Επιπλέον €36 δισ. στη γαλλική άμυνα

Οι Γάλλοι νομοθέτες συμφώνησαν να προσθέσουν 36 δισ. ευρώ στον στρατιωτικό προϋπολογισμό της χώρας έως το 2030. Ο αριθμός δείχνει, εκ πρώτης όψεως, άλμα επανεξοπλισμού. Η ίδια η Επιτροπή Οικονομικών της γαλλικής Γερουσίας τον περιορίζει: τουλάχιστον 40% των πρόσθετων πόρων καλύπτει δαπάνες που δεν μεταφράζονται σε νέα μαχητική ισχύ, αλλά σε δημοσιονομική αποκατάσταση, προσωπικό, υποστήριξη και κάλυψη καθυστερήσεων σε ένα πρόγραμμα που είχε εξαρχής υποχρηματοδοτηθεί (Sénat). Περίπου 21 δισ. ευρώ απομένουν, επομένως, για πραγματική ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων.

Τι έδωσε η ψηφοφορία

Στις 23 Ιουνίου, η μεικτή ισομερής επιτροπή, το όργανο που επιλύει τις διαφωνίες ανάμεσα στα δύο σώματα του γαλλικού Κοινοβουλίου, κατέληξε σε συμβιβασμό. Επτά βουλευτές και επτά γερουσιαστές διατήρησαν την κυβερνητική πορεία: περίπου 436 δισ. ευρώ συνολικών αμυντικών δαπανών έως το 2030, με τον ετήσιο προϋπολογισμό να φθάνει εκείνη τη χρονιά τα 76,3 δισ. ευρώ. Οι τελικές ψηφοφορίες έχουν οριστεί για τις 30 Ιουνίου και την 1η Ιουλίου (Le Figaro).

Η δεξιά πτέρυγα της Γερουσίας είχε ζητήσει 50 δισ. ευρώ επιπλέον και, όταν το αίτημα δεν έγινε δεκτό, καταψήφισε το κεντρικό άρθρο του προϋπολογισμού. Ο συμβιβασμός έδωσε στους γερουσιαστές ταχύτητα αντί για μέγεθος: περίπου 1,2 δισ. ευρώ από δαπάνες που είχαν προγραμματιστεί για το 2029-2030 μεταφέρονται στο 2028.

Οι κατηγορίες δαπανών είναι οι σωστές. Οι εκθέσεις της Γερουσίας αναφέρουν ως προτεραιότητες τα πυρομαχικά, τα drones, την αντιαεροπορική άμυνα, τα συστήματα κατά drones, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, το διάστημα και τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς (Sénat). Πρόκειται για κενά που Ευρωπαίοι αναλυτές και σχεδιαστές του ΝΑΤΟ επισημαίνουν εδώ και χρόνια (CER). Η δύναμη, όμως, δεν μεγαλώνει. Η Γαλλία κρατά περίπου τον ίδιο αριθμό στρατιωτών, μαχητικών αεροσκαφών, αρμάτων μάχης και φρεγατών. Ο όρος της Γερουσίας είναι sincérisation: χρηματοδότηση του στρατού που η Γαλλία είχε ήδη σχεδιάσει, όχι δημιουργία μεγαλύτερου στρατού.

Πού συναντά η δαπάνη την Ευρώπη

Ο προϋπολογισμός έχει σημασία πέρα από το Παρίσι, επειδή ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε είπε στους συμμάχους τον Ιούνιο ότι οι πρόσθετοι πόροι πρέπει να γίνουν επιχειρησιακή ικανότητα, όχι απλώς μεγαλύτερες γραμμές σε προϋπολογισμούς (ΝΑΤΟ). Το ευρωπαϊκό έλλειμμα σε αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, πυρομαχικά, στρατηγικές μεταφορές, drones και ηλεκτρονικό πόλεμο παραμένει μεγάλο (El País). Το γαλλικό σχέδιο καλύπτει αρκετές από αυτές τις κατηγορίες, αλλά οι προμήθειες παραμένουν εθνική επιλογή.

Η Γαλλία έχει υπογράψει δάνειο 15,1 δισ. ευρώ μέσω του ευρωπαϊκού εργαλείου «Ασφάλεια Δράσης για την Ευρώπη», του νέου μηχανισμού της ΕΕ που προσφέρει έως 150 δισ. ευρώ σε μακροπρόθεσμα δάνεια για αμυντικές προμήθειες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Le JDD). Αυτό καθιστά το Παρίσι ταυτόχρονα χρηματοδότη και ωφελούμενο του νέου ευρωπαϊκού συστήματος αμυντικής χρηματοδότησης. Πρόκειται, όμως, για δανειακή διευκόλυνση, όχι για εργαλείο ολοκλήρωσης. Τα κράτη δανείζονται, αγοράζουν ό,τι επιλέγουν και αποπληρώνουν μόνα τους. Ο μηχανισμός δεν τα υποχρεώνει να συντονίσουν τις προμήθειες ή να ενώσουν τη ζήτηση.

Η γαλλογερμανική κατασκευάστρια αρμάτων KNDS δείχνει γιατί αυτό έχει σημασία. Το Βερολίνο και το Παρίσι συμφώνησαν κάθε κυβέρνηση να κατέχει 40% της εταιρείας (Tagesschau). Στα χαρτιά, πρόκειται για μία ευρωπαϊκή βιομηχανία αρμάτων. Στην πράξη, Γερμανοί βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού ζήτησαν δικαιώματα βέτο και εγγυήσεις ώστε ευαίσθητη στρατιωτική τεχνολογία να παραμείνει υπό γερμανικό έλεγχο (FinanzNachrichten). Το γαλλογερμανικό πρόγραμμα για το μαχητικό αεροσκάφος του μέλλοντος είχε ήδη καταρρεύσει πάνω στην ίδια αντίφαση: η κοινή ιδιοκτησία δεν απαντά στο ποιος ελέγχει τον σχεδιασμό, τις θέσεις εργασίας και την τεχνολογία. Οι κοινές μετοχικές δομές επανέρχονται. Η κοινή λήψη αποφάσεων δεν τις ακολουθεί.

Το ρολόι της παράδοσης

Το δυσκολότερο ερώτημα έρχεται από την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής κρίνουν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς με βάση το άμεσο χρονικό παράθυρο, στο οποίο η απόσταση ανάμεσα στην ανασυγκρότηση της ρωσικής στρατιωτικής ισχύος και την ευρωπαϊκή ετοιμότητα φαίνεται πιο στενή. Η γαλλική επιτάχυνση μεταφέρει 1,2 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Πολλά από τα συστήματα που συζητούνται δεν θα φθάσουν πριν από την επόμενη δεκαετία.

Ούτε ένας προγραμματικός νόμος αποτελεί εγγύηση. Κάθε μελλοντικός ετήσιος προϋπολογισμός θα πρέπει να εκταμιεύσει τα χρήματα, ενώ επόμενες κυβερνήσεις μπορούν να αλλάξουν πορεία. Η Γαλλία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το αν η Ευρώπη θα γίνει ασφαλέστερη θα κριθεί από το αν οι συμβάσεις γίνουν παραδοτέα πυρομαχικά, αναπτύξιμη αντιαεροπορική άμυνα και δυνάμεις ικανές να πολεμήσουν μαζί πριν στενέψει το χρονικό παράθυρο. Καμία κυβέρνηση δεν έχει δημοσιεύσει τον πίνακα που συνδέει τα δεσμευμένα ευρώ με συστήματα στο πεδίο και ημερομηνίες παράδοσης. Μέχρι να υπάρξει αυτός ο πίνακας, οι αριθμοί των τίτλων θα συνεχίσουν να προηγούνται της πραγματικότητας.