Ο δασμός €3 κόβει δέματα, όχι φορτία

Η τελωνειακή αρχή της Σλοβενίας διαχειρίστηκε τον Ιούλιο 8.955 εισαγόμενες αποστολές χαμηλής αξίας, περίπου 40% λιγότερες από τον Ιούνιο (24ur). Στο Βέλγιο, που αποτελεί πολύ μεγαλύτερη πύλη logistics για την Ευρώπη, η πτώση ήταν σχεδόν ίδια: τα δέματα ηλεκτρονικού εμπορίου μέσω του αεροδρομίου της Λιέγης μειώθηκαν 41% σε μηνιαία βάση, ενώ οι τελωνειακές δηλώσεις στη ζώνη της Λιέγης ήταν 67% χαμηλότερες από τον Ιούνιο (RTBF, La Libre). Είναι από τα πρώτα σκληρά στοιχεία για το τι άλλαξε αφότου η ΕΕ άρχισε να επιβάλλει ενιαίο δασμό στις φθηνές εισαγωγές.

Ο μηχανισμός είναι απλός. Από την 1η Ιουλίου, κάθε δέμα αξίας έως 150 ευρώ που αποστέλλεται από χώρα εκτός ΕΕ σε αγοραστή εντός της Ένωσης επιβαρύνεται με ενιαίο δασμό 3 ευρώ ανά κατηγορία προϊόντος, δηλαδή ανά είδος εμπορεύματος μέσα στο ίδιο δέμα (EUR-Lex, Ship24). Πέντε ίδια μπλουζάκια υπολογίζονται ως μία χρέωση. Ένα μικτό δέμα με θήκη κινητού, φορτιστή και γυαλιά ηλίου ενεργοποιεί τρεις χρεώσεις (CEC Spain). Ο δασμός προστίθεται στον ΦΠΑ εισαγωγής, τον φόρο κατανάλωσης που ήδη οφείλεται όταν τα αγαθά μπαίνουν στην ΕΕ, και αντικαθιστά την παλαιά απαλλαγή που επέτρεπε σε αυτά τα προϊόντα να εισέρχονται χωρίς δασμό. Οι Βρυξέλλες τον σχεδίασαν ως διετή μεταβατική λύση, έως ότου δημιουργηθεί ένα ευρύτερο σύστημα τελωνειακών δεδομένων (EUR-Lex), όπως είχαμε γράψει όταν τέθηκαν σε ισχύ το μέτρο και η ξεχωριστή περιβαλλοντική επιβάρυνση της Γαλλίας (To Brief).

Λιγότερα δέματα, όχι απαραίτητα λιγότερα προϊόντα

Τα ίδια τα βελγικά στοιχεία κάνουν την εικόνα πιο σύνθετη. Ενώ τα μικρά δέματα ηλεκτρονικού εμπορίου στη Λιέγη μειώθηκαν απότομα, το συνολικό τονάζ φορτίου αυξήθηκε 4%. Οι αποστολές αξίας άνω των 150 ευρώ αυξήθηκαν 10% (Breakbulk News, L'Avenir). Λιγότερα φθηνά δέματα πέρασαν τα σύνορα, αλλά περισσότερα αγαθά φαίνεται ότι εισήλθαν με άλλες μορφές.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι πωλητές συγκεντρώνουν τις παραγγελίες σε μεγαλύτερες παρτίδες, οι οποίες εκτελωνίζονται μία φορά και στη συνέχεια σπάνε σε ατομικές παραδόσεις εντός της ΕΕ. Μια άλλη είναι ότι πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu μεταφέρουν απόθεμα σε ευρωπαϊκές αποθήκες, ώστε η τελική παράδοση στον αγοραστή να εμφανίζεται ως ενδοενωσιακή αποστολή και να μην καταγράφεται σε αυτές τις τελωνειακές μετρήσεις (Business Insider Polska).

Στην Πολωνία, πάντως, οι χρήστες δείχνουν να υποχώρησαν. Η βάση χρηστών της Temu στη χώρα μειώθηκε από 16,68 εκατομμύρια τον Ιούνιο σε 13,6 εκατομμύρια τον Ιούλιο, πτώση άνω του 20%. Η AliExpress έχασε πάνω από 15% (RMF24, Puls Biznesu). Πρόκειται για στοιχεία κοινού, όχι για καταγραφές συναλλαγών, όμως δείχνουν ότι μέρος της διαταραχής στα σύνορα μπορεί να αντανακλά πραγματική μεταβολή της ζήτησης. Η Γερμανία, η μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά της ΕΕ, δεν έχει δημοσιεύσει συγκρίσιμα στοιχεία.

Ένα πάγιο τέλος που επιβαρύνει περισσότερο τις φθηνότερες αγορές

Το Βέλγιο εισέπραξε 42,5 εκατ. ευρώ από τον νέο δασμό μόνο τον Ιούλιο (RTL, L'Avenir). Οι λιανέμποροι με έδρα στην ΕΕ είναι οι πιο άμεσοι ωφελημένοι: η παλαιά απαλλαγή επέτρεπε σε πωλητές εκτός ΕΕ να στέλνουν προϊόντα χωρίς δασμό, ενώ οι ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους επωμίζονταν πλήρες φορολογικό και κανονιστικό κόστος. Αυτή η απόσταση κόστους περιορίζεται.

Οι χαμένοι είναι οι αγοραστές των φθηνότερων προϊόντων. Σε ένα είδος των 5 ευρώ, μόνο ο δασμός των 3 ευρώ προσθέτει πάνω από το μισό της αρχικής τιμής. Η Shein έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι θα αυξήσει τις τιμές στην Ευρώπη (Cinco Días). Επειδή η χρέωση είναι πάγια και όχι ποσοστιαία, πλήττει δυσανάλογα τις πιο φθηνές αγορές.

Πλεονέκτημα έχουν επίσης οι μεγάλες πλατφόρμες έναντι των μικρότερων πωλητών. Η Shein και η Temu μπορούν να αποθηκεύουν προϊόντα μέσα στην Ευρώπη, μετατρέποντας εισαγωγές που θα υπόκειντο σε δασμό σε παραδόσεις εντός της ΕΕ χωρίς τη συγκεκριμένη επιβάρυνση. Ένας μικρός διασυνοριακός έμπορος δύσκολα μπορεί να χρηματοδοτήσει τέτοια μετατόπιση (DHL). Η πολιτική περιορίζει μέρος του πλεονεκτήματος κόστους που απολάμβαναν οι πωλητές εκτός ΕΕ, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να γείρει την αγορά ακόμη περισσότερο προς τις πλατφόρμες που έχουν το μέγεθος να αναδιατάξουν την εφοδιαστική τους αλυσίδα.

Ο πρώτος μήνας δείχνει ότι ο νέος δασμός άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο τα προϊόντα περνούν τα σύνορα της ΕΕ. Δεν αποδεικνύει ακόμη κατάρρευση της ζήτησης. Για να απαντηθεί αυτό χρειάζονται δεδομένα που οι τελωνειακές δηλώσεις από μόνες τους δεν μπορούν να δώσουν: καταγραφές συναλλαγών από τις πλατφόρμες, όγκοι μεταφορών από τους διανομείς και στοιχεία καταναλωτικής δαπάνης που οι τελωνειακές αρχές, οι μεταφορείς και οι ίδιες οι πλατφόρμες διαθέτουν, αλλά δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει.