Η Ολλανδία μπροστά στο κινεζικό έλλειμμα €360bn

Ο Σγιουρντσμά πήγε στο Πεκίνο για να χαμηλώσει τους τόνους, χωρίς όμως να βγάλει από το τραπέζι το δυσκολότερο ευρωπαϊκό ζήτημα. Η Ολλανδία έστειλε στην Κίνα την πρώτη υπουργική εμπορική αποστολή της από το 2018, όπως μετέδωσε το EFE μέσω του Infobae, αφού η σύγκρουση γύρω από τη Nexperia έδειξε πού βρίσκεται πλέον ο κινεζικός κίνδυνος για την Ευρώπη: όχι μόνο στις μεγάλες στρατηγικές υποδομές, αλλά και στα εξαρτήματα που κρατούν ανοιχτές τις γραμμές παραγωγής.

Η Nexperia είναι ολλανδική εταιρεία ημιαγωγών, υπό τον έλεγχο της κινεζικής Wingtech, και τα εξαρτήματά της χρησιμοποιούνται σε αυτοκίνητα, βιομηχανικό εξοπλισμό και ηλεκτρονικά, όπως ανέφερε το The Economist. Ο έλεγχος της εταιρείας, επομένως, δεν είναι ζήτημα σημαίας στην πρόσοψη. Αν η Χάγη εμποδίσει τη μεταφορά τεχνογνωσίας ή αποφάσεων παραγωγής προς την Κίνα, το Πεκίνο μπορεί και πάλι να πιέσει την Ευρώπη από την άλλη πλευρά: περιορίζοντας τη ροή εξαρτημάτων που χρειάζονται οι ευρωπαίοι κατασκευαστές.

Τα φθηνά εξαρτήματα μπορεί να έχουν υψηλό κόστος

Οι εμπορικοί αριθμοί εξηγούν τη δύναμη έλξης της Κίνας. Το DW και το CNBC επικαλέστηκαν στοιχεία του 2025, σύμφωνα με τα οποία οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Κίνα ανήλθαν περίπου στα 199,6 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από την Κίνα έφθασαν περίπου τα 559,4 δισ. ευρώ, αφήνοντας εμπορικό έλλειμμα αγαθών κοντά στα 359,8 δισ. ευρώ (DW, CNBC). Το έλλειμμα αγαθών είναι η διαφορά ανάμεσα σε όσα πουλά και όσα αγοράζει η Ευρώπη. Δεν αποδεικνύει από μόνο του αθέμιτες πρακτικές, δείχνει όμως πόσα ευρωπαϊκά επιχειρηματικά μοντέλα έχουν πλέον χτιστεί πάνω στην κινεζική προσφορά.

Το πρόβλημα γίνεται πιο οξύ όταν οι εισαγωγές αφορούν μπαταρίες, ημιαγωγούς, μαγνήτες, χάλυβα, φωτοβολταϊκό εξοπλισμό και μηχανήματα. Η φθηνή κινεζική παραγωγή μειώνει σήμερα το κόστος για τους ευρωπαίους αγοραστές. Ταυτόχρονα, αφαιρεί παραγγελίες από ευρωπαίους παραγωγούς. Όταν οι παραγγελίες μειώνονται, τα εργοστάσια επενδύουν λιγότερο, κατανέμουν τα σταθερά κόστη τους, όπως τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό, σε μικρότερο όγκο παραγωγής και γίνονται ακριβότερα ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη θέλει να τα μεγαλώσει.

Γι’ αυτό η ολλανδική αποστολή έχει σημασία πέρα από τη διμερή αποκλιμάκωση. Η Ολλανδία χρειάζεται ανοιχτό εμπόριο, επειδή τα λιμάνια, τα logistics και οι προμηθευτές υψηλής τεχνολογίας βρίσκονται στον πυρήνα του οικονομικού της μοντέλου. Οι Βρυξέλλες, από την άλλη, χρειάζονται πίεση που να μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη: δασμούς, δηλαδή φόρους στις εισαγωγές, και έρευνες για επιδοτήσεις, δηλαδή κρατική στήριξη που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να πουλούν κάτω από το κόστος των ανταγωνιστών τους.

Η ίδια ηρεμία βοηθά και βλάπτει

Η Γερμανία δείχνει γιατί οι πιο ήρεμες σχέσεις εξακολουθούν να έχουν αξία. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες και οι κατασκευαστές μηχανημάτων της χρησιμοποιούν την Κίνα και ως αγορά και ως πηγή εξαρτημάτων και πρώτων υλών, ενώ οι κινεζικές εταιρείες ανταγωνίζονται πλέον τους ίδιους κλάδους στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, στις μπαταρίες και στον βιομηχανικό εξοπλισμό. Οι πωλήσεις της Porsche στην Κίνα μειώθηκαν κατά 28 τοις εκατό το 2024, σύμφωνα με το Automobil Produktion, ενώ το Reuters και το MarketScreener επικαλέστηκαν έκθεση για τα τσιπ, χρηματοδοτημένη από την ΕΕ, η οποία προειδοποιεί ότι η Ευρώπη εξαρτάται από την Κίνα για κρίσιμα υλικά και από τις ΗΠΑ για βασικές τεχνολογίες (MarketScreener).

Η γερμανική βιομηχανία κερδίζει όταν τα εξαρτήματα συνεχίζουν να κινούνται χωρίς εμπόδια. Χάνει, όμως, αν οι φθηνές εισαγωγές καθιστούν με τον χρόνο λιγότερο βιώσιμα τα ευρωπαϊκά εργοστάσια, τους προμηθευτές και τις δεξιότητες. Η ηρεμία στηρίζει το σημερινό επιχειρηματικό μοντέλο· μπορεί όμως και να αναβάλει τη δουλειά που απαιτείται για τη μείωση της εξάρτησης.

Η Πολωνία δείχνει πιο καθαρά την πίεση στους παραγωγούς. Η Rzeczpospolita, επικαλούμενη τη στατιστική υπηρεσία GUS, ανέφερε ότι το 2025 οι πολωνικές εξαγωγές προς την Κίνα ήταν 13,2 δισ. ζλότι, ενώ οι εισαγωγές από την Κίνα έφθασαν τα 232,4 δισ. ζλότι. Το Business Insider, επικαλούμενο τη Eurostat, υπολόγισε το αρνητικό ισοζύγιο της Πολωνίας με την Κίνα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 στα 8 δισ. ευρώ, περίπου 3,75 τοις εκατό του τριμηνιαίου ΑΕΠ, δηλαδή της παραγωγής της οικονομίας στο συγκεκριμένο διάστημα (Rzeczpospolita, Business Insider). Τα φθηνά κινεζικά εισαγόμενα προϊόντα μπορούν να κρατήσουν χαμηλά τα κόστη για εργοστάσια στην Πολωνία, στην Τσεχία ή στη Σλοβακία. Τα φθηνά τελικά προϊόντα, όμως, μπορούν επίσης να εκτοπίσουν τοπικούς παραγωγούς εξαρτημάτων, οικιακών συσκευών, χάλυβα και μπαταριών.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να θέλει την κινεζική ταχύτητα

Η Ισπανία εξηγεί γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί απλώς να κλείσει την πόρτα. Το σχέδιο της Gotion για εργοστάσιο μπαταριών στη Βαγιαδολίδ έλαβε 138,2 εκατ. ευρώ από το ισπανικό πρόγραμμα PERTE VEC, ενώ οι αναφορές για επένδυση περίπου 950 εκατ. ευρώ και έναρξη εργασιών το 2027 παραμένουν, προς το παρόν, ανακοινώσεις έργου, όπως ανέφεραν η El País και η Castilla y León Económica. Τα κινεζικά επενδυτικά κεφάλαια φαίνονται ελκυστικά όταν η Ευρώπη θέλει γρήγορα εργοστάσια μπαταριών. Ο κίνδυνος είναι να φιλοξενεί το εργοστάσιο, ενώ οι κρίσιμες επιλογές για τη χημεία, το λογισμικό και την προμήθεια υλικών να λαμβάνονται αλλού.

Η αποστολή του Σγιουρντσμά έχει αξία αν αγοράζει χρόνο ώστε η Ευρώπη να συμφωνήσει πού η κινεζική προσφορά είναι ευπρόσδεκτη και πού ο έλεγχος γίνεται επικίνδυνος. Γίνεται ακριβή αν κάθε εκτεθειμένη πρωτεύουσα κλείνει τη δική της συμφωνία: ολλανδικά logistics, γερμανικά αυτοκίνητα, πολωνικά εργοστάσια, ισπανικές μπαταρίες. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται επίσημο εμπορικό πόλεμο αν μπορεί να προσφέρει ηρεμία εκεί όπου η Ευρώπη χρειάζεται εξαρτήματα, επενδύσεις εκεί όπου χρειάζεται εργοστάσια και πίεση εκεί όπου μια κυβέρνηση μπλοκάρει μια συμφωνία. Το πραγματικό ερώτημα για την Ευρώπη είναι αν η προσωρινή αποκλιμάκωση θα γίνει κοινή διαπραγματευτική ισχύς ή αν η εξάρτηση θα μετατραπεί σε χωριστές διευθετήσεις με το Πεκίνο.