Η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίζει τις εξαγωγές αυτοκινήτων προς την Ινδία στα 250,000 οχήματα

Η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ-Ινδίας, που ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026, είναι η μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει υπογράψει ποτέ κάθε πλευρά. Καλύπτει αγορές που αντιστοιχούν στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Πίσω όμως από τον εύκολο τίτλο για ευρωπαϊκά αυτοκίνητα που θα μπουν στην Ινδία με χαμηλότερους δασμούς βρίσκεται ένας πιο άνισος συμβιβασμός: η ΕΕ ανοίγει το 99,5 τοις εκατό των δασμολογικών της γραμμών στα ινδικά προϊόντα, ενώ η Ινδία δίνει στους ευρωπαίους κατασκευαστές αυτοκινήτων ποσόστωση μόλις 250.000 οχημάτων ετησίως (S&P Global, India Briefing). Σε μια αγορά που πουλά 4,5 εκατ. αυτοκίνητα τον χρόνο (γερμανική ένωση αυτοκινητοβιομηχανίας), αυτό αντιστοιχεί σε πρόσβαση περίπου 5,5 τοις εκατό.

Η ποσόστωση αυτοκινήτων που δείχνει μεγαλύτερη απ’ όσο είναι

Οι σημερινοί δασμοί της Ινδίας στα εισαγόμενα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα κυμαίνονται από 70 έως 110 τοις εκατό, ανάλογα με την τιμή του οχήματος (CNBC). Με τη συμφωνία μειώνονται στο 35 τοις εκατό τον πρώτο χρόνο και φθάνουν στο 10 τοις εκατό έως τον πέμπτο, αλλά μόνο για τα αυτοκίνητα που εμπίπτουν στην ποσόστωση. Τα ηλεκτρικά οχήματα δεν παίρνουν καμία μείωση για τα πρώτα πέντε χρόνια (India Briefing).

Οι ευρωπαίοι κατασκευαστές που υποτίθεται ότι θα ωφεληθούν περισσότερο έχουν ήδη παραγωγή στην Ινδία. Η Φολκσβάγκεν και η Σκόντα κατασκευάζουν εκατοντάδες χιλιάδες οχήματα στο ενοποιημένο εργοστάσιό τους στην Πούνε (Volkswagen India), ενώ η Ρενό θέλει να μετατρέψει την Ινδία σε εξαγωγικό κόμβο με ετήσια αξία 2 δισ. ευρώ έως το 2030 (Automotive Manufacturing Solutions). Αυτές οι εταιρείες δεν χρειάζονται τόσο μειωμένους δασμούς σε ολοκληρωμένα αυτοκίνητα που θα φορτώνονται από ευρωπαϊκά λιμάνια. Χρειάζονται φθηνότερα εξαρτήματα για να τροφοδοτούν τα ινδικά τους εργοστάσια.

Οι πραγματικοί κερδισμένοι βρίσκονται πιο κοντά στη γερμανική βιομηχανία μηχανολογικού εξοπλισμού. Η γερμανική ομοσπονδία του κλάδου προβλέπει αύξηση 10 έως 15 τοις εκατό στις εξαγωγές προς την Ινδία (VDMA). Τα αναμενόμενα 4 δισ. ευρώ ετήσιας εξοικονόμησης από δασμούς σε επίπεδο ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) θα περάσουν κυρίως μέσα από τον βιομηχανικό εξοπλισμό, τα χημικά και τα εξαρτήματα, όχι από έτοιμα αυτοκίνητα που βγαίνουν από γερμανικές γραμμές συναρμολόγησης.

Ποιος πληρώνει το κόστος

Στον αντίποδα, το 91 τοις εκατό των ινδικών εξαγωγών μπαίνει στην ΕΕ με μηδενικούς δασμούς από την πρώτη ημέρα (The Tribune/ICRA). Σε αυτές περιλαμβάνονται τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα φάρμακα, τα χημικά και τα υποδήματα, δηλαδή κλάδοι στους οποίους η ΕΕ εξακολουθεί να απασχολεί εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους.

Πιο εκτεθειμένη είναι η κλωστοϋφαντουργία. Οι ευρωπαϊκοί δασμοί 4 έως 26 τοις εκατό στα ινδικά υφάσματα και ενδύματα μηδενίζονται αμέσως (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Πάνω από 400.000 εργαζόμενοι στη νοτιοανατολική Ευρώπη, κυρίως στη Ρουμανία, στη Βουλγαρία και στην Κροατία, παράγουν υφάσματα και ρούχα με πολύ μικρά περιθώρια κέρδους (IndustriAll Europe). Η ευρωπαϊκή ομοσπονδία κλωστοϋφαντουργίας έχει ζητήσει αυστηρότερους κανόνες καταγωγής, ώστε να μην μπορούν ινδοί παραγωγοί να κάνουν περιορισμένη επεξεργασία σε κινεζικά υφάσματα και να τα εξάγουν αδασμολόγητα στην Ευρώπη (EURATEX). Στα γενόσημα φάρμακα, ινδικοί όμιλοι όπως η Sun Pharma και η Cipla διαθέτουν ήδη ευρωπαϊκές κανονιστικές εγκρίσεις και πλέον θα αντιμετωπίζουν μηδενικούς δασμούς αντί για επιβαρύνσεις που έφθαναν έως το 11 τοις εκατό (European Pharmaceutical Review).

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, δηλαδή η επιβάρυνση που έχει σχεδιαστεί ώστε οι εισαγωγείς να πληρώνουν κόστος άνθρακα αντίστοιχο με εκείνο που σηκώνουν τα ευρωπαϊκά εργοστάσια, καλύπτει τον χάλυβα και το τσιμέντο, όχι όμως τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα ή τα φάρμακα (Borderlex). Οι ευρωπαίοι παραγωγοί σε αυτούς τους κλάδους επωμίζονται το κόστος των ευρωπαϊκών κανόνων για τον άνθρακα. Οι ινδοί ανταγωνιστές τους όχι.

Μια συμφωνία χωρίς αντίσταση

Σε αντίθεση με τη συμφωνία με τη Mercosur, η οποία προκάλεσε αγροτικές κινητοποιήσεις και νομική προσφυγή της Πολωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ, η συμφωνία με την Ινδία δεν έχει προκαλέσει μαζική αντίδραση. Το λόμπι της κλωστοϋφαντουργίας είναι πολιτικά ασθενέστερο από το αγροτικό. Ωστόσο, η ανταλλαγή είναι πραγματική: οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κερδίζουν φθηνότερες εφοδιαστικές αλυσίδες για τα εργοστάσιά τους στην Ινδία, ενώ οι πιο ευάλωτοι εργαζόμενοι της ευρωπαϊκής μεταποίησης απορροφούν την πίεση του ανταγωνισμού. Η συμφωνία αναμένει την κύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πιθανότατα στις αρχές του 2027 (ORF). Προχωρά ακριβώς επειδή οι εργαζόμενοι που κινδυνεύουν να χάσουν δεν διαθέτουν την πολιτική ισχύ για να την επιβραδύνουν.