Η Ευρώπη χρειάζεται 1.3 επιπλέον δεξαμενόπλοια LNG ημερησίως

Οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται στις αρχές Ιουνίου περίπου στο 42 τοις εκατό της δυναμικότητάς τους, δηλαδή περίπου 14 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον εποχικό μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας και σαφώς χαμηλότερα από το 51 τοις εκατό που είχε καταγραφεί πριν από έναν χρόνο (AGSI/GIE, WBJ). Η απόσταση αυτή έχει πρακτική σημασία: η Ευρώπη πρέπει τώρα να ξαναγεμίσει τις αποθήκες της ενόψει του χειμώνα, την ώρα που ανταγωνίζεται για υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ), το οποίο μεταφέρεται με δεξαμενόπλοια, σε μια παγκόσμια αγορά πιεσμένη από τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, τις αυστηρότερες κυρώσεις στη Ρωσία και την ισχυρή ασιατική ζήτηση. Το κόστος της κάλυψης αυτού του κενού θα περάσει στους κρατικούς προϋπολογισμούς, στη βαριά βιομηχανία και, τελικά, σε μέρος των νοικοκυριών. Το πώς θα μοιραστεί, όμως, εξαρτάται από τη χώρα.

Το carry trade που δεν βγαίνει

Η αποθήκευση αερίου είναι εποχική δραστηριότητα. Οι εταιρείες αγοράζουν αέριο την άνοιξη, πληρώνουν για να το αποθηκεύσουν και το πωλούν τον χειμώνα, όταν οι τιμές συνήθως είναι υψηλότερες. Η διαφορά ανάμεσα στις θερινές και τις χειμερινές τιμές, το λεγόμενο σπρεντ, πρέπει κανονικά να καλύπτει αυτά τα κόστη. Όταν το σπρεντ είναι μικρό, οι εταιρείες καθυστερούν την πλήρωση των αποθηκών. Αυτό συμβαίνει τώρα.

Η ICIS εκτιμά ότι, αν συνεχιστούν οι σημερινοί χαμηλοί ρυθμοί εισαγωγής αερίου στις αποθήκες, η Ευρώπη θα φθάσει έως τον Νοέμβριο μόλις περίπου στο 73 τοις εκατό. Για να επιτευχθεί το 90 τοις εκατό, ο νομικός στόχος που προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την αποθήκευση αερίου (EUR-Lex), οι εισροές θα πρέπει να αυξηθούν κατά περίπου 4 δισ. κυβικά μέτρα τον μήνα. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 1,3 επιπλέον φορτία ΥΦΑ κάθε ημέρα.

Οι Βρυξέλλες έχουν αφήσει περιθώριο ευελιξίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι ο επικαιροποιημένος κανονισμός δίνει στα κράτη-μέλη δίμηνο παράθυρο, από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο, για να πιάσουν τον στόχο του 90 τοις εκατό, ενώ αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δείξει το 80 τοις εκατό ως επαρκές επίπεδο για την ασφάλεια του χειμώνα. Το 80 τοις εκατό λειτουργεί ως πρακτικό όριο άνεσης, ώστε να μη επαναληφθεί ο πανικός αγορών που εκτόξευσε τις τιμές σε ιστορικά υψηλά το 2022.

Πίεση και από τις δύο πλευρές

Η εικόνα της εξωτερικής προσφοράς κάνει ακόμη και το 80 τοις εκατό δυσκολότερο να επιτευχθεί χωρίς υψηλό κόστος. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αφαιρέσει περίπου 120 δισ. κυβικά μέτρα από την παγκόσμια προσφορά ΥΦΑ έως το 2030, καθώς οι ζημιές σε εξαγωγικές υποδομές και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα καθυστερούν τη νέα δυναμικότητα (Energy Connects, Baltic Exchange). Ο ευρωπαϊκός νόμος για τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο απαγόρευσε τα βραχυπρόθεσμα ρωσικά συμβόλαια ΥΦΑ από τις 25 Απριλίου 2026, με τα συμβόλαια αγωγών να ακολουθούν τον Ιούνιο και όλα τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια ρωσικού αερίου να λήγουν έως τα τέλη του 2027 (S&P Global). Κλείνοντας αυτά τα συμβόλαια, η Ευρώπη χάνει και τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει ρωσικές ποσότητες ως γρήγορη λύση όταν οι αποθήκες υποχωρούν.

Όταν οι Ασιάτες αγοραστές πληρώνουν περισσότερα για ευέλικτα φορτία ΥΦΑ, η Ευρώπη πρέπει να ανεβάσει την τιμή αναφοράς στον ολλανδικό κόμβο TTF, την αγορά που καθορίζει τη χονδρική τιμή του αερίου στην Ευρώπη, για να προσελκύσει δεξαμενόπλοια. Το TTF διαπραγματευόταν στις αρχές Ιουνίου γύρω στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα (Berliner Zeitung), ενώ η ισπανική τιμή επόμενης ημέρας στο MIBGAS ήταν παρόμοια, στα 48,80 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MIBGAS). Ο ACER, η ρυθμιστική αρχή ενέργειας της ΕΕ, προειδοποίησε ότι η πλήρωση στο 90 τοις εκατό θα απαιτούσε περίπου 13 τοις εκατό περισσότερες εισαγωγές ΥΦΑ σε σχέση με το 2025 (MondoVisione).

Ποιος πληρώνει εξαρτάται από τη χώρα

Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κρύβει μεγάλες εθνικές αποκλίσεις. Η Ολλανδία είχε μόλις 16,1 τοις εκατό αποθηκευμένο αέριο την 1η Ιουνίου (Energievergelijk), ενώ οι ισπανικοί σταθμοί επαναεριοποίησης ήταν γεμάτοι κατά 72 τοις εκατό (Europa Press). Η Γερμανία βρισκόταν στο 34-35 τοις εκατό, περίπου 20 μονάδες κάτω από τον δικό της εποχικό κανόνα (NDR).

Οι κυβερνήσεις παρεμβαίνουν, αλλά με τελείως διαφορετικά δημοσιονομικά εργαλεία. Η Γερμανία κατήργησε την εισφορά αποθήκευσης την 1η Ιανουαρίου 2026 και μετέφερε τη χρηματοδότηση στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, πράγμα που σημαίνει ότι την ασφάλεια αποθήκευσης την εγγυώνται πλέον οι φορολογούμενοι και όχι οι πελάτες φυσικού αερίου (FGS). Η Ολλανδία διαθέτει πιστωτική γραμμή 20 δισ. ευρώ ώστε η κρατικά στηριζόμενη EBN να παρεμβαίνει όταν η εμπορική πλήρωση κολλάει (DutchNews). Στην Ουγγαρία, το σύστημα σταθερών τιμών αναγκάζει την κρατική MVM να απορροφά το υψηλότερο κόστος εισαγωγών μέχρι η κυβέρνηση να αποφασίσει διαφορετικά, ένα δημοσιονομικό μαξιλάρι που λειτουργεί όσο αντέχει (HVG).

Η ενεργοβόρος βιομηχανία δέχεται το πλήγμα πιο γρήγορα. Ο διευθύνων σύμβουλος της BASF προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές τιμές αερίου καθορίζονται πλέον δομικά από τις παγκόσμιες αγορές ΥΦΑ και όχι από τα συμβόλαια αγωγών (Zeit). Τα νοικοκυριά το αισθάνονται αργότερα, μέσα από τις ανανεώσεις συμβολαίων και την εθνική πολιτική. Στην Ισπανία, το κανάλι μετάδοσης περνά από τον ηλεκτρισμό: όταν οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν την οριακή τιμή ρεύματος, δηλαδή το κόστος της τελευταίας μονάδας ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση, το κόστος του αερίου στη χονδρική περνά απευθείας στους λογαριασμούς. Το ρυθμιζόμενο ισπανικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας PVPC αυξήθηκε κατά 15 τοις εκατό τον Μάιο (OCU).

Οι κερδισμένοι είναι οι προμηθευτές ΥΦΑ, οι κάτοχοι ευέλικτων φορτίων και οι διαχειριστές αποθηκών, δηλαδή όσοι μπορούν να πουλήσουν στην ευρωπαϊκή ανάγκη. Οι χαμένοι συγκεντρώνονται στους βιομηχανικούς χρήστες που ανταγωνίζονται διεθνώς και στις κυβερνήσεις των οποίων οι προϋπολογισμοί καλύπτουν τη διαφορά ανάμεσα στις τιμές της αγοράς και σε όσα είναι πολιτικά ανεκτό να πληρώσουν οι ψηφοφόροι. Η Ευρώπη πιθανότατα μπορεί να αποφύγει φυσική έλλειψη αερίου αυτόν τον χειμώνα. Το ανοιχτό ζήτημα είναι το τίμημα αυτής της ασφάλειας και αν τα φτωχότερα κράτη-μέλη μπορούν να την εγγυηθούν με τον ίδιο τρόπο που μπορούν η Γερμανία και η Ολλανδία.