Τέσσερις χώρες, διαφορετικά αιτήματα

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν το Σάββατο σε όλη τη Γαλλία, με αιτήματα για την εκπαίδευση, τους μισθούς και τις τιμές. Ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιέ υπολόγισε τους διαδηλωτές σε 550.000, ενώ οι διοργανωτές έκαναν λόγο για 800.000 (TF1 Info). Την ίδια ημέρα έγιναν κινητοποιήσεις και στο Βέλγιο, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Οι διαδηλωτές βγήκαν ταυτόχρονα στους δρόμους, αλλά κάθε χώρα έθεσε διαφορετικά αιτήματα στη δική της κυβέρνηση.

Η μαθητική κινητοποίηση και ο γαλλικός προϋπολογισμός

Η κινητοποίηση στη Γαλλία ξεκίνησε με καλέσματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στα Κίτρινα Γιλέκα, που διαμαρτύρονταν για τις τιμές των καυσίμων, προστέθηκαν μαθητές που αντιδρούσαν στις ελλείψεις εκπαιδευτικών και στις κρύες αίθουσες· ακολούθησαν τα συνδικάτα CGT και Solidaires. Η μαθητική κινητοποίηση είχε αρχίσει πριν κατατεθεί ο προϋπολογισμός. Στις 8 Οκτωβρίου, το Reuters μετέδωσε ότι οι αποκλεισμοί λυκείων είχαν μπει στην τρίτη εβδομάδα.

Ο προϋπολογισμός του 2027, που παρουσίασε ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκονί, έδωσε στους μαθητές έναν συγκεκριμένο στόχο. Παρουσιάστηκε την 1η Οκτωβρίου και προβλέπει αύξηση των δαπανών για την εκπαίδευση στα χαρτιά, αλλά ταυτόχρονα καταργεί 1.588 θέσεις εκπαιδευτικών (Le Monde). Ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ υποστηρίζει ότι η μείωση του αριθμού των μαθητών δικαιολογεί τις περικοπές. Οι μαθητές απαντούν πως τα σχολεία τους ήδη δεν μπορούν να καλύψουν τις απουσίες εκπαιδευτικών.

Οι περικοπές μπορεί ακόμη να αλλάξουν. Ο Λεκονί δεν διαθέτει σταθερή πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση, επομένως οι βουλευτές μπορούν να διαπραγματευτούν τον αριθμό των θέσεων καθώς ο προϋπολογισμός περνά από τη Βουλή.

Οι περισσότερες πορείες ήταν ειρηνικές, αλλά σε ορισμένες πόλεις σημειώθηκαν επεισόδια. Στη Λιμόζ, πυρκαγιά κατέστρεψε σε μεγάλο βαθμό το δημαρχείο του 19ου αιώνα, σύμφωνα με τον τοπικό νομάρχη (TV5MONDE/AFP). Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, ο Λεκονί δήλωσε ότι είχαν προσαχθεί 1.200 άτομα (TF1 Info). Ο αριθμός είναι προσωρινός και η προσαγωγή δεν ισοδυναμεί με καταδίκη.

Δίπλα, διαφορετικά παράπονα

Στις Βρυξέλλες, καλέσματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρέπεμπαν στο γαλλικό παράδειγμα. Αρκετές εκατοντάδες νέοι, κυρίως γαλλόφωνοι μαθητές, ξεκίνησαν από τον Κεντρικό Σταθμό διαμαρτυρόμενοι για αλλαγές στην εκπαίδευσή τους, σύμφωνα με το BRUZZ. Η πορεία ξεκίνησε ήρεμα και κατέληξε σε συγκρούσεις με την αστυνομία, ενώ έγιναν περίπου δέκα προσαγωγές. Οι μαθητές διαμαρτύρονται προς τη Γαλλική Κοινότητα, τη γαλλόφωνη κυβέρνηση που διοικεί τα σχολεία στη Βαλλονία και τις Βρυξέλλες. Το ζήτημα δεν αποφασίζεται ούτε από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ούτε από την ΕΕ.

Η πορεία στην Ιταλία οργανώθηκε έξω από τους συνηθισμένους θεσμικούς διαύλους. Το Italia in Piazza, ένα δίκτυο πολιτών που συγκροτήθηκε μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, διαμαρτυρήθηκε για το κόστος ζωής, τις τιμές των καυσίμων και τους χαμηλούς μισθούς. Στο Μιλάνο, περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι διαδήλωσαν, προτού ομάδα που αποσπάστηκε από την πορεία πετάξει πέτρες και κροτίδες κατά της αστυνομίας (Corriere della Sera). Περίπου 50 άτομα οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα, σχεδόν τα μισά ανήλικοι (ANSA). Το δίκτυο δεν έχει συνδικαλιστική ή κομματική ηγεσία, οπότε η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στη Ρώμη δεν έχει προφανή συνομιλητή για διαπραγματεύσεις.

Στην Πορτογαλία, η κινητοποίηση είχε τη γνώριμη μορφή μιας συνδικαλιστικής ημέρας. Η συνομοσπονδία CGTP οργάνωσε πορείες στη Λισαβόνα, το Πόρτο και την Κοΐμπρα, ενώ ο επικεφαλής της, Τιάγκο Ολιβέιρα, ζήτησε γενική αύξηση μισθών κατά 15 τοις εκατό και κατώτατο μισθό 1.100 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2027 (CGTP). Το αίτημα συνοδεύεται από συγκεκριμένη προθεσμία. Το συνδικάτο σχεδιάζει την επόμενη διαδήλωσή του για τις 24 Νοεμβρίου, όταν το κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει οριστικά τον προϋπολογισμό του 2027 (CGTP).

Τι αποφασίζει και τι δεν αποφασίζει η ΕΕ

Και στις τέσσερις χώρες, το οικονομικό περιβάλλον είναι παρόμοιο. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έφθασε το 3,8 τοις εκατό τον Σεπτέμβριο, ενώ οι τιμές της ενέργειας ήταν 18,8 τοις εκατό υψηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα (Eurostat). Το κόστος δανεισμού αυξήθηκε επίσης αυτόν τον μήνα. Οι μαζικές πωλήσεις ομολόγων ανέβασαν τα επιτόκια που πληρώνουν η Γαλλία και η Ιταλία για το χρέος τους (To Brief).

Για τρεις από τις τέσσερις χώρες, οι ευρωπαϊκοί κανόνες επηρεάζουν και τους προϋπολογισμούς. Η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ιταλία υπάγονται στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, την ευρωπαϊκή διαδικασία για χώρες των οποίων το έλλειμμα ξεπερνά το όριο του 3 τοις εκατό του ΑΕΠ (άρθρο 126 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, Συμβούλιο της ΕΕ). Η διαδικασία περιορίζει τον ρυθμό αύξησης των δημόσιων δαπανών, αλλά δεν ορίζει ποιες θέσεις εκπαιδευτικών θα καταργηθούν. Αυτή είναι απόφαση των Γάλλων υπουργών και βουλευτών.

Η κοινή ημερομηνία των διαδηλώσεων δεν δημιούργησε κοινά αιτήματα ούτε ανέδειξε μία αρχή που θα μπορούσε να απαντήσει σε όλα. Το αν οι μαθητές θα έχουν εκπαιδευτικούς στις τάξεις τους θα κριθεί από την ψηφοφορία των Γάλλων βουλευτών για τις 1.588 θέσεις και από την κυβέρνηση της Γαλλικής Κοινότητας στις Βρυξέλλες. Οι μισθοί και οι τιμές είναι ζητήματα για την κυβέρνηση Μελόνι στη Ρώμη και για το πορτογαλικό κοινοβούλιο, όταν ψηφίσει στις 24 Νοεμβρίου.