Η Fincantieri θωρακίζει τα υποθαλάσσια καλώδια

Τραπεζικές μεταφορές, δεδομένα στο νέφος, ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο διασχίζουν την Ευρώπη μέσα από χιλιάδες χιλιόμετρα καλωδίων και αγωγών στον βυθό. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της υποδομής παραμένει ουσιαστικά αφύλακτο. Η Fincantieri, ο ιταλικός ναυπηγικός όμιλος με κρατική στήριξη, δαπάνησε 600 εκατ. ευρώ για την εξαγορά τεσσάρων εταιρειών και τη συγκρότηση μιας δύναμης περίπου 1.500 ειδικών σε θαλάσσιες έρευνες, υποβρύχια drones και παρακολούθηση του βυθού (MarketScreener, Fincantieri). Η δαπάνη είναι συγκεκριμένη. Το αν μετατρέπεται σε πραγματική προστασία είναι λιγότερο βέβαιο.

Το να βλέπεις τη ζημιά δεν σημαίνει ότι μπορείς και να τη διορθώσεις

Τα νέα εργαλεία της Fincantieri ταιριάζουν με αυτό που πλέον απαιτεί το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η Οδηγία για την Ανθεκτικότητα των Κρίσιμων Οντοτήτων, που εγκρίθηκε το 2022, μετέτρεψε την προστασία καλωδίων και αγωγών από σχετικά αθόρυβη υποχρέωση των ιδιωτικών διαχειριστών σε δημόσια ευθύνη (EUR-Lex).

Η προστασία ενός καλωδίου, όμως, δεν εξαντλείται στη χαρτογράφηση του βυθού. Η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να εντοπίζει τη ζημιά, να καταλαβαίνει τι την προκάλεσε, να στέλνει γρήγορα πλοίο επισκευής και να γνωρίζει ποιος έχει την αρμοδιότητα να δράσει. Η Fincantieri καλύπτει κυρίως το πρώτο στάδιο. Τα υπόλοιπα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασύνδετα ή ανολοκλήρωτα.

Η ΕΕ έχει αρχίσει να χρηματοδοτεί απευθείας τέτοιες ανάγκες. Σύμφωνα με το Digital Voice, ένα πρόγραμμα προέβλεψε 45,8 εκατ. ευρώ για την προστασία και επισκευή υποθαλάσσιων καλωδίων. Ο Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το βασικό πρόγραμμα χρηματοδότησης υποδομών της ΕΕ, έχει κατευθύνει 347 εκατ. ευρώ σε έργα ψηφιακών καλωδίων (Ecosistema Startup). Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη θαλάσσια ασφάλεια δίνει έμφαση στη συνεργασία μεταξύ εθνικών αρχών (European Commission). Ωστόσο, δεν προκύπτει από τα δημόσια στοιχεία ότι τα 600 εκατ. ευρώ της Fincantieri χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά αμυντικά ταμεία ή ότι εντάσσονται σε κοινό σύστημα διοίκησης.

Η Ιταλία χτίζει προμηθευτή. Η Ιρλανδία απορροφά τον κίνδυνο.

Τα οφέλη και τα βάρη δεν κατανέμονται ισόρροπα. Η Ιταλία αποκτά έναν εθνικό προμηθευτή υποθαλάσσιων δυνατοτήτων με κρίσιμη μάζα. Η σουηδική Saab πούλησε τρία υποβρύχια στην Πολωνία, σε μια συμφωνία που το Defence Nordic περιέγραψε ως τη μεγαλύτερη εξαγωγική παραγγελία στην ιστορία της σουηδικής αμυντικής βιομηχανίας· ένα ακόμη παράδειγμα όπου η αγορά υλικού προχωρά ταχύτερα από το σύστημα που θα έπρεπε να το συντονίζει.

Η Ιρλανδία δείχνει την άλλη πλευρά. Το νέο υπερατλαντικό καλώδιο Fastnet της Amazon Web Services θα καταλήγει στο Κορκ έως το 2028, εξυπηρετώντας πελάτες cloud και τεχνητής νοημοσύνης σε όλη την Ευρώπη (Bloomberg). Έτσι ενισχύεται ο ρόλος της Ιρλανδίας ως ψηφιακής πύλης, αλλά ταυτόχρονα βαθαίνει μια ευπάθεια που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της. Οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί και το ιρλανδικό μοντέλο προσέλκυσης θέσεων εργασίας ωφελούνται από τον ρόλο του κόμβου καλωδίων. Το κόστος ασφάλειας πέφτει στο μικρό ιρλανδικό ναυτικό και στους συμμάχους που είναι διατεθειμένοι να περιπολούν. Ιρλανδοί αξιωματούχοι έχουν αρχίσει πλέον να συνδέουν όσα συμβαίνουν κάτω από τα ιρλανδικά ύδατα με την οικονομική πολιτική και την εθνική άμυνα (The Irish Times).

Αυτό που ακόμη δεν μπορεί να μετρηθεί

Όταν ένα καλώδιο κόβεται πέρα από τα 12 ναυτικά μίλια από την ακτή, εκεί όπου τελειώνουν τα χωρικά ύδατα, η δίωξη εξαρτάται από το κράτος σημαίας του εμπλεκόμενου πλοίου, δηλαδή τη χώρα στην οποία είναι νηολογημένο, και από αλυσίδες αποδεικτικών στοιχείων που στην πράξη λειτουργούν δύσκολα. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας δίνει στις κυβερνήσεις περιορισμένη δικαιοδοσία για περιστατικά στην ανοικτή θάλασσα (UNCLOS). Η πρόληψη και η γρήγορη επισκευή έχουν μεγαλύτερη σημασία από την τιμωρία εκ των υστέρων.

Γι’ αυτό το κρίσιμο τεστ είναι η μέτρηση. Δεν υπάρχουν δημόσια δεδομένα για το πόσο γρήγορα μπορεί η Ευρώπη να εντοπίσει μια διακοπή καλωδίου, πόσο χρόνο απαιτούν οι επισκευές ή ποιο τμήμα του βυθού παρακολουθείται πραγματικά. Χωρίς τέτοιες γραμμές βάσης, δεν μπορεί να κριθεί αν η ιταλική βιομηχανική συγκέντρωση των 600 εκατ. ευρώ προσφέρει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από φθηνότερες επιλογές: περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές καλωδίων, βαθύτερη ταφή κοντά στις ακτές, κοινό στόλο πλοίων επισκευής ή περισσότερες ώρες περιπολίας.

Η Ευρώπη αγοράζει δυνατότητες πριν ακόμη μπορεί να μετρήσει την προστασία που χρειάζεται. Τα εργαλεία που συγκέντρωσε η Fincantieri μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα. Όσο όμως η επιτήρηση, η επισκευή και το νομικό πλαίσιο δεν συνδέονται σε ενιαίο σύστημα, η ήπειρος δαπανά για μια υποθαλάσσια ασφάλεια που δεν έχει ακόμη ορίσει με ακρίβεια.