Η Εσθονία καταρρίπτει, η Ρουμανία διστάζει

Στις 19 Μαΐου, μαχητικά του ΝΑΤΟ κατέρριψαν drone πάνω από την Εσθονία, στην πρώτη τέτοια αναχαίτιση στην ιστορία της χώρας (Polsat News). Το ίδιο βράδυ, ρωσικά drones έπληξαν το ουκρανικό λιμάνι του Ισμαήλ, ακριβώς απέναντι από τη Ρουμανία στον Δούναβη. Το Βουκουρέστι απογείωσε δύο F-16, παρακολούθησε την επίθεση στα ραντάρ και έστειλε προειδοποιήσεις στους πολίτες (Hotnews). Δεν άνοιξε πυρ. Πέντε ημέρες νωρίτερα, η κυβέρνηση της Λετονίας είχε καταρρεύσει, αφού συντριβές drones στο έδαφός της αποκάλυψαν σοβαρά κενά στην αεράμυνα (Le Monde). Μία συμμαχία, μία απειλή, πέντε διαφορετικές αντιδράσεις.

Δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες για τον εναέριο χώρο σε καιρό ειρήνης

Το ΝΑΤΟ δεν διαθέτει ενιαίο πρωτόκολλο για την κατάρριψη drones σε καιρό ειρήνης. Οι απόρρητοι κανόνες εμπλοκής του αφορούν μόνο δυνάμεις που επιχειρούν υπό νατοϊκή αποστολή και δίνουν προτεραιότητα στην αποκλιμάκωση αντί στη στρατιωτική αντίδραση. Οι εθνικές ένοπλες δυνάμεις που δρουν στο έδαφος της χώρας τους δεν υπάγονται στη διοίκηση του ΝΑΤΟ, άρα κάθε κράτος πρέπει να θεσπίσει μόνο του τη νομοθεσία για καταρρίψεις. Τα περισσότερα δεν το έχουν κάνει.

Η Ρουμανία δείχνει πώς μεταφράζεται αυτό το κενό στην πράξη. Το Βουκουρέστι ψήφισε το 2025 νομοθεσία για καταρρίψεις και στις 15 Μαΐου εξουσιοδότησε τους πιλότους να βάλλουν κατά ρωσικών αεροσκαφών που εισέρχονται στον εναέριο χώρο του. Τέσσερις ημέρες αργότερα, τα F-16 απογειώθηκαν και επέστρεψαν χωρίς να πυροβολήσουν. Από το 2022, τουλάχιστον 66 ρωσικά drones έχουν παραβιάσει τον ρουμανικό εναέριο χώρο. Κανένα δεν έχει καταρριφθεί. Στη σύνοδο της Β9, της Ομάδας των Εννέα του Βουκουρεστίου που συντονίζει την πολιτική ασφαλείας ανατολικών μελών του ΝΑΤΟ, στις 13 Μαΐου, σύμμαχοι ρώτησαν τη Ρουμανία γιατί συμβαίνει αυτό, χωρίς να λάβουν απάντηση.

Στην ίδια σύνοδο, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε αναγνώρισε το παράλογο του κόστους: «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να καταρρίπτουμε drones των 20.000 δολαρίων με πυραύλους των 3 ή 4 εκατομμυρίων». Η Επιχείρηση Eastern Sentry, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2025 μετά την είσοδο drones στον πολωνικό εναέριο χώρο, προσφέρει ολοκληρωμένη επιτήρηση, αλλά όχι εξουσία εμπλοκής.

Πέντε χώρες, πέντε υπολογισμοί

Στη Σλοβακία, ο πρόεδρος Πελεγκρίνι ζήτησε επειγόντως νομοθεσία που θα επιτρέπει στον στρατό να αναχαιτίζει drones σε καιρό ειρήνης, προτείνοντας τη δημιουργία μιας νομικής «κατάστασης απειλής» ανάμεσα στην ειρήνη και τον πόλεμο. Ο πρωθυπουργός Φίτσο αρνήθηκε να συγκαλέσει το συμβούλιο ασφαλείας, κρίνοντας ότι δεν χρειαζόταν. Δύο ημέρες πριν χτυπηθούν στόχοι σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από σλοβακικά χωριά, είχε επιστρέψει από τη Μόσχα.

Η Ουγγαρία αντιμετώπισε την άμυνα απέναντι στα drones ως διπλωματικό χαρτί. Η κυβέρνηση του Πέτερ Μάγκιαρ μετέτρεψε τις επιθέσεις κοντά στην Υπερκαρπαθία σε μοχλό πίεσης για ένα πακέτο 11 αιτημάτων σχετικά με τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Ουκρανία, συνδέοντας την αμυντική συνεργασία με τη μεταχείριση των Ούγγρων από το Κίεβο, σύμφωνα με το Euronews.

Η Βουλγαρία υπέγραψε την κοινή δήλωση της Β9, αλλά έστειλε μόνο τον πρεσβευτή της στο ΝΑΤΟ, τη χαμηλότερη εκπροσώπηση μεταξύ των εννέα μελών. Λίγες ημέρες αργότερα, η Σόφια αρνήθηκε να στηρίξει το Ειδικό Δικαστήριο για το έγκλημα της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, απέχοντας μαζί μόνο με την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τη Μάλτα (BNR).

Η Πολωνία χτίζει αυτόνομη ικανότητα. Το πρόγραμμα οχυρώσεων Shield East καλύπτει 260 χιλιόμετρα των ανατολικών συνόρων με ενσωματωμένα συστήματα αντιμετώπισης drones (υπουργείο Άμυνας της Πολωνίας), αντί να περιμένει από το ΝΑΤΟ να συμφωνήσει σε κοινούς κανόνες.

Τι δεν παρήγαγε η σύνοδος της Β9

Η κοινή δήλωση της συνόδου χαρακτήρισε τη Ρωσία «τη σημαντικότερη, μακροπρόθεσμη και άμεση απειλή» και δεσμεύθηκε για προσπάθεια αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 5 τοις εκατό του ΑΕΠ έως το 2035 (ΝΑΤΟ). Δεν παρήγαγε δεσμευτικούς στόχους για δυνατότητες αντιμετώπισης drones ούτε κοινούς κανόνες εμπλοκής.

Χωρίς αυτούς τους κανόνες, η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει επ’ αόριστον την ίδια τακτική δοκιμής ορίων. Η κυβέρνηση της Λετονίας έπεσε. Η ηγεσία της Σλοβακίας διχάστηκε. Η Ρουμανία δέχθηκε παραβιάσεις χωρίς να απαντήσει με πυρά. Η Ουγγαρία διαπραγματεύθηκε. Η Βουλγαρία κράτησε χαμηλό προφίλ. Η Πολωνία έχτισε άμυνες. Η ρωσική εκστρατεία με drones είναι σχεδιασμένη για να παράγει ακριβώς αυτόν τον κατακερματισμό και, μέχρι στιγμής, το πετυχαίνει.