Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με λίγο ντίζελ

Τα εξαντλημένα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου κίνησης δεν αναμένεται να αναπληρωθούν πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, σύμφωνα με την εκτίμηση που δημοσίευσε στις 14 Οκτωβρίου ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ), ο οποίος συντονίζει τα έκτακτα αποθέματα πετρελαίου των πλούσιων χωρών (Έκθεση Οκτωβρίου του ΔΟΕ, CNBC). Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με μικρά περιθώρια εφεδρείας. Κάθε νέα διαταραχή θα γίνει πρώτα αισθητή στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που εξαρτώνται από το πετρέλαιο κίνησης.

Και οι επόμενοι μήνες προμηνύονται δύσκολοι. Ο ΔΟΕ εκτιμά ότι η προσφορά γκαζοϊλ, της κατηγορίας καυσίμων που περιλαμβάνει το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης, δεν θα καλύψει τη ζήτηση αυτό το τρίμηνο, παρότι τα διυλιστήρια αναμένεται να εντείνουν τη λειτουργία τους έως το τέλος του έτους (Έκθεση Οκτωβρίου του ΔΟΕ).

Το αργό ανέκαμψε ταχύτερα από το ντίζελ

Περισσότερο πετρέλαιο φεύγει από τον Περσικό Κόλπο, αλλά μικρότερο μέρος φτάνει στην αγορά ως έτοιμο καύσιμο. Οι εξαγωγές αργού από τον Κόλπο αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο κατά 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 13,9 εκατ., ενώ οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων από την περιοχή παρέμειναν πολύ χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα (ICIS). Τα διυλισμένα προϊόντα είναι τα έτοιμα καύσιμα που καταναλώνουν φορτηγά, τρακτέρ και καυστήρες.

Ένα φορτηγό δεν κινείται με αργό πετρέλαιο. Για να μετατραπεί το αργό σε ντίζελ χρειάζονται διυλιστήρια σε λειτουργία και ασφαλείς διαδρομές μεταφοράς· γι’ αυτό η ανάκαμψη των αποστολών αργού δεν αρκεί από μόνη της για να γεμίσουν οι δεξαμενές καυσίμων.

Η εικόνα φαίνεται στους όγκους της αγοράς. Η παγκόσμια προσφορά ντίζελ και γκαζοϊλ το τρίτο τρίμηνο ήταν κατά 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από ό,τι την ίδια περίοδο πέρυσι (Έκθεση Οκτωβρίου του ΔΟΕ, ICIS). Το μέγεθος αυτό καταγράφει τη μείωση σε σύγκριση με πέρυσι. Δεν μετρά τη διαφορά ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, την οποία αφορά η πρόβλεψη του ΔΟΕ για το τρέχον τρίμηνο.

Η Ευρώπη έχει λίγα αποθέματα για να στραφεί σε αυτά. Τα εμπορικά αποθέματα γκαζοϊλ, δηλαδή τα καύσιμα που διατηρούν οι εταιρείες και όχι οι κυβερνήσεις, φέρεται να υποχώρησαν τον Ιούλιο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών (The National). Τον Ιούλιο τα αποθέματα συνήθως αυξάνονται ενόψει του χειμώνα, οπότε το περιθώριο ασφαλείας είναι πλέον μικρό, καθώς αρχίζει να ανεβαίνει η ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης.

Μια θαλάσσια οδός υπό νέα πίεση

Μέσα σε λίγες ημέρες βυθίστηκαν δύο φορτηγά πλοία κοντά στα Στενά του Ορμούζ, τη στενή έξοδο από τον Κόλπο. Η λιμενική αρχή της Σιγκαπούρης ανακοίνωσε ότι πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σημαία Σιγκαπούρης βυθίστηκε, αφού δέχθηκε πλήγμα από άγνωστο βλήμα στις 13 Οκτωβρίου (Λιμενική και Ναυτιλιακή Αρχή της Σιγκαπούρης). Ένα φορτηγό πλοίο χύδην φορτίου, που είχε πληγεί τον Σεπτέμβριο, βυθίστηκε στις 14 Οκτωβρίου, μετέδωσε το Reuters (Reuters μέσω Internazionale). Δεν αναφέρεται ότι κάποιο από τα δύο πλοία μετέφερε ντίζελ.

Ο οικονομικός κίνδυνος αφορά το κόστος μεταφοράς των καυσίμων. Η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου, δηλαδή η πρόσθετη κάλυψη για πλοία που εισέρχονται σε εμπόλεμες ζώνες, και η στενότητα στην αγορά ναύλων ακριβαίνουν την παράδοση του ντίζελ, ακόμη και αφού το καύσιμο έχει παραχθεί. Ο ΔΟΕ προειδοποιεί ότι η πίεση στους ναύλους των δεξαμενόπλοιων αργού επεκτείνεται και σε άλλους τύπους δεξαμενόπλοιων, ενώ οι τιμές χονδρικής για παραδοτέο ντίζελ στις εισαγωγικές αγορές, μεταξύ αυτών και στην Ευρώπη, ενδέχεται να αυξηθούν ξανά τις επόμενες εβδομάδες (Euronews).

Ποιος πληρώνει αυτόν τον χειμώνα

Το ντίζελ είναι ήδη ακριβό στη χονδρική, δηλαδή στην τιμή που χρεώνουν τα διυλιστήρια και οι έμποροι πριν προστεθούν οι φόροι και το κόστος λιανικής. Τον Σεπτέμβριο, η χονδρική τιμή του ντίζελ στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ άγγιξε τα 220 δολάρια το βαρέλι, ενώ, σύμφωνα με την έκθεση του ΔΟΕ στις 14 Οκτωβρίου, ήταν σχεδόν διπλάσια από την τιμή του αργού (Έκθεση Οκτωβρίου του ΔΟΕ). Οι φόροι και το κόστος διανομής, που διαφέρουν από χώρα σε χώρα, προστίθενται σε αυτή την τιμή. Γι’ αυτό η προειδοποίηση του ΔΟΕ δεν μεταφράζεται σε συγκεκριμένη τιμή στην αντλία.

Πρώτοι πληρώνουν όσοι αγοράζουν ντίζελ σε μεγάλες ποσότητες: οι μεταφορείς, οι αγρότες και οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις. Οι υπόλοιποι επιβαρύνονται αργότερα, μέσω των προϊόντων που μεταφέρονται με φορτηγά.

Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να περιορίσουν την επιβάρυνση. Η Γερμανία μείωσε τον φόρο ενέργειας στο ντίζελ κατά 14 λεπτά ανά λίτρο από τον Οκτώβριο (Γερμανική κυβέρνηση). Η Γαλλία διαθέτει στην αγορά 10 εκατ. βαρέλια ντίζελ από τα στρατηγικά της αποθέματα. Εκτιμά ότι οι τιμές στην αντλία θα μειωθούν κατά 12 έως 18 λεπτά ανά λίτρο, εφόσον οι διανομείς μετακυλίσουν το όφελος από το φθηνότερο καύσιμο (Γαλλικό υπουργείο Οικονομικών).

Η γαλλική διάθεση ακολούθησε την έκκληση του ΔΟΕ προς τις κυβερνήσεις να δώσουν προτεραιότητα στο ντίζελ όταν διαθέτουν καύσιμα από τα αποθέματά τους (To Brief). Κανένα από τα δύο μέτρα δεν προσθέτει αισθητά καύσιμα στην αγορά: η φορολογική μείωση μεταφέρει μέρος του κόστους από τους οδηγούς στους δημόσιους προϋπολογισμούς, ενώ τα αποθέματα που πωλούνται σήμερα θα πρέπει να αγοραστούν ξανά αργότερα.

Οι εξαγωγές αργού από τον Κόλπο ανέκαμψαν ταχύτερα από την προσφορά ντίζελ, αφήνοντας τα μειωμένα ευρωπαϊκά αποθέματα εκτεθειμένα στην επόμενη διαταραχή. Δεν έχει αποδειχθεί ότι οι δύο βυθίσεις διέκοψαν φορτίο ντίζελ. Προς το παρόν, οι επιθέσεις αυξάνουν τον κίνδυνο για τις χειμερινές τιμές, χωρίς να εξηγούν τη στενότητα της αγοράς. Αυτό θα αλλάξει μόνο αν σταματήσουν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ δεξαμενόπλοια μεταφοράς διυλισμένων προϊόντων.