Η ΕΕ μηδενίζει δασμούς για πλαφόν 15%

Πριν από τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ, τα ευρωπαϊκά προϊόντα έμπαιναν στις Ηνωμένες Πολιτείες με εισαγωγικούς δασμούς 2% έως 5%. Η συμφωνία του Τέρνμπερι, την οποία ενέκρινε στις 2 Ιουνίου η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλάζει τους όρους: η Ευρώπη καταργεί όλους τους δασμούς στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ δεσμεύονται ότι οι δασμοί στις ευρωπαϊκές εξαγωγές δεν θα ξεπερνούν το 15%.

Το αποτέλεσμα είναι μια εμπορική σχέση μονίμως δυσμενέστερη για την Ευρώπη. Η ΕΕ εγκαταλείπει όλο το δασμολογικό της οπλοστάσιο για να αγοράσει ένα ανώτατο όριο τρεις έως έξι φορές υψηλότερο από τους προ του 2018 δασμούς. Η λογική είναι αμυντική: ο Τραμπ απειλούσε με 25% ή και περισσότερο, άρα το 15% εμφανίστηκε ως η μικρότερη ζημία. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτός ο υπολογισμός αντέχει.

Τι αποδέχθηκε η Ευρώπη

Η συμφωνία, που διαπραγματεύθηκαν η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Τραμπ στο γήπεδο γκολφ του στη Σκωτία τον Ιούλιο του 2025, καλύπτει τα περισσότερα βιομηχανικά προϊόντα. Τα αμερικανικά μηχανήματα, ηλεκτρονικά και χημικά μπαίνουν στην Ευρώπη χωρίς δασμούς. Τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά προϊόντα, όταν κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ, επιβαρύνονται με ενιαίο δασμό 15%. Η ΕΕ δεσμεύθηκε επίσης να αγοράζει περισσότερο αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο και να ενθαρρύνει ευρωπαϊκές επενδύσεις στην αμερικανική βιομηχανία, αν και το ακριβές μέγεθος αυτών των δεσμεύσεων παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης.

Ο χάλυβας και το αλουμίνιο εξαιρούνται πλήρως. Παραμένουν στο 50%, στο πλαίσιο των αμερικανικών δασμών εθνικής ασφάλειας, ενός νομικού μηχανισμού που επιτρέπει στον πρόεδρο να παρακάμπτει τους συνήθεις εμπορικούς κανόνες, δηλώνοντας ότι οι εισαγωγές απειλούν την εθνική άμυνα (Συμβούλιο της ΕΕ, 20 Μαΐου 2026).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έβαλε όρους. Οι ευρωπαϊκές μειώσεις δασμών θα ενεργοποιηθούν μόνο αφού κινηθεί πρώτα η Ουάσιγκτον. Αν οι δασμοί 50% στα μέταλλα δεν μειωθούν έως το τέλος του 2026, η Κομισιόν μπορεί να αναστείλει ολόκληρη τη συμφωνία. Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία λήγει στο τέλος του 2029.

Ο πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου, Μπερντ Λάνγκε, τη χαρακτήρισε «όχι καλή συμφωνία». Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς απάντησε ότι ήταν «το καλύτερο που μπορούσε να επιτευχθεί». Και οι δύο διατυπώσεις μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα: η συμφωνία είναι χειρότερη από το προηγούμενο καθεστώς, αλλά ένας πλήρης εμπορικός πόλεμος θα κόστιζε περισσότερο.

Πού πέφτει το κόστος

Το ισχυρότερο πλήγμα δέχονται οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Ο δασμός στα αυτοκίνητα αυξάνεται από 2,5% σε 15%, δηλαδή εξαπλασιάζεται. Η Γερμανία εξήγαγε περίπου 409.000 οχήματα στις ΗΠΑ το 2025 (Stern). Το Κέντρο Έρευνας για την Αυτοκίνηση στο Μπόχουμ εκτιμά ότι αυτό κοστίζει στη γερμανική παραγωγή αυτοκινήτων περίπου 2,5 δισ. ευρώ τον χρόνο (Handelsblatt).

Ακόμη και μέσα στον ίδιο κλάδο, το βάρος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Η Πόρσε και η Άουντι, που δεν διαθέτουν εργοστάσια στις ΗΠΑ, απορροφούν ολόκληρο το 15%. Η Μπε Εμ Βε και η Μερτσέντες, που έχουν μονάδες συναρμολόγησης στην Αμερική, μπορούν να μεταφέρουν μέρος της παραγωγής ώστε να αποφύγουν ένα τμήμα του κόστους. Έτσι η συμφωνία δημιουργεί μια ήσυχη αλλά σαφή πίεση: ωθεί τις επιχειρήσεις να μεταφέρουν περισσότερη μεταποίηση στις ΗΠΑ, αδυνατίζοντας σταδιακά τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης.

Οι γερμανικοί βιομηχανικοί φορείς μιλούν χωρίς περιστροφές. Η ομοσπονδία της γερμανικής βιομηχανίας, η ένωση της αυτοκινητοβιομηχανίας και ο σύνδεσμος των μηχανολογικών επιχειρήσεων έχουν προειδοποιήσει ότι η συμφωνία αποδυναμώνει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα χωρίς να εξασφαλίζει επαρκείς παραχωρήσεις. Το Ινστιτούτο οικονομικών ερευνών του Μονάχου και το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου, δύο από τα σημαντικότερα γερμανικά ερευνητικά κέντρα, βλέπουν μόνιμο διαρθρωτικό μειονέκτημα για τους εξαγωγείς που εξαρτώνται από την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά.

Μονόδρομος προς μία κατεύθυνση

Οι Αμερικανοί παραγωγοί αποκτούν πρόσβαση χωρίς δασμούς σε μια ευρωπαϊκή αγορά 450 εκατομμυρίων ανθρώπων. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί πληρώνουν 15% για να φτάσουν στην αμερικανική αγορά. Στον χάλυβα και στο αλουμίνιο, πληρώνουν 50%.

Στον ίδιο τοίχο πέφτουν και οι ευρωπαϊκές εξαγωγές τροφίμων και ποτών. Γαλλικά κρασιά, ιταλικά προϊόντα ειδικής διατροφής, ιρλανδικό ουίσκι: όλα μένουν στο πλήρες 15%, χωρίς διαδρομή εξαίρεσης. Το αγροτικό εμπόριο απλώς δεν αποτέλεσε μέρος της διαπραγμάτευσης. Τα αμερικανικά αγροτικά προϊόντα κερδίζουν καλύτερη πρόσβαση στην Ευρώπη· τα ευρωπαϊκά τρόφιμα που κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ δεν παίρνουν αντίστοιχο αντάλλαγμα.

Η πραγματική δοκιμασία έρχεται τον Δεκέμβριο. Η Ουάσιγκτον έχει επτά μήνες για να μειώσει τους δασμούς 50% στα μέταλλα, αλλιώς η ΕΕ μπορεί να αναστείλει τις δικές της παραχωρήσεις. Η διαπραγματευτική της ισχύς, όμως, είναι εύθραυστη. Στις αρχές Μαΐου ο Τραμπ ήδη συζητούσε δασμούς 25% στα αυτοκίνητα, πάνω από το ίδιο το πλαφόν της συμφωνίας. Αν η Κομισιόν ενεργοποιήσει τη ρήτρα αναστολής, κινδυνεύει να προκαλέσει ακριβώς την κλιμάκωση που η συμφωνία υποτίθεται ότι αποτρέπει. Η μόνη αξιόπιστη απειλή εξόδου της Ευρώπης είναι και το αποτέλεσμα που θέλει περισσότερο να αποφύγει· η αντοχή της συμφωνίας εξαρτάται από το αν κανείς δεν θα θελήσει να δοκιμάσει αυτή την απειλή.