Διπλές ενεργειακές επιδοτήσεις για τη Γερμανία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει, χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα, στη Γερμανία να σωρεύσει δύο μορφές ενεργειακής στήριξης για την ίδια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2026, οι επιλέξιμες βιομηχανικές μονάδες θα μπορούν να συνδυάζουν την αντιστάθμιση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας με το νεότερο γερμανικό σχήμα για βιομηχανική τιμή ρεύματος. Το αποτέλεσμα είναι χαμηλότερος λογαριασμός για τη βαριά γερμανική βιομηχανία και ένα τεστ για το αν ο ευρωπαϊκός ανταγωνισμός εξακολουθεί να στηρίζεται σε κοινούς κανόνες ή στο ποιο κράτος έχει βαθύτερο ταμείο.

Η διεύρυνση της γερμανικής στήριξης μπορεί να προσθέσει περίπου 1 δισ. ευρώ στο δημοσιονομικό κόστος. Η βιομηχανική τιμή εντάσσεται σε γερμανικό σχήμα αξίας περίπου 3,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, με στόχο κοντά στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα για την επιλέξιμη κατανάλωση. Το νομικό περιθώριο δίνεται από το προσωρινό πλαίσιο κρίσης της Επιτροπής, το οποίο κρατά ανοιχτό τον χώρο για έκτακτες κρατικές ενισχύσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Πώς λειτουργεί η έκπτωση

Η αντιστάθμιση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας επιστρέφει μέρος του κόστους άνθρακα που είναι ενσωματωμένο στους λογαριασμούς ρεύματος. Η βιομηχανική τιμή ρεύματος μειώνει απευθείας τον τελικό λογαριασμό. Το κέρδος για τη Γερμανία είναι ότι οι επιχειρήσεις δεν θα χρειάζεται πλέον να επιλέξουν ανάμεσα στα δύο: η ίδια μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να λάβει και τις δύο ενισχύσεις, σχήμα που οι γερμανικοί όμιλοι χάλυβα περιγράφουν ως διπλό μηχανισμό ανακούφισης για τους μεγάλους καταναλωτές ενέργειας.

Η αριθμητική έχει σημασία, αλλά ο μηχανισμός έχει μεγαλύτερη. Το Βερολίνο καλύπτει αρκετό μέρος του χονδρεμπορικού κόστους ρεύματος ώστε η επιλέξιμη κατανάλωση να πλησιάζει τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Με βάση τους κανόνες κρίσης, η ενίσχυση προς ενεργοβόρες επιχειρήσεις μπορεί να αυξηθεί από το 50 στο 70 τοις εκατό των επιλέξιμων δαπανών ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς πρόσθετους όρους για πράσινες επενδύσεις.

Η Γερμανία έχει πραγματικό βιομηχανικό πρόβλημα. Οι ενεργοβόροι κλάδοι της απασχολούν σχεδόν 1 εκατ. εργαζομένους και παράγουν περίπου 17 τοις εκατό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της βιομηχανίας. Η παραγωγή παραμένει περίπου 12 τοις εκατό χαμηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ η ενεργοβόρος παραγωγή τον Απρίλιο του 2026 ήταν μόλις 0,9 τοις εκατό υψηλότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Το Βερολίνο αγοράζει χρόνο για αδύναμα εργοστάσια, δεν επιδοτεί μια περίοδο άνθησης.

Το κόστος περνά τα σύνορα

Πρώτα κερδίζουν οι γερμανικές μονάδες. Πρώτοι πληρώνουν οι Γερμανοί φορολογούμενοι. Στη συνέχεια, η πίεση μεταφέρεται στην ενιαία αγορά, επειδή οι ανταγωνιστές πωλούν στις ίδιες ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας χωρίς αντίστοιχη δημοσιονομική στήριξη.

Οι λογαριασμοί ρεύματος της βιομηχανίας δεν είναι μόνο η χονδρεμπορική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Περιλαμβάνουν χρεώσεις δικτύου, φόρους, τέλη και αντιστάθμιση κινδύνου μέσω προθεσμιακών συμβολαίων, δηλαδή συμβολαίων που προστατεύουν τις επιχειρήσεις από τις διακυμάνσεις της αγοράς. Η Γαλλία δείχνει το πρόβλημα: τα τιμολόγια δικτύου υψηλής τάσης για χρήστες που περιλαμβάνουν μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές θα αυξηθούν κατά μέσο όρο 3,34 τοις εκατό από την 1η Αυγούστου 2026. Μια γαλλική χημική ή χαλυβουργική μονάδα μπορεί να έχει πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού άνθρακα, αλλά εξακολουθεί να ανταγωνίζεται γερμανικές εγκαταστάσεις των οποίων ο τελικός λογαριασμός μειώνεται με ομοσπονδιακό χρήμα.

Η Ιταλία έχει δυσκολότερη επιλογή. Οι επιχειρήσεις της πλήρωναν ήδη μέσο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας 278 ευρώ ανά μεγαβατώρα το 2025, έναντι 242 ευρώ στη Γερμανία, 183 ευρώ στη Γαλλία και 171 ευρώ στην Ισπανία. Η Ρώμη μπορεί να αντιγράψει την ιδέα, αλλά όχι εύκολα την κλίμακα: το Κοινοβουλευτικό Γραφείο Προϋπολογισμού της Ιταλίας εκτιμά το έλλειμμα του 2026 στο 2,9 τοις εκατό του ΑΕΠ και το χρέος στο 138,6 τοις εκατό του ΑΕΠ. Αν επιχειρήσει να ακολουθήσει τη Γερμανία, κινδυνεύει να προσθέσει χρέος για να λύσει ένα πρόβλημα ενεργειακού κόστους.

Η Πολωνία βρίσκεται και στις δύο πλευρές του λογαριασμού. Η γερμανική βιομηχανία αγοράζει από Πολωνούς προμηθευτές, άρα η διατήρηση γερμανικών εργοστασίων σε λειτουργία στηρίζει παραγγελίες πέρα από τα σύνορα. Όμως οι πολωνικές επιχειρήσεις με κατανάλωση 500 έως 2.000 μεγαβατώρες αντιμετωπίζουν ήδη κόστος ηλεκτρικής ενέργειας 19,15 ευρώ ανά 100 κιλοβατώρες, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ των 18,37 ευρώ. Μια γερμανική επιδότηση μπορεί να προστατεύει την πολωνική ζήτηση στην αρχή της αλυσίδας, ενώ πλήττει τους Πολωνούς παραγωγούς στο τελικό στάδιο.

Για τη Σουηδία, το ζήτημα είναι το ίδιο το πλαίσιο κανόνων. Η νότια ζώνη ηλεκτρικής ενέργειας SE4 έχει τιμές περίπου στο επίπεδο της Γερμανίας, ενώ η σουηδική βιομηχανία ζητεί εξηλεκτρισμό με σταθερούς ευρωπαϊκούς κανόνες. Όταν παρόμοιες τιμές συναντούν άνισες επιδοτήσεις, το πλεονέκτημα δεν προκύπτει από την παραγωγικότητα, αλλά από τους δημόσιους προϋπολογισμούς.

Τι χρειάζεται ακόμη έλεγχο

Το πλήρες κείμενο της απόφασης της Επιτροπής, με την οποία εγκρίνεται η σώρευση ενισχύσεων για τον ίδιο όγκο ηλεκτρικής ενέργειας, παραμένει το κρίσιμο έγγραφο που λείπει. Το γενικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων είναι δημόσιο, αλλά οι γερμανικές ασφαλιστικές δικλίδες, το εύρος των δικαιούχων και οι έλεγχοι δεν προκύπτουν καθαρά από το διαθέσιμο υλικό.

Δεν υπάρχει επίσης καθαρός χάρτης, ανά μονάδα παραγωγής, για το ποιος λαμβάνει τη σωρευτική ανακούφιση. Η Eurostat προειδοποιεί ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για μη οικιακούς καταναλωτές διαφέρουν ανάλογα με την κλίμακα κατανάλωσης και περιλαμβάνουν ενέργεια, προμήθεια, κόστος δικτύου, φόρους και τέλη, άρα οι εθνικοί μέσοι όροι μπορούν να κρύβουν όσα αποκαλύπτουν.

Η γερμανική χαλυβουργία ζητεί ήδη μια μόνιμη συνολική βιομηχανική τιμή ρεύματος στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αν η προσωρινή ενίσχυση κρίσης μετατραπεί σε διαρκή γερμανική αξίωση, η ισορροπία της ενιαίας αγοράς θα απομακρυνθεί από την κοινή πειθαρχία και θα γείρει προς το κράτος-μέλος που μπορεί να ξοδέψει περισσότερο.