Euronext στην ESMA, Deutsche Börse υπό εθνική εποπτεία

Η εποπτεία των μεγάλων χρηματιστηριακών υποδομών παραμένει κυρίως εθνική, παρότι ορισμένοι όμιλοι δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες. Στις 9 Οκτωβρίου, οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ συμφώνησαν ότι η European Securities and Markets Authority (ESMA), η ρυθμιστική αρχή αγορών της ΕΕ με έδρα το Παρίσι, θα πρέπει να εποπτεύει απευθείας τα μεγαλύτερα διασυνοριακά χρηματιστήρια, τους οίκους εκκαθάρισης και τα συστήματα διακανονισμού (Council). Τα ίδια κριτήρια θα ισχύουν για όλες τις εταιρείες. Σύμφωνα με το Reuters, η Euronext αναμένεται να υπαχθεί στην εποπτεία της ESMA, ενώ οι χώροι διαπραγμάτευσης της Deutsche Börse θα παραμείνουν υπό γερμανική εποπτεία, όπως είχε θέσει ως όρο για τη στήριξη της συμφωνίας το Βερολίνο (Reuters). Η συμφωνία δεν έχει ακόμη γίνει νόμος.

Σήμερα, οι εταιρείες αυτές λογοδοτούν κυρίως σε εθνικές εποπτικές αρχές. Έτσι, ένας όμιλος που διαχειρίζεται αγορές σε πολλές χώρες συναλλάσσεται με διαφορετικές αρχές, οι οποίες εφαρμόζουν το ίδιο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο. Στόχος της συμφωνίας είναι οι μεγαλύτεροι διασυνοριακοί όμιλοι να υπάγονται σε έναν ευρωπαϊκό επόπτη.

Πού χαράσσεται η γραμμή

Στις 5 Οκτωβρίου, η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου, με την Ιρλανδία να προεδρεύει στις υπουργικές συνεδριάσεις αυτό το εξάμηνο, κυκλοφόρησε σχέδιο σύμφωνα με το οποίο ένας χώρος διαπραγμάτευσης θα εντασσόταν στο πεδίο εφαρμογής εφόσον ο όμιλός του διεκπεραίωνε τουλάχιστον το 5 τοις εκατό των σχετικών συναλλαγών στην ΕΕ και λειτουργούσε τέτοιους χώρους σε τουλάχιστον δύο κράτη-μέλη (Presidency paper). Με απλά λόγια, απαιτούνται τόσο σημαντικό μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς όσο και παρουσία σε περισσότερες από μία χώρες. Για τους μεγαλύτερους χώρους προβλεπόταν και δεύτερη δυνατότητα υπαγωγής: το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητάς τους να είναι διασυνοριακό. Ένα χρηματιστήριο που εξυπηρετεί κυρίως την εγχώρια αγορά δεν πληροί αυτόν τον όρο.

Η Euronext λειτουργεί αγορές στο Παρίσι, στο Άμστερνταμ και στο Μιλάνο, οπότε πληροί σαφώς το κριτήριο παρουσίας σε δύο χώρες. Η γεωγραφική της παρουσία, όμως, δεν αποδεικνύει ότι ξεπερνά το όριο του 5 τοις εκατό, το οποίο περιλαμβανόταν σε σχέδιο που προηγήθηκε της συμφωνίας των υπουργών. Το δημοσίευμα της Les Echos παρουσιάζει τη μεταφορά της στην ESMA ως πιθανή εξέλιξη και όχι ως οριστική απόφαση (Les Echos). Έτσι πρέπει να διαβαστεί η πληροφορία έως ότου δημοσιευθούν τα τελικά κριτήρια.

Ο Simon Harris, υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, προήδρευσε στη συνεδρίαση. Απέρριψε τις αναφορές σε εξαιρέσεις για συγκεκριμένες εταιρείες και είπε ότι η συμφωνία ορίζει κριτήρια, χρονοδιαγράμματα και μεταβατικές περιόδους (RTÉ). Ο Βέλγος Jan Jambon ήταν ο μόνος που απείχε (Agence Europe). Υποστήριξε ότι αντίστοιχοι χώροι διαπραγμάτευσης, μεταξύ τους εκείνοι της Deutsche Börse, θα υπάγονταν σε διαφορετικά καθεστώτα, διατηρώντας τον κατακερματισμό των αγορών και στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό.

Ποιος ωφελείται και πόσο

Η Euronext προωθούσε την ενοποιημένη εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ. Με την αναμενόμενη έκβαση, οι διασυνοριακές δραστηριότητές της θα λογοδοτούν κυρίως σε μία εποπτική αρχή. Η European Commission υπολόγισε ότι οι διασυνοριακοί όμιλοι χρηματιστηρίων θα εξοικονομούσαν επαναλαμβανόμενα 0,5 έως 5 εκατ. ευρώ τον χρόνο (Commission impact assessment). Η εκτίμηση αφορά τις δαπάνες των ίδιων των διαχειριστών. Η συμφωνία δεν προβλέπει ότι η εξοικονόμηση θα περάσει στις εισηγμένες εταιρείες ή στους αποταμιευτές που αγοράζουν τις μετοχές τους, επομένως ο διαχειριστής μπορεί να κρατήσει το όφελος.

Οι υπουργοί περιόρισαν επίσης το πεδίο εφαρμογής της εποπτείας για τους οίκους εκκαθάρισης. Ο κεντρικός αντισυμβαλλόμενος παρεμβάλλεται ανάμεσα στον αγοραστή και τον πωλητή, ώστε η συναλλαγή να ολοκληρωθεί ακόμη κι αν μία πλευρά αθετήσει τις υποχρεώσεις της. Σύμφωνα με το Reuters, ο αριθμός των οίκων που αναμένεται να υπαχθούν στην ESMA μειώθηκε από εννέα σε έξι (Reuters).

Τι ακολουθεί

Οι υπουργοί συμφώνησαν μόνο στο πολιτικό περίγραμμα. Το Συμβούλιο της ΕΕ (Council) πρέπει ακόμη να εγκρίνει την επίσημη θέση του. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (European Parliament) θα διαμορφώσει τη δική του και τα δύο θεσμικά όργανα θα διαπραγματευτούν τον τελικό νόμο (Council). Η μεταφορά εποπτείας θα γίνει σταδιακά, μετά την ψήφιση του νόμου: το σχέδιο προέβλεπε έως τρία χρόνια για τη μετάβαση των χώρων διαπραγμάτευσης και των οίκων εκκαθάρισης στην ESMA, με δυνατότητα παράτασης κατά 12 μήνες. Οι εθνικές αρχές θα εξακολουθήσουν να επιτηρούν την κατάχρηση αγοράς, δηλαδή την παράνομη χρήση εσωτερικής πληροφόρησης και τη χειραγώγηση τιμών (Presidency paper).

Όπως έχει διαμορφωθεί το σχέδιο, η υπαγωγή εξαρτάται από την έκταση της διασυνοριακής δραστηριότητας ενός ομίλου και όχι μόνο από το μέγεθός του. Για έναν όμιλο που δραστηριοποιείται ήδη σε πολλές χώρες, αυτό θα σήμαινε αντικατάσταση πολλών εθνικών εποπτών από μία ευρωπαϊκή αρχή. Οι μεγάλες γερμανικές αγορές της Deutsche Börse, τις οποίες τα δημοσιεύματα τοποθετούν εκτός του πεδίου εφαρμογής, θα παρέμεναν υπό την εθνική εποπτεία. Τα τελικά κριτήρια δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, ενώ δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η εξοικονόμηση θα φτάσει στους επενδυτές.