Η Δανία στρέφεται σε εισαγωγές ρεύματος

Μια γκρίζα, ακίνητη ημέρα πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα: χωρίς άνεμο, χωρίς ήλιο. Οι Δανοί τη λένε dunkelflaute, δηλαδή την περίοδο κατά την οποία η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά πέφτει ταυτόχρονα σε μεγάλη γεωγραφική ζώνη. Για τη Δανία, που έχει αποσύρει μεγάλο μέρος της εγχώριας εφεδρικής παραγωγής, αυτές οι άπνοιες αναγκάζουν το σύστημα να τραβά ρεύμα μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων από τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Γερμανία (Politiken). Το 2025 η Δανία εισήγαγε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από γειτονικές χώρες από κάθε άλλη χρονιά (Portfolio.hu). Η αυξανόμενη εξάρτηση δοκιμάζει ένα στοίχημα που εξαπλώνεται στην Ευρώπη: ότι οι διασυνοριακές διασυνδέσεις μπορούν να υποκαταστήσουν τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που τα κράτη κλείνουν.

Το δανικό δίκτυο δεν έχει άλλο χώρο

Ο καιρός είναι μόνο το πρώτο πρόβλημα. Η Energinet, ο διαχειριστής του δανικού συστήματος μεταφοράς, αναφέρει ότι κέντρα δεδομένων, μονάδες υδρογόνου και έργα αποθήκευσης με μπαταρίες έχουν ζητήσει συνδέσεις συνολικής ισχύος περίπου 60 GW, δηλαδή σχεδόν οκταπλάσιες από τη σημερινή αιχμή ζήτησης της χώρας (Energinet). Ένα μεγάλο μέρος αυτών των αιτήσεων είναι προληπτικό ή κερδοσκοπικό, αφού οι εταιρείες κατοχυρώνουν θέση νωρίς και αρκετά έργα δεν θα υλοποιηθούν ποτέ. Ακόμη όμως και ένα μικρό ποσοστό να προχωρήσει, θα πιέσει ένα δίκτυο που ήδη δεν προλαβαίνει. Η Energinet έχει σταματήσει να δέχεται νέα αιτήματα σύνδεσης στο επίπεδο της μεταφοράς.

Η τηλεθέρμανση δείχνει την πίεση από την πλευρά της ζήτησης. Περίπου μία στις τέσσερις δανικές εταιρείες τηλεθέρμανσης αναφέρει καθυστερήσεις στις συνδέσεις με το ηλεκτρικό δίκτυο ή μικρότερη ισχύ από αυτή που ζήτησε. Η ένωση του κλάδου, Dansk Fjernvarme, εκτιμά ότι το μερίδιο του ηλεκτρισμού στην τηλεθέρμανση θα αυξηθεί από περίπου 10% σήμερα σε 45% έως το 2035 (Via Ritzau). Περισσότερη ηλεκτρική ζήτηση, λιγότερες εγχώριες μονάδες παραγωγής και το ίδιο περιορισμένο δίκτυο: αυτή είναι η αριθμητική του προβλήματος.

Ποιος πουλά ρεύμα και ποιος το πληρώνει

Η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταφέρει ρεύμα από τις φθηνότερες προς τις ακριβότερες περιοχές μέσω διασυνοριακών καλωδίων, μέχρι να γεμίσει η διαθέσιμη χωρητικότητα των διασυνδέσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ο μηχανισμός λειτουργεί όταν η έλλειψη είναι τοπική. Δυσκολεύεται όταν η στενότητα εμφανίζεται ταυτόχρονα σε πολλές χώρες.

Η Γαλλία δείχνει τι σημαίνει να διατηρείς παραγωγή που μπορεί να ενεργοποιηθεί κατά βούληση. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026, η χώρα κατέγραψε καθαρές εξαγωγές 51 TWh, αποφέροντας στους παραγωγούς περίπου 3 δισ. ευρώ και δημιουργώντας περίπου 1,3 δισ. ευρώ έσοδα από τη χρήση των διασυνδέσεων για τη RTE, τον γαλλικό διαχειριστή δικτύου (Le Figaro). Η Γαλλία πούλησε με μέση τιμή περίπου 61,9 ευρώ/MWh. Οι χώρες που εισήγαγαν πλήρωσαν σχεδόν τα διπλά, περίπου 111,6 ευρώ/MWh (Les Énergies Renouvelables). Η πυρηνική ισχύς επιτρέπει στη Γαλλία να παράγει όταν υπάρχει ανάγκη και να κερδίζει όταν οι γείτονες βρίσκονται σε στενότητα.

Ακόμη κι έτσι, τα τιμολόγια των γαλλικών νοικοκυριών θα αυξηθούν κατά 2,5% την 1η Αυγούστου για περίπου 19,37 εκατομμύρια νοικοκυριά (Challenges). Τα δίκτυα και η εφεδρική ισχύς κοστίζουν, ανεξάρτητα από τη χονδρική τιμή. Στο ίδιο εξάμηνο, οι γαλλικές αγορές χονδρικής κατέγραψαν 407 ώρες αρνητικών τιμών, στιγμές δηλαδή κατά τις οποίες η πλεονάζουσα παραγωγή δεν έβρισκε επικερδή διέξοδο, ενώ ο λογαριασμός των υποδομών συνέχιζε να ανεβαίνει.

Η Σουηδία αποκαλύπτει μια διαφορετική κατανομή κόστους. Το δίκτυό της χωρίζεται σε ζώνες τιμολόγησης, με αποτέλεσμα οι νότιες περιοχές, που βρίσκονται κοντά στη Δανία, να αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος χονδρικής όταν η δανική ζήτηση τραβά ρεύμα μέσω των συνόρων (GP). Οι Σουηδοί παραγωγοί κερδίζουν πουλώντας σε μια πιεσμένη δανική αγορά. Τα σουηδικά νοικοκυριά στις ίδιες ζώνες πληρώνουν περισσότερο. Το δανικό νησί Μπόρνχολμ έχει μόνο 35 MW εγγυημένης εισαγωγής από τη Σουηδία, πολύ κάτω από το τεχνικό όριο του καλωδίου, επειδή η πίεση στα δίκτυα της νότιας Σουηδίας περιορίζει την ισχύ που μπορεί να δεσμευθεί (Bornholm.nu).

Η Γερμανία αγοράζει τη δική της ασφάλεια. Η Bundesnetzagentur, η γερμανική ρυθμιστική αρχή ενέργειας, διατηρεί 7.407 MW εφεδρείας δικτύου για τον χειμώνα 2026/27: μονάδες που μένουν εκτός της κανονικής αγοράς και ενεργοποιούνται μόνο σε έκτακτες συνθήκες (Bundesnetzagentur). Το Βερολίνο ψήφισε τον Μάιο του 2026 νόμο για αγορά ισχύος, με τον οποίο θα πληρώνονται μονάδες και μπαταρίες ώστε να υπάρχουν και να είναι διαθέσιμες, ακόμη κι αν λειτουργούν σπάνια. Αυτή είναι η εφεδρεία που η Δανία επέλεξε να μη διατηρήσει.

Η Φινλανδία υπενθυμίζει τον φυσικό κίνδυνο. Όταν μία από τις δύο υποθαλάσσιες διασυνδέσεις της με την Εσθονία βγήκε εκτός λειτουργίας για επισκευές, οι τιμές αυξήθηκαν απότομα και η προσφορά στένεψε αμέσως (Grivolt). Ένα καλώδιο μπορεί να κοπεί, να κορεστεί ή να τεθεί εκτός λειτουργίας για συντήρηση τη χειρότερη στιγμή.

Το ENTSO-E, ο φορέας που συντονίζει τους ευρωπαίους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, πραγματοποιεί πανευρωπαϊκούς ελέγχους επάρκειας για να εκτιμήσει αν οι χώρες θα έχουν αρκετή ισχύ σε περιόδους πίεσης, ακριβώς επειδή η διασυνοριακή βοήθεια είναι υπό όρους, όχι αυτόματη (ENTSO-E, ACER). Η Δανία κάνει ορατή τη συμφωνία που βρίσκεται κάτω από το πράσινο ευρωπαϊκό δίκτυο: τα καλώδια μειώνουν το κόστος σε ομαλές συνθήκες, αλλά δεν εγγυώνται ρεύμα όταν ο άνεμος πέφτει σε ολόκληρη περιοχή. Οι χώρες που κράτησαν μονάδες με δυνατότητα άμεσης ενεργοποίησης θα ορίζουν την τιμή. Όσες εμπιστεύθηκαν κυρίως τα καλώδια θα πληρώνουν περισσότερο στις πιο δύσκολες ώρες.