Οι Βρυξέλλες μπορούν να μετατρέψουν τη διμερή πρόσβαση σε κοινή ευρωπαϊκή ικανότητα, αλλά μόνο αν οι κανόνες είναι αρκετά καθαροί ώστε να τους εμπιστεύονται οι κυβερνήσεις, οι εταιρείες και το Κίεβο.

Το δανικό μοντέλο θα βοηθήσει την Ουκρανία ταχύτερα αν η Ευρώπη το αντιμετωπίσει ως βιομηχανικό υπόδειγμα και όχι ως σειρά διμερών παρακαμπτηρίων. Οι συμβάσεις πρέπει να ξεκαθαρίζουν ποιος κατέχει την τεχνολογία, πού γίνεται η παραγωγή, ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί το λογισμικό και το υλικό, και πότε οι ανάγκες της Ουκρανίας στον πόλεμο προηγούνται. Χωρίς αυτά, η Ευρώπη θα αποκτήσει πρόσβαση στα μαθήματα των drones που χρειάζεται, για να αρχίσει ύστερα να διαφωνεί γι’ αυτά χώρα προς χώρα.