€119 million για τη διάσωση του Volvo Ghent

Η Φλάνδρα διαθέτει 119 εκατ. ευρώ για να κρατήσει ζωντανό το εργοστάσιο συναρμολόγησης της Volvo στη Γάνδη, το τελευταίο εργοστάσιο αυτοκινήτων που απομένει στο Βέλγιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει 267 εκατ. ευρώ σλοβακικής κρατικής ενίσχυσης για νέο εργοστάσιο της Volvo στο Κόσιτσε, το οποίο από το 2027 θα αναλάβει δύο από τα τρία ηλεκτρικά μοντέλα που σήμερα παράγονται στη Γάνδη. Και οι δύο επιδοτήσεις καταλήγουν στον ίδιο τελικό ιδιοκτήτη: τη Geely, τον κινεζικό όμιλο που ελέγχει τη Volvo Cars. Συνολικά, 386 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκού δημόσιου χρήματος κατευθύνονται σε έναν εταιρικό όμιλο: μία ενίσχυση για να χτιστεί ο αντικαταστάτης, άλλη μία για να μην καταρρεύσει το αρχικό εργοστάσιο.

Τριάντα χρόνια λουκέτων

Η Γάνδη βρίσκεται στο τέλος μιας μακράς βιομηχανικής υποχώρησης. Το Βέλγιο έχει ήδη χάσει τη Renault στο Βιλβόρντε το 1997, την Opel στην Αμβέρσα το 2010, τη Ford στο Γκενκ το 2014 και την Audi στις Βρυξέλλες το 2025. Κάθε φορά, η πολυεθνική μητρική επικαλέστηκε το υψηλό εργατικό κόστος, η κυβέρνηση έτρεξε να παρέμβει και η παραγωγή τελικά μετακινήθηκε αλλού. Η εθνική παραγωγή αυτοκινήτων υποχώρησε από πάνω από ένα εκατομμύριο οχήματα τον χρόνο σε περίπου 300.000 σήμερα.

Το εργοστάσιο της Γάνδης απασχολεί 6.500 εργαζομένους και παράγει 212.000 οχήματα, ενώ η δυναμικότητά του φθάνει τις 300.000. Η αξιοποίηση, δηλαδή, βρίσκεται στο 71%, επίπεδο που αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική του θέση. Η αλυσίδα προμηθευτών έχει ήδη αρχίσει να ραγίζει. Η Plasman, προμηθευτής προφυλακτήρων με περίπου 350 εργαζομένους, οι μισοί από τους οποίους δουλεύουν άμεσα για τη Volvo, ανακοίνωσε ότι θα κλείσει έως τον Οκτώβριο του 2026. Στις 2 Ιουνίου οι εργαζόμενοι απέργησαν, αναγκάζοντας τη Volvo να στείλει περίπου 4.000 υπαλλήλους στο σπίτι με προσωρινή ανεργία.

Πώς συσκευάζεται το χρήμα

Η φλαμανδική επιδότηση κατανέμεται σε 80 εκατ. ευρώ για καινοτομία και τεχνολογία μπαταριών, 30 εκατ. ευρώ για ενεργειακή αποδοτικότητα και 9 εκατ. ευρώ για επανεκπαίδευση εργαζομένων. Ο πρωθυπουργός της Φλάνδρας Ντιεπεντάλε είπε ότι δεν πρόκειται για «λευκή επιταγή», αν και οι συγκεκριμένοι όροι για την απασχόληση δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Η διατύπωση έχει σημασία, επειδή οι κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις δεν διαθέτουν μηχανισμό που να αποτρέπει το κλείσιμο ενός εργοστασίου. Αν τα χρήματα παρουσιαστούν ως «διάσωση», ενεργοποιούνται πολύ αυστηρότερες απαιτήσεις. Γι’ αυτό η ενίσχυση ντύνεται ως πράσινη επένδυση. Το ερώτημα που θα βρει μπροστά της η Επιτροπή, όταν η Φλάνδρα κοινοποιήσει επισήμως την επιδότηση, είναι αν αλλάζει πράγματι τα σχέδια της Geely ή απλώς πληρώνει αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί.

Το Κόσιτσε πήρε την έγκριση της Επιτροπής τον Απρίλιο του 2024 βάσει των κανόνων περιφερειακών ενισχύσεων για λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Η Volvo επενδύει 1,2 δισ. ευρώ από ίδια κεφάλαια μαζί με το δημόσιο χρήμα. Στο εργοστάσιο έχουν ήδη εγκατασταθεί 600 ρομπότ και έχουν παραχθεί πάνω από 100 δοκιμαστικά αμαξώματα, με στόχο πλήρη παραγωγή 250.000 οχημάτων τον χρόνο.

Η μετακίνηση εξηγείται από τους μισθούς και την τεχνολογία. Η μέση ετήσια αμοιβή στο Βέλγιο είναι περίπου 59.600 ευρώ, ενώ στη Σλοβακία περίπου 20.300 ευρώ. Το Κόσιτσε θα χρησιμοποιεί επίσης megacasting, δηλαδή χύτευση μεγάλων τμημάτων αλουμινίου σε ενιαία κομμάτια αντί για συγκόλληση εκατοντάδων εξαρτημάτων, τεχνική που η παλαιότερη γραμμή παραγωγής της Γάνδης δεν μπορεί να υποστηρίξει.

Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει, τι μένει ανοιχτό

Η Επιτροπή ενέκρινε 267 εκατ. ευρώ για το Κόσιτσε ώστε να δημιουργηθούν 3.300 θέσεις εργασίας. Το Βέλγιο πρέπει τώρα να ζητήσει από την ίδια Επιτροπή 119 εκατ. ευρώ για να προστατεύσει 6.500 θέσεις που απειλούνται εν μέρει από την επένδυση στο Κόσιτσε. Ίδιος ρυθμιστής, ίδια μητρική εταιρεία, διαφορετικά νομικά πλαίσια για τις δύο πλευρές της ίδιας μετατόπισης παραγωγής.

Η Volvo Cars δεν μπορεί να γεμίσει και τα δύο εργοστάσια. Η εταιρεία κατέγραψε λειτουργικά κέρδη μόλις 0,3 δισ. σουηδικών κορωνών το 2025, μειωμένα κατά 99% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Ο πρόεδρος της Geely, Λι Σουφού, έχει δηλώσει ότι ο όμιλος θα σταματήσει να χτίζει νέα εργοστάσια, επικαλούμενος «σοβαρή παγκόσμια υπερδυναμικότητα». Συνολικά, τα ευρωπαϊκά εργοστάσια αυτοκινήτων λειτουργούν περίπου στο 55% της δυναμικότητάς τους.

Δύο από τα τρία ηλεκτρικά μοντέλα της Γάνδης, τα EX40 και EC40, που αντιστοιχούν σε περίπου 42.000 οχήματα το 2025, μεταφέρονται στο Κόσιτσε ανεξαρτήτως της επιδότησης. Αυτό που απομένει είναι το EX30, το οποίο ήρθε στο Βέλγιο κυρίως για να αποφευχθούν οι δασμοί της ΕΕ στα κινεζικής κατασκευής ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Αν οι δασμοί χαλαρώσουν στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, αποδυναμώνεται ακόμη και αυτή η λογική.

Όπως το έθεσε ο Μαρκ Στάελενς της ABVV-Metaal: «Κάθε μοντέλο πρέπει να γίνει φθηνότερο. Αν δεν βγαίνει, μεταφέρουν την παραγωγή σε χώρες χαμηλών μισθών.» Τα 119 εκατ. ευρώ της Φλάνδρας δεν κλείνουν το μισθολογικό χάσμα, δεν εγκαθιστούν την τεχνολογία που λείπει και δεν γεμίζουν τις άδειες θέσεις στη γραμμή συναρμολόγησης. Αγοράζουν χρόνο. Το αν αυτός ο χρόνος θα οδηγήσει κάπου θα το κρίνει το πρόβλημα υπερδυναμικότητας της Geely.