Η Εσθονία ενεργοποιεί σύνορο αντι-drone 110km

Στα 136 χιλιόμετρα όπου η Εσθονία συνορεύει με τη Ρωσία, η νέα συνοριακή υποδομή μπορεί πλέον να εντοπίζει ξένα drones και να τα εξουδετερώνει. Το Συμβούλιο Αστυνομίας και Συνοριοφυλακής της Εσθονίας ολοκλήρωσε τα πρώτα αντι-drone τμήματα στα νοτιοανατολικά σύνορα της χώρας (ERR). Με βάση όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, κανένα άλλο χερσαίο σύνορο μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας δεν διαθέτει συγκρίσιμο σύστημα. Περισσότερα από 110 χιλιόμετρα έχουν ήδη κατασκευαστεί, ενώ η τεχνική επιτήρηση καλύπτει σχεδόν τα δύο τρίτα των συνολικών 338 χιλιομέτρων των ανατολικών συνόρων· η ολοκλήρωση αναμένεται έως το τέλος του έτους (ERR).

Το υλικό σκέλος λειτουργεί. Αυτό που δεν είναι σαφές είναι η αλυσίδα εξουσίας πάνω από αυτό. Καμία δημόσια αναφορά δεν εξηγεί ποιος εγκρίνει την κατάρριψη, πόσο γρήγορα μεταβιβάζεται η απόφαση ή αν τα εσθονικά δεδομένα αισθητήρων τροφοδοτούν μια κοινή εικόνα αεράμυνας στη Βαλτική ή στο ΝΑΤΟ. Το κενό αυτό εκτείνεται από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα και γίνεται πιο επικίνδυνο κάθε φορά που μια κυβέρνηση καλείται να αυτοσχεδιάσει.

Η Μόσχα έχει αυξήσει την πολιτική πίεση κατηγορώντας την Εσθονία ότι επιτρέπει στην Ουκρανία να χρησιμοποιεί τον εναέριο χώρο της για επιθέσεις με drones κατά της Ρωσίας. Ο ισχυρισμός δεν έχει τεκμηριωθεί, δείχνει όμως γιατί κάθε άγνωστο drone κοντά στα σύνορα μπορεί να μετατραπεί ταυτόχρονα σε επεισόδιο ασφαλείας και σε εργαλείο πληροφόρησης. Όταν η ανίχνευση λειτουργεί, αυξάνεται και το βάρος κάθε επόμενης απόφασης.

Κάθε χώρα μόνη της

Το πολωνικό πρόγραμμα Shield East έχει ήδη θωρακίσει περισσότερα από 61 χιλιόμετρα των ανατολικών συνόρων με αισθητήρες, χώρους αποθήκευσης και υποδομές, ενώ έχουν προγραμματιστεί ακόμη 207 χιλιόμετρα (Defence24, gov.pl). Η Βαρσοβία δημιούργησε Συνιστώσα Άμυνας Συνόρων μέσα στις Δυνάμεις Εδαφικής Άμυνας, δηλαδή τον εφεδρικό στρατιωτικό κλάδο της, αναθέτοντας σε επίπεδο ταξιαρχίας συγκεκριμένα τμήματα της μεθορίου. Η Πολωνία όμως το χτίζει αυτό μέσα στο δικό της στρατιωτικό πλαίσιο. Δεν υπάρχει, τουλάχιστον στα δημόσια στοιχεία, κοινή πολωνοβαλτική διοίκηση ή ενιαία αρχή απόκρισης σε drones.

Η Λετονία δείχνει το ίδιο πρόβλημα από άλλη πλευρά. Έχει δημοσιεύσει κανόνες ειρηνικής περιόδου για την αποζημίωση ζημιών από στρατιωτικά περιστατικά με drones (Sargs.lv), κάτι που προσφέρει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια για το τι συμβαίνει αφού ένα drone προκαλέσει ζημιά παρά για το ποιος το σταματά πριν συμβεί αυτό. Η υφιστάμενη βαλτική συνεργασία στα σύνορα αφορά κυρίως τη μεταναστευτική πίεση, όχι την αναχαίτιση drones.

Το ΝΑΤΟ δοκιμάζει αν τα συμμαχικά αντι-drone συστήματα μπορούν να λειτουργήσουν από κοινού, και η κλίμακα των ασκήσεων μεγαλώνει. Στην Τεχνική Άσκηση Διαλειτουργικότητας 26 δοκιμάστηκαν περισσότερα από 60 συστήματα από πολλές χώρες σε κοινές δοκιμές ραντάρ, παρεμβολέων και λογισμικού διοίκησης, ενώ το Project Flytrap στη Λιθουανία συνέδεσε αντι-drone πλατφόρμες και δίκτυα διοίκησης με τεχνητή νοημοσύνη από οκτώ χώρες (DVIDS, DVIDS). Οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ έχουν ανακοινώσει σχέδια για επενδύσεις άνω των 40 δισ. δολαρίων σε βάθος πενταετίας σε αντι-drone δυνατότητες (Defence Industry Europe).

Το να δοκιμάζεται αν τα συστήματα μπορούν να «μιλήσουν» μεταξύ τους δεν απαντά στο ποιος δίνει την εντολή. Τα κράτη εξακολουθούν να αγοράζουν ραντάρ, παρεμβολείς, κάμερες και λογισμικό ως χωριστά πακέτα, τα οποία συχνά χρειάζονται ειδική προσαρμογή για να λειτουργήσουν μαζί (Escudo Digital). Τα χρήματα για εξοπλισμό κινούνται, αλλά η εξουσία χρήσης του πέρα από τα εθνικά σύνορα δεν κινείται με τον ίδιο ρυθμό.

Εκεί όπου χάνονται τα δευτερόλεπτα

Η Φινλανδία δείχνει πώς μοιάζει η νομική σαφήνεια. Ο νόμος για τη Συνοριοφυλακή, ο νόμος για την Αστυνομία και ο νόμος για τις Ένοπλες Δυνάμεις αναθέτουν ο καθένας εξουσίες παρέμβασης κατά drones σε διαφορετική υπηρεσία, με την καθεμία να πρέπει να κρίνει αν η χρήση ισχύος είναι αναγκαία και ανάλογη προς την πραγματική απειλή πριν ενεργήσει (Finlex). Τρεις νόμοι, τρεις υπηρεσίες, τρεις ανεξάρτητες αξιολογήσεις. Το νομικό πλαίσιο είναι καθαρό. Το να αντιστοιχιστεί όμως ένας συγκεκριμένος συναγερμός αισθητήρα στη σωστή αρχή πριν το drone περάσει στην επόμενη χώρα είναι άλλο ζήτημα.

Η Ρουμανία δείχνει το κόστος της καθυστέρησης. Στα περιστατικά με drones στον Δούναβη, οι αρχές εντόπισαν εναέριους στόχους, ενεργοποίησαν την αεράμυνα, προετοίμασαν ελικόπτερα, εξέδωσαν προειδοποιήσεις προς τους πολίτες και ενημέρωσαν τις δομές του ΝΑΤΟ, όλα για ένα μόνο συμβάν (Aktual24). Ο υπουργός Άμυνας Ράντου Μιρούτσα αναγνώρισε ότι το λιμάνι της Κωνστάντζας χρειάζεται δικό του σύστημα ανίχνευσης, επειδή η στρατιωτική άμυνα και η προστασία πολιτικών υποδομών απαιτούν διαφορετικές δυνατότητες (Adevărul).

Η Εσθονία απάντησε στο πρώτο ερώτημα: ένα κράτος της πρώτης γραμμής μπορεί να κατασκευάσει λειτουργικά αντι-drone τμήματα στα σύνορά του. Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ δεν έχουν ακόμη απαντήσει στο δεύτερο: ποιος διοικεί την αντίδραση όταν ένα drone περνά από τους αισθητήρες μιας χώρας στον εναέριο χώρο μιας άλλης, και πόσο γρήγορα μπορεί να ενεργήσει αυτή η αρχή; Μέχρι να υπάρξει απάντηση, η ανατολική μεθόριος της Ευρώπης θα παραμένει άθροισμα εθνικών συστημάτων, χωρισμένων από τα δευτερόλεπτα που μετρούν περισσότερο.