Το drone που εκθέτει το κενό της Γερμανίας στο NATO

Στις 4 Αυγούστου, εργαζόμενος στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Halle εντόπισε κοντά στον νότιο διάδρομο ένα drone στο οποίο είχαν τοποθετηθεί εκρηκτικά και πυροκροτητής. Η συσκευή βρισκόταν λίγα μέτρα από ουκρανικά μεταγωγικά Antonov. Το αεροδρόμιο της Λειψίας είναι ο βασικός ευρωπαϊκός κόμβος εμπορευματικών μεταφορών της DHL και σημείο συγκέντρωσης βαρέων φορτίων που τροφοδοτούν την εφοδιαστική αλυσίδα της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Οι πυροτεχνουργοί εξουδετέρωσαν τον μηχανισμό, πτήσεις εκτράπηκαν και η Ομοσπονδιακή Εισαγγελία της Γερμανίας ανέλαβε την υπόθεση ως έρευνα κρατικής ασφάλειας (Generalbundesanwalt, Tagesschau).

Τέσσερις ημέρες αργότερα, drones εμφανίστηκαν πάνω από δεύτερη εγκατάσταση: βάση της Μπούντεσβερ στο Mechernich, όπου συντηρούνται συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot πάνω από υπόγεια αποθήκη εφοδιασμού (Zeit, NZZ). Η Μπούντεσβερ επιβεβαίωσε δύο drones γύρω στις 22:00 της Πέμπτης, ενώ δημοσιογραφική έρευνα των WDR, NDR και Süddeutsche Zeitung έκανε λόγο για έως και έξι υπερπτήσεις που συνεχίστηκαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες (Tagesschau, Le Parisien). Εκρηκτικός μηχανισμός δεν βρέθηκε. Ακόμη όμως και υπερπτήσεις καθαρά επιτήρησης πάνω από εγκατάσταση συντήρησης Patriot θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως δοκιμή των συστημάτων που η Γερμανία αναπτύσσει για την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Καμία αρχή δεν έχει συνδέσει δημοσίως τις δύο υποθέσεις. Κανείς δεν έχει κατονομάσει δράστη. Η Ρωσία αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή, χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες «προβοκάτσια» (RND). Ωστόσο, δύο περιστατικά μέσα σε τέσσερις ημέρες σε γερμανικές υποδομές με σημασία για το ΝΑΤΟ μετέφεραν την αντίδραση από την αστυνόμευση αεροδρομίων στη διαχείριση ομοσπονδιακής κρίσης: ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ έκανε λόγο για «σενάριο υβριδικής επίθεσης», ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συγκάλεσε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, δηλαδή το όργανο που συντονίζει τις υπηρεσίες πληροφοριών, την άμυνα και το υπουργείο Εσωτερικών σε οξείες απειλές, ενώ η Γερμανία οργάνωσε σύσκεψη για την αντιμετώπιση drones με υπουργούς Εσωτερικών συμμαχικών χωρών (Handelsblatt, InfoSecurity24). Τεχνικές λεπτομέρειες για κάρτες SIM και τη σύνθεση των εκρηκτικών έχουν κυκλοφορήσει στα γερμανικά μέσα, αλλά στηρίζονται σε ανώνυμες πηγές ασφαλείας και όχι σε δημοσιευμένη έκθεση εγκληματολογικής ανάλυσης (ZDFheute).

Σε ποιον ανήκουν τα πρώτα λεπτά

Και τα δύο περιστατικά αναδεικνύουν το ίδιο επιχειρησιακό ερώτημα: ποιος σταματά ένα εχθρικό drone πριν φτάσει σε διάδρομο προσγείωσης ή σε αποθήκη οπλικών συστημάτων; Στη Γερμανία, η απάντηση είναι κατακερματισμένη σε τέσσερα επίπεδα. Οι διαχειριστές των αεροδρομίων έχουν την ευθύνη της περιμετρικής ασφάλειας και μπορούν να σημάνουν συναγερμό. Η αστυνομία των κρατιδίων χειρίζεται την εσωτερική επιβολή του νόμου. Η Ομοσπονδιακή Αστυνομία καλύπτει τις ζώνες συνόρων και μεταφορών. Η Μπούντεσβερ, δηλαδή οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις, διαθέτει τον πιο ικανό εξοπλισμό, αλλά μπορεί να δράσει στο εσωτερικό μόνο υπό αυστηρούς συνταγματικούς περιορισμούς και έπειτα από επίσημο αίτημα των πολιτικών αρχών (FAZ, n-tv). Το αποτέλεσμα είναι ότι η Γερμανία μπορεί να διερευνήσει σε βάθος ένα περιστατικό εκ των υστέρων, αλλά δεν έχει μία αρχή που να αναλαμβάνει καθαρά, σε πραγματικό χρόνο, την απόφαση για παρεμβολή ή κατάρριψη drone.

Το κενό δεν είναι μόνο γερμανικό. Η Le Figaro, επικαλούμενη έρευνα συνδεδεμένη με το IISS, ανέφερε 144 ύποπτα περιστατικά κατά στρατιωτικών ή ευαίσθητων εγκαταστάσεων σε 13 κράτη από τον Αύγουστο του 2024 έως τον Φεβρουάριο του 2026 (Le Figaro). Η γαλλική Γερουσία διαπίστωσε ότι το σύνολο των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων διέθετε μόλις 31 συστήματα αντιμετώπισης drones στο τέλος του 2024 (L'Indépendant). Αν η Γαλλία, με έναν από τους μεγαλύτερους αμυντικούς προϋπολογισμούς της Ευρώπης, εμφανίζεται ανεπαρκώς εξοπλισμένη, δύσκολα μπορεί να είναι καλύτερη η εικόνα σε αεροδρόμια και αποθήκες μικρότερων συμμάχων.

Αναγνώριση μοτίβου χωρίς απόδειξη

Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας Robertas Kaunas ανέβασε τον τόνο του συναγερμού λέγοντας ότι, σύμφωνα με πληροφορίες των υπηρεσιών, η Ρωσία εξετάζει επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές της Βαλτικής, πιθανώς με χρήση ουκρανικών drones που έχουν καταληφθεί ώστε να δημιουργηθεί ψευδής εικόνα ευθύνης, ενώ υπογράμμισε ότι δεν επίκειται επίθεση (Reuters, 15min). Η Πολωνία βλέπει το αεροδρόμιο Jasionka, κεντρικό κόμβο για τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, ως την επόμενη προφανή ευπάθεια (Rzeczpospolita).

Οι υποθέσεις αυτές δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά ο συσχετισμός βασίζεται στην αναγνώριση μοτίβου και όχι σε εγκληματολογική απόδειξη. Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ μπορούν να ζητήσουν διαβουλεύσεις βάσει του Άρθρου 4, της ρήτρας της Συνθήκης που επιτρέπει σε κάθε κράτος-μέλος να θέσει ζήτημα ασφάλειας χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ένοπλη επίθεση (NATO). Μια συλλογική απάντηση, όμως, απαιτεί οι πρωτεύουσες να συμφωνήσουν στο τι συνέβη και ποιος το έκανε. Η ανοιχτή απόδοση ευθύνης δίνει σε κυβερνήσεις που αποφεύγουν την κλιμάκωση περιθώριο να καθυστερήσουν.

Τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία στηρίζουν την εκτίμηση ότι η εβδομάδα των drones στη Γερμανία είναι σοβαρή προειδοποίηση για το πόσο φθηνά μπορεί να διαταραχθεί η εφοδιαστική αλυσίδα του ΝΑΤΟ. Δεν αρκούν ακόμη για να κατονομαστεί η Ρωσία ως αποδεδειγμένος δράστης. Το πρακτικό ερώτημα για το γερμανικό υπουργείο Εσωτερικών, τους αρχηγούς των αστυνομιών των κρατιδίων και τους νομικούς της Μπούντεσβερ που χειρίζονται τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων στο εσωτερικό είναι συγκεκριμένο: μπορούν να συμφωνήσουν ποιος πατά τη σκανδάλη στα πρώτα λεπτά ενός εχθρικού drone πάνω από διάδρομο αεροδρομίου ή η Γερμανία θα συνεχίσει να διώκει τους δράστες μήνες αργότερα;