Η Φινλανδία ζητεί γαλλική πυρηνική ομπρέλα

Η Φινλανδία διαπραγματεύεται την ένταξή της στο γαλλικό πλαίσιο πυρηνικής αποτροπής, καθώς στο Ελσίνκι ενισχύεται η πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίζουν σταδιακά τον ρόλο τους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ο πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο επιβεβαίωσε τις συνομιλίες στις 3 Ιουνίου, ενώ την ίδια εβδομάδα ο υπουργός Άμυνας Άντι Χακάνεν συναντήθηκε με Γάλλους στρατιωτικούς διοικητές (φινλανδική δημόσια ραδιοτηλεόραση). Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Όρπο είχε διατυπώσει καθαρά το σκεπτικό: «οι ΗΠΑ μειώνουν πραγματικά τη συμμετοχή τους» στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Η Φινλανδία έχει 1.340 χλμ. χερσαίων συνόρων με τη Ρωσία, τα περισσότερα από κάθε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ. Η Γαλλία εγκαινίασε τον Μάρτιο του 2026 το πλαίσιο της προκεχωρημένης αποτροπής, προσφέροντας σε Ευρωπαίους συμμάχους διμερείς εταιρικές σχέσεις που συνδέονται με το πυρηνικό της οπλοστάσιο (Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων). Η Σουηδία, η Δανία, η Νορβηγία και η Πολωνία έχουν ήδη προσχωρήσει. Η ένταξη της Φινλανδίας θα έκλεινε έναν βόρειο διάδρομο, φέρνοντας τις γαλλικές δεσμεύσεις αποτροπής σε όλο το βορειοανατολικό μέτωπο του ΝΑΤΟ.

Συμβολισμός χωρίς τα κλειδιά

Κάθε χώρα διαπραγματεύεται χωριστή διμερή συμφωνία με το Παρίσι. Οι εταίροι αποκτούν πρόσβαση σε πολιτικές διαβουλεύσεις σε περιόδους κρίσης, θέσεις παρατηρητών σε γαλλικές πυρηνικές ασκήσεις και συμβατική στρατιωτική συνεργασία για την προστασία των γαλλικών πυρηνικών πλατφορμών. Σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης, η Γαλλία θα μπορούσε να αναπτύξει αεροσκάφη με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων σε αεροπορικές βάσεις εταίρων (Ένωση ΝΑΤΟ του Καναδά, Euronews).

Η τελική αρμοδιότητα για τη στόχευση και την εκτόξευση παραμένει αποκλειστικά στον Γάλλο πρόεδρο. Κανένας εταίρος δεν λαμβάνει αυτόματη αμυντική εγγύηση. Το Παρίσι «ευρωπαϊκοποιεί το στρατηγικό νόημα της δύναμής του», διατηρώντας ταυτόχρονα «κάθε μηχανισμό αποκλειστικού εθνικού ελέγχου» (Eurasia Review).

Το γαλλικό αμυντικό περιοδικό Le Rubicon υποστήριξε ότι το πλαίσιο προσφέρει στους εταίρους «κανένα ουσιαστικό πλεονέκτημα, τουλάχιστον προς το παρόν», ενώ η Γαλλία κερδίζει πρόσβαση σε βάσεις και πολιτική νομιμοποίηση (Le Rubicon). Το Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Φρανκφούρτης το έθεσε ακόμη πιο αυστηρά: η ρύθμιση ισοδυναμεί με «μοίρασμα ρίσκου και κόστους με τη Γαλλία χωρίς αξιόπιστο κέρδος αποτροπής» (PRIF).

Δύο πυρηνικές ομπρέλες, ένα σύνορο

Η Φινλανδία έχει μπροστά της και μια ανταγωνιστική επιλογή. Οι Financial Times ανέφεραν στις 2 Ιουνίου ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούν την επέκταση του παραδοσιακού προγράμματος πυρηνικού διαμοιρασμού του ΝΑΤΟ σε νέες χώρες, με την Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής να εμφανίζονται ως οι πιο ενδιαφερόμενες πλευρές (Defense News). Το αμερικανικό μοντέλο λειτουργεί διαφορετικά: οι χώρες υποδοχής διαθέτουν πιστοποιημένα αεροσκάφη που μπορούν να μεταφέρουν αμερικανικές βόμβες βαρύτητας, με την Ουάσιγκτον και τη χώρα υποδοχής να συμμετέχουν στη διαδικασία παράδοσης.

Ο Όρπο παρουσιάζει τις δύο διαδρομές ως συμβατές, υποστηρίζοντας δημοσίως ότι η Ευρώπη πρέπει να χτίσει δική της αμυντική ικανότητα, χωρίς να διακόψει τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον. Ανάλυση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών προειδοποίησε ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να διαιρέσει την Ευρώπη σε ανταγωνιστικά αμερικανικά και γαλλικά πυρηνικά στρατόπεδα, με τις χώρες να τοποθετούνται ανάλογα με τους στόλους αεροσκαφών τους και τον πολιτικό τους προσανατολισμό (CSIS).

Πριν προχωρήσει οποιαδήποτε από τις δύο επιλογές, η Φινλανδία πρέπει να αλλάξει τη νομοθεσία της. Ο νόμος του 1987 για την πυρηνική ενέργεια απαγορεύει πλήρως την εισαγωγή πυρηνικών εκρηκτικών. Στις 23 Απριλίου, η κυβέρνηση κατέθεσε στο Κοινοβούλιο πρόταση τροποποίησης, η οποία επιτρέπει ρητά τα πυρηνικά όπλα για σκοπούς στρατιωτικής άμυνας (φινλανδική δημόσια ραδιοτηλεόραση). Η τροποποίηση πρέπει να εγκριθεί από το Κοινοβούλιο, με την ψηφοφορία να αναμένεται το φθινόπωρο.

Η Μόσχα έχει ήδη δείξει τη θέση της. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ προειδοποίησε τον Μάιο ότι οι χώρες-εταίροι θα τεθούν υπό «στενότερη παρακολούθηση από τους στρατιωτικούς μας που είναι αρμόδιοι για τη διασφάλιση της στρατηγικής αποτροπής» (TASS). Γαλλικά αλπικά στρατεύματα εκπαιδεύονται ήδη στη φινλανδική Λαπωνία, σε ασκήσεις κοντά στα ρωσικά σύνορα (Le Monde). Το επιχειρησιακό αποτύπωμα μεγαλώνει πριν ακόμη υπογραφεί συμφωνία.

Το φινλανδικό Κοινοβούλιο θα αποφασίσει το φθινόπωρο αν το στρατηγικό βάρος της γαλλικής αποτροπής αρκεί για μια χώρα με 1.340 χλμ. συνόρων με τη Ρωσία, όταν τα όπλα, τα αεροσκάφη και η εντολή εκτόξευσης παραμένουν στα χέρια άλλου κράτους.