Η ΕΚΤ ανεβάζει το επιτόκιο στο 2.25%

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ακριβαίνει το χρήμα στο ευρώ τη στιγμή που το ενεργειακό σοκ περνά πλέον στις γενικότερες τιμές. Στις 11 Ιουνίου αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων, δηλαδή την απόδοση που λαμβάνουν οι τράπεζες για τα διαθέσιμά τους στην ΕΚΤ, στο 2,25 τοις εκατό, μαζί με τα υπόλοιπα βασικά επιτόκια, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου. Πρόκειται για την πρώτη αύξηση από το 2023, σύμφωνα με την απόφαση της ΕΚΤ και το αυθημερόν ρεπορτάζ της Idealista για τα στεγαστικά δάνεια. Τα υψηλότερα επιτόκια δεν δημιουργούν ενεργειακή προσφορά. Μπορούν μόνο να περιορίσουν τον κίνδυνο το ακριβότερο ρεύμα, φυσικό αέριο και καύσιμο να γίνει γενικευμένη ανατίμηση.

Η προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat είχε ήδη τοποθετήσει τον πληθωρισμό της ευρωζώνης στο 3,2 τοις εκατό τον Μάιο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός, που αφαιρεί την πιο ευμετάβλητη ενέργεια και τα τρόφιμα, βρισκόταν στο 2,5 τοις εκατό. Αυτό ήταν το σήμα κινδύνου: η πίεση δεν περιοριζόταν πλέον στην αντλία. Στις προβλέψεις του Ευρωσυστήματος του Ιουνίου, οι υπηρεσίες της ΕΚΤ εκτίμησαν στη συνέχεια πληθωρισμό 3,0 τοις εκατό το 2026 και 2,3 τοις εκατό το 2027, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να κορυφώνεται αργότερα μέσα στο έτος.

Το ίδιο επιτόκιο, διαφορετικοί αγωγοί

Η κίνηση ξεκινά μέσα στο τραπεζικό σύστημα. Οι τράπεζες κερδίζουν περισσότερα για τα χρήματα που παρκάρουν στην ΕΚΤ, πληρώνουν ακριβότερα τη ρευστότητα που αντλούν από αυτήν και ανατιμολογούν τα δάνεια γύρω από το Euribor, το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται σε πολλά κυμαινόμενα συμβόλαια. Από εκεί η αύξηση περνά στα στεγαστικά δάνεια, στην επιχειρηματική πίστη, στις αποδόσεις των ομολόγων και, με πιο αργό ρυθμό, στα επιτόκια καταθέσεων για τους αποταμιευτές.

Οι αγορές είχαν ήδη προεξοφλήσει πιο σφιχτό χρήμα. Τον Απρίλιο, τα στοιχεία τραπεζικών επιτοκίων της ΕΚΤ έδειχναν τα νέα επιχειρηματικά δάνεια στο 3,62 τοις εκατό και τα νέα στεγαστικά στο 3,44 τοις εκατό. Η αύξηση του Ιουνίου προσθέτει ακόμη ένα στρώμα κόστους σε έναν δανεισμό που είχε ήδη ακριβύνει.

Η Ευρώπη, όμως, δεν δέχεται το ίδιο επιτόκιο της ΕΚΤ με τον ίδιο τρόπο. Η Πορτογαλία και η Ισπανία έχουν περισσότερα νοικοκυριά εκτεθειμένα σε στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, άρα η επιβάρυνση εμφανίζεται όταν τα δάνεια αναπροσαρμόζονται με βάση το Euribor. Στη Γερμανία, τα στεγαστικά με μεγαλύτερη διάρκεια σταθερού επιτοκίου προστατεύουν πολλούς υφιστάμενους δανειολήπτες, αν και οι νέοι αγοραστές και η χρηματοδότηση των κατασκευών αντιμετωπίζουν ήδη υψηλότερο κόστος.

Η Δανία βρίσκεται εκτός ευρωζώνης, όχι όμως εκτός της επιρροής της ΕΚΤ. Το καθεστώς σταθερής ισοτιμίας σημαίνει ότι η δανική κεντρική τράπεζα, η Nationalbanken, συνήθως ακολουθεί τις κινήσεις της ΕΚΤ για να υπερασπιστεί τη σύνδεση της κορόνας με το ευρώ. Μετά την απόφαση της ΕΚΤ, δανικά ρεπορτάζ που αναμετέδωσε το Devdiscourse έκαναν λόγο για αύξηση 0,25 ποσοστιαίας μονάδας, στο 1,85 τοις εκατό.

Οι δανειολήπτες το αισθάνονται πρώτοι

Οι πρώτοι χαμένοι είναι τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις των οποίων το χρέος ανατιμολογείται γρήγορα. Στην Ιρλανδία, το RTÉ μετέδωσε ότι αύξηση 0,25 ποσοστιαίας μονάδας από την ΕΚΤ θα επηρέαζε περίπου 110.000 πελάτες με tracker στεγαστικά δάνεια και θα πρόσθετε περίπου 37 ευρώ τον μήνα σε δάνειο 300.000 ευρώ διάρκειας 25 ετών. Το tracker στεγαστικό κινείται απευθείας με το επιτόκιο αναφοράς, οπότε ο λογαριασμός αλλάζει γρήγορα.

Η Πορτογαλία δείχνει τον ίδιο μηχανισμό. Το ρεπορτάζ της Jornal Económico για την προσομοίωση της DECO ανέβαζε τη μηνιαία δόση στο παράδειγμα στεγαστικού 150.000 ευρώ από τα 676,58 ευρώ στα 697,74 ευρώ. Στην Ισπανία, η HelpMyCash υπολόγισε ότι στεγαστικό 150.000 ευρώ θα αυξανόταν κατά περίπου 58 ευρώ τον μήνα.

Οι νέοι αγοραστές συναντούν τη συμπίεση πριν ακόμη υπογράψουν. Ο οδηγός επιτοκίων της HelpMyCash τοποθετούσε τις μέσες προσφορές σταθερού στεγαστικού γύρω στο 2,85 τοις εκατό, ενώ το ρεπορτάζ της Idealista για την αγορά κατοικίας ανέφερε ότι πολλές επιδοτούμενες προσφορές σταθερού επιτοκίου βρίσκονταν ήδη πάνω από το 3 τοις εκατό. Εκεί μια απόφαση κεντρικής τράπεζας μεταφράζεται σε μικρότερο διαμέρισμα, αναβολή αγοράς ή καθόλου αγορά.

Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν την ίδια αριθμητική, με λιγότερη δημόσια προσοχή. Τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, οι υπεραναλήψεις και οι γραμμές κεφαλαίου κίνησης ανατιμολογούνται ταχύτερα από το μακροπρόθεσμο σταθερό χρέος. Οι μικρότερες επιχειρήσεις το αισθάνονται εντονότερα, επειδή έχουν λεπτότερα ταμειακά αποθέματα και περιορισμένη πρόσβαση στις αγορές ομολόγων.

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι τράπεζες. Τα υψηλότερα επιτόκια μπορούν να αυξήσουν τα έσοδα από δάνεια πριν οι τράπεζες περάσουν πλήρως τις αυξήσεις στους αποταμιευτές. Τα γερμανικά στοιχεία αγοράς έδειξαν ότι τα περιθώρια στα κατασκευαστικά δάνεια έναντι των Pfandbriefe, δηλαδή των καλυμμένων ομολόγων που λειτουργούν ως σημείο αναφοράς χρηματοδότησης, διευρύνθηκαν τον Απρίλιο κατά 2 έως 12 μονάδες βάσης, με κάθε μονάδα βάσης να αντιστοιχεί σε 0,01 ποσοστιαία μονάδα.

Ένα εργαλείο, πολλές οικονομίες

Η ΕΚΤ αυξάνει τα επιτόκια μέσα σε αδύναμη οικονομία για να αντιμετωπίσει ένα σοκ προσφοράς που δεν ελέγχει. Η ίδια η δήλωση νομισματικής πολιτικής προέβλεπε πραγματική αύξηση του ΑΕΠ, δηλαδή ανάπτυξη μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, μόλις 0,8 τοις εκατό το 2026. Δεν πρόκειται για υπερθερμασμένη οικονομία που χρειάζεται ψύξη.

Τα επόμενα στοιχεία θα φανούν στις αναπροσαρμογές στεγαστικών δανείων στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιρλανδία, στην τιμολόγηση νέων δανείων στη Γερμανία, στα επιτόκια καταθέσεων των τραπεζών και στη συνέχεια που θα δώσει η Δανία. Ένα ενιαίο επιτόκιο της ΕΚΤ περνά τώρα μέσα από πολύ διαφορετικούς εθνικούς ισολογισμούς. Το οικονομικό ερώτημα είναι αν αυτό το ένα εργαλείο θα επιβραδύνει τον πληθωρισμό προτού προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στους δανειολήπτες που βρίσκονται ήδη πιο κοντά στο όριο.