Πέντε χώρες του ΝΑΤΟ αγοράζουν φινλανδικές νάρκες

Μια νάρκη βυθού τοποθετείται στον πυθμένα και περιμένει, χρησιμοποιώντας αισθητήρες ώστε να διακρίνει ένα πολεμικό πλοίο από ένα εμπορικό. Η Φινλανδία, η Γερμανία, η Δανία, η Λιθουανία και η Νορβηγία φέρονται να είναι οι πρώτοι αγοραστές του συστήματος Blocker της Forcit, μιας τυποποιημένης φινλανδικής ναυτικής νάρκης που έχει σχεδιαστεί για την άμυνα της Βαλτικής (Helsingin Sanomat, nra.lv). Αν η συμφωνία επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για ασυνήθιστη κίνηση: αρκετά βόρεια μέλη του ΝΑΤΟ υιοθετούν το ίδιο πρότυπο ναρκοπολέμου. Η Σουηδία, η Πολωνία, η Λετονία και το Βέλγιο συμμετέχουν σε ευρύτερο σχήμα συνεργασίας για τις νάρκες, χωρίς όμως να έχουν επιβεβαιωθεί ως αγοραστές. Η αξία της σύμβασης, που σε ορισμένες αναφορές περιγράφεται ως ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, παραμένει εκτίμηση και όχι δημοσιευμένο ποσό.

Η στρατιωτική λογική είναι η άρνηση θαλάσσιας πρόσβασης. Στόχος δεν είναι ο πλήρης έλεγχος της θάλασσας, αλλά η μετατροπή της σε χώρο όπου ένας αντίπαλος στόλος δεν μπορεί να κινηθεί ελεύθερα χωρίς σοβαρό κόστος. Όποιος πλησιάζει λιμάνια της Βαλτικής ή διαδρόμους ενίσχυσης του ΝΑΤΟ θα πρέπει να επιβραδύνει, να αλλάξει πορεία ή να δεσμεύσει σπάνια πλοία εκκαθάρισης ναρκών πριν προχωρήσει (Shephard Media). Η ρηχή και στενή γεωγραφία της Βαλτικής ενισχύει αυτή τη λογική. Ένας αμυνόμενος δεν χρειάζεται να αντιπαρατάξει στη Ρωσία πλοίο προς πλοίο, αν οι νάρκες μετατρέπουν τα κρίσιμα περάσματα σε υπολογισμένο ρίσκο.

Γιατί ο κατάλογος των αγοραστών ακολουθεί τον χάρτη της απειλής

Οι πέντε χώρες που αναφέρονται ως αγοραστές είναι εκείνες που εκτίθενται περισσότερο. Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα και ο πρόεδρος της Λετονίας Έντγκαρς Ρίνκεβιτς επισκέφθηκαν τον τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου της Κλαϊπέντα, το βασικό σημείο εισαγωγής ΥΦΑ της Λιθουανίας, και παρακολούθησαν κοινή ναυτική επιχείρηση, συνδέοντας ευθέως την ενεργειακή ασφάλεια με την παράκτια άμυνα (LRT). Ο Ρίνκεβιτς προειδοποίησε χωριστά ότι η Ρωσία θα μπορούσε τους επόμενους μήνες να δοκιμάσει το ΝΑΤΟ μέσω υβριδικών επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές της Βαλτικής (BNN).

Η Πολωνία δείχνει την ένταση από την άλλη πλευρά του προβλήματος. Η Βαρσοβία κατασκευάζει νέο Κέντρο Θαλάσσιας Ασφάλειας για εικοσιτετράωρη παρακολούθηση της Βαλτικής (Straż Graniczna). Την ίδια στιγμή όμως το Γκντανσκ και η Γκντίνια είναι εμπορικά λιμάνια, ενεργειακοί διάδρομοι και σημεία εισόδου για ενισχύσεις του ΝΑΤΟ. Αμυντικά ναρκοπέδια κοντά σε αυτά θα μπορούσαν να περιορίσουν τις ίδιες τις στρατιωτικές και οικονομικές αρτηρίες της Πολωνίας (MarinePoland).

Η αγορά δεν σημαίνει και πόντιση

Η κοινή προμήθεια απλοποιεί την εκπαίδευση, την εφοδιαστική αλυσίδα και τα ανταλλακτικά. Δεν απαντά όμως στο δυσκολότερο ερώτημα: ποιος δίνει την τελική εντολή να πέσουν οι νάρκες στη θάλασσα;

Σύμφωνα με τη Helsingin Sanomat, δεν υπάρχει δημόσιος κανόνας του ΝΑΤΟ που να δίνει αυτή την αρμοδιότητα σε έναν ενιαίο συμμαχικό διοικητή. Η πολιτική ηγεσία κάθε χώρας θα έπρεπε να εγκρίνει χωριστά την πόντιση. Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο θέτει επιπλέον περιορισμούς. Η Σύμβαση της Χάγης VIII και το Εγχειρίδιο του Σαν Ρέμο, δηλαδή οι βασικοί διεθνείς κανόνες για τη χρήση ναυτικών ναρκών, απαιτούν οι νάρκες να διακρίνουν μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών στόχων, να ενημερώνονται τα επηρεαζόμενα κράτη και να γίνεται εκκαθάριση μόλις λήξει η στρατιωτική ανάγκη (Hague Convention VIII, San Remo Manual).

Η Βαλτική ήδη πληρώνει το κόστος παλαιότερων εκστρατειών ναρκοθέτησης, με δεκάδες χιλιάδες ιστορικά εκρηκτικά να παραμένουν στον πυθμένα. Οι παρεμβολές και η παραπλάνηση στη δορυφορική πλοήγηση συνεχίζουν να δυσκολεύουν τη ναυσιπλοΐα στη νοτιοανατολική Σουηδία και σε ευρύτερες θαλάσσιες διαδρομές της Βαλτικής (SVT). Οι φινλανδικές ένοπλες δυνάμεις έχουν επιβάλει προσωρινούς θαλάσσιους περιορισμούς στον ανατολικό Κόλπο της Φινλανδίας αρκετές φορές αυτόν τον μήνα, ένδειξη ότι ο έλεγχος του ποιος μπορεί να πλεύσει και πού έχει ήδη περάσει από τη θεωρία στην επιχειρησιακή πράξη (ERR). Ένα αμυντικό εργαλείο άρνησης πρόσβασης κοντά στον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ μπορεί επίσης να διαβαστεί από τη Μόσχα ως προετοιμασία αποκλεισμού, ανεβάζοντας την πολιτική θερμοκρασία πριν ακόμη γίνει ορατή οποιαδήποτε σύγκρουση (Defence24).

Το βαθύτερο κενό λογοδοσίας βρίσκεται στα εθνικά κοινοβούλια. Η πιο αναλυτική πληροφόρηση για αυτή την προμήθεια προέρχεται από τη φινλανδική δημοσιογραφία, όχι από τα υπουργεία Άμυνας ή τα νομοθετικά σώματα της Γερμανίας, της Δανίας, της Λιθουανίας ή της Νορβηγίας. Το σημείο στο οποίο οι κυβερνήσεις θα χρησιμοποιούσαν πράγματι αυτές τις νάρκες, τα σχέδια για τη διατήρηση ανοιχτών διαδρόμων ναυσιπλοΐας και οι υποχρεώσεις εκκαθάρισης μετά από μια σύγκρουση παραμένουν απόρρητα ή δημόσια αδιευκρίνιστα. Οι κυβερνήσεις που αγοράζουν το σύστημα έχουν εξηγήσει την προμήθεια. Δεν έχουν εξηγήσει δημόσια τους όρους χρήσης του.