Η Fitch Κρίνει Τη Ρουμανία

Η Fitch ανακοινώνει την Πέμπτη, μετά το κλείσιμο των αγορών, την αξιολόγηση του ρουμανικού κρατικού αξιόχρεου. Η Ρουμανία βρίσκεται στο BBB-, δηλαδή στο τελευταίο σκαλοπάτι της επενδυτικής βαθμίδας. Μία βαθμίδα χαμηλότερα αρχίζει αυτό που οι αγορές αποκαλούν «junk», μια κατηγορία που ανεβάζει απότομα το κόστος δανεισμού. Η Moody’s επανεξετάζει τη χώρα στις 7 Αυγούστου και η S&P τον Οκτώβριο, άρα η ετυμηγορία της Πέμπτης είναι η πρώτη από τρεις αποφάσεις που θα καθορίσουν πόσο ακριβά θα δανείζεται το Βουκουρέστι.

Το έλλειμμα βελτιώθηκε, αλλά οι αγορές αμφιβάλλουν για τη διόρθωση

Ο βασικός δημοσιονομικός δείκτης της Ρουμανίας κινήθηκε προς τη σωστή κατεύθυνση. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο διαμορφώθηκε στο 2% του ΑΕΠ, από 3,64% έναν χρόνο νωρίτερα (Romania Insider, Digi24). Αναλυτές της Erste/BCR επικαλέστηκαν αυτή τη βελτίωση για να εκτιμήσουν ότι η Fitch θα διατηρήσει την αξιολόγηση, έστω με αρνητικές προοπτικές (Spotmedia, SeeNews).

Το πρόβλημα βρίσκεται στο οικονομικό περιβάλλον γύρω από αυτόν τον αριθμό. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προβλέπει ότι η ρουμανική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 0,2% το 2026, μετά από ανάπτυξη μόλις 0,7% το 2025 (EBRD). Όταν η παραγωγή μειώνεται, η μείωση του ελλείμματος γίνεται δυσκολότερη, επειδή τα φορολογικά έσοδα πιέζονται ενώ οι κοινωνικές δαπάνες συνήθως αυξάνονται.

Ο πληθωρισμός έφθασε τον Μάιο στο 10,85%, ενώ η Εθνική Τράπεζα της Ρουμανίας διατηρεί το βασικό επιτόκιο, δηλαδή το επιτόκιο με το οποίο οι εμπορικές τράπεζες δανείζονται από την κεντρική τράπεζα, στο 6,5%, το υψηλότερο στην ΕΕ (Romania Insider, International Investment). Τα υψηλά επιτόκια στηρίζουν το νόμισμα, αλλά ακριβαίνουν τον δανεισμό για το κράτος, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Ο υπηρεσιακός υπουργός Οικονομικών Αλεξάντρου Ναζάρε δήλωσε ότι η Ρουμανία παρουσίασε τα επιχειρήματά της στους οίκους αξιολόγησης, χωρίς όμως να αποκλείσει το ενδεχόμενο υποβάθμισης (Agerpres).

Τι θα προκαλούσε και τι δεν θα προκαλούσε μια υποβάθμιση από τη Fitch

Μια υποβάθμιση μόνο από τη Fitch, στο BB+, θα ήταν σοβαρή, αλλά δεν θα ισοδυναμούσε αυτομάτως με εντολή πώλησης. Οι κανόνες της ΕΕ για τα συνταξιοδοτικά ταμεία, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα επενδυτικά κεφάλαια απαιτούν από τους διαχειριστές να αξιολογούν τον κίνδυνο, όχι να ξεφορτώνονται ομόλογα μόλις ένας οίκος περάσει μια γραμμή (UCITS Directive, Solvency II Delegated Regulation). Ορισμένοι δείκτες ομολόγων που ακολουθούν μεγάλα κεφάλαια χρησιμοποιούν τη μεσαία αξιολόγηση των τριών οίκων, οπότε η Ρουμανία θα παρέμενε σε επενδυτική βαθμίδα με αυτή τη μέθοδο όσο η Moody’s και η S&P δεν την υποβαθμίζουν (State Street BWZ).

Η ουσιαστική ζημιά περνά από το κόστος δανεισμού. Υψηλότερες αποδόσεις στα κρατικά ομόλογα σημαίνουν ότι το Βουκουρέστι πληρώνει περισσότερους τόκους κάθε φορά που εκδίδει νέο χρέος. Οι τράπεζες που κατέχουν ρουμανικά κρατικά ομόλογα βλέπουν την αξία των τίτλων που χρησιμοποιούν ως ενέχυρο να μειώνεται, κάτι που περιορίζει την πίστωση που μπορούν να διοχετεύσουν σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Και η Ρουμανία, επειδή δεν ανήκει στην ευρωζώνη, δεν μπορεί να στηριχθεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να ηρεμήσει την αγορά ομολόγων της με τον τρόπο που μπορούν, υπό προϋποθέσεις, τα κράτη-μέλη του ευρώ. Η πίεση απορροφάται απευθείας από το λέου.

Οι αποδόσεις των ρουμανικών δεκαετών ομολόγων κινούνταν ήδη κοντά στο 6,7% πριν από την απόφαση, περίπου 3,2 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το αυστριακό σημείο αναφοράς (Curs de Guvernare, ECB). Αυτό το σπρεντ ήδη ενσωματώνει έντονη δυσπιστία. Μια υποβάθμιση θα το διεύρυνε.

Τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανεβάζουν το διακύβευμα, η περιοχή κρατά αποστάσεις

Όπως είχε γράψει το To Brief νωρίτερα αυτόν τον μήνα (To Brief), η Ρουμανία κινδυνεύει να χάσει περίπου 4,5 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, αν έξι μεταρρυθμιστικοί νόμοι δεν εγκριθούν έως τις 31 Αυγούστου (Libertatea). Το Κοινοβούλιο ενέκρινε αρκετά νομοσχέδια σε έκτακτη συνεδρίαση στις 29 Ιουλίου, αλλά ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ίλιε Μπολόζαν ανέβαλε τον νόμο για τους μισθούς στον δημόσιο τομέα, ορόσημο που συνδέεται με περίπου 770 εκατ. ευρώ (Brussels Times), επειδή η υπηρεσιακή κυβέρνησή του δεν διαθέτει τις αναγκαίες ψήφους. Η Ρουμανία έχει απορροφήσει το 60,6% της κατανομής της από το Ταμείο Ανάκαμψης, άρα το εμπόδιο δεν είναι η αρχική πρόσβαση στα κονδύλια, αλλά η έγκαιρη ολοκλήρωση των τελικών μεταρρυθμίσεων. Οι κανόνες κλεισίματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αφήνουν περιθώριο: ορόσημα που ολοκληρώνονται μετά την προθεσμία δεν προσμετρώνται (Commission closure guidance).

Οι επενδυτές αντιμετωπίζουν την υπόθεση ως πρόβλημα της Ρουμανίας, όχι της ευρύτερης περιοχής. Η ανάλυση της PKO BP περιέγραψε την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ως «υγιή οικονομία με μη υγιή δημόσια οικονομικά» και ξεχώρισε τη Ρουμανία ως τη χώρα όπου η μείωση του ελλείμματος ασκεί τη μεγαλύτερη πίεση (PKO BP). Η S&P αξιολογεί την Τσεχία με AA-/σταθερές προοπτικές και την Πολωνία με A-/σταθερές προοπτικές, ενώ η Ρουμανία και η Ουγγαρία μοιράζονται το κατώφλι BBB-/αρνητικές προοπτικές (Economica). Τα στοιχεία αποδόσεων της αυστριακής κεντρικής τράπεζας επιβεβαιώνουν τον διαχωρισμό: η μακροπρόθεσμη απόδοση της Ρουμανίας έφθασε το 6,94%, έναντι 4,32% της Τσεχίας (OeNB). Οι αγορές ξεχωρίζουν πλέον τις χώρες μία προς μία.

Η Ρουμανία μπορεί να αποφύγει αυτή την εβδομάδα την υποβάθμιση από τη Fitch, αν ο οίκος θεωρήσει αξιόπιστη τη βελτίωση του ελλείμματος στο πρώτο εξάμηνο. Οι αγορές, όμως, ήδη τη χρεώνουν σαν αδύναμο δανειολήπτη, επειδή η δημοσιονομική διόρθωση εξακολουθεί να εξαρτάται από μεταρρυθμιστικούς νόμους που μια υπηρεσιακή κυβέρνηση χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία ίσως δεν μπορέσει να περάσει.