Το Tagor στη γαλλική Δικαιοσύνη

Πολεμικό πλοίο του γαλλικού Ναυτικού παρακολουθούσε επί ημέρες το Tagor στον ανοιχτό Ατλαντικό πριν γίνει η επιβίβαση δυτικά της Βρετάνης. Το δεξαμενόπλοιο είχε αλλάξει σημαία εν πλω, από τη Μαδαγασκάρη στο Καμερούν, αλλά και οι δύο εγγραφές ήταν άκυρες. Ο Ρώσος πλοίαρχος αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τις εντολές (Maritime Executive). Βρετανικό πολεμικό πλοίο συνέδραμε στην παρακολούθηση του σκάφους στη διάρκεια της νύχτας (NDTV).

Το Tagor βρίσκεται πλέον στον κόλπο του Ντουαρνενέ, στο πλαίσιο ποινικής έρευνας για défaut de pavillon, δηλαδή για πλεύση χωρίς έγκυρη σημαία. Η Γαλλία έχει δεσμεύσει και στο παρελθόν δεξαμενόπλοια του λεγόμενου σκιώδους στόλου, όμως αυτή είναι η πρώτη υπόθεση που οδηγείται σε ποινική διαδικασία αντί για διοικητικό πρόστιμο (Euronews). Ο πρόεδρος Μακρόν χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την παράκαμψη των κυρώσεων (DW). Το Παρίσι δοκιμάζει στην πράξη αν η φυσική αναχαίτιση μπορεί να γίνει νομικό εργαλείο.

Μία χώρα κινείται ενώ οι 27 δεν συμφωνούν

Η Γαλλία βασίζει τέτοιες επιχειρήσεις στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, τη βασική διεθνή συνθήκη που ρυθμίζει τα δικαιώματα στη θάλασσα. Το άρθρο 110 επιτρέπει σε πολεμικά πλοία να σταματούν σκάφη στην ανοιχτή θάλασσα όταν δεν φέρουν έγκυρη σημαία (Völkerrechtsblog). Η μέθοδος παρακάμπτει το κεντρικό πρόβλημα της ΕΕ: οι αλλαγές στις κυρώσεις απαιτούν ομοφωνία, δηλαδή συμφωνία και των 27 κρατών-μελών, ενώ αρκετές ναυτιλιακές χώρες απορρίπτουν το αυστηρότερο μέτρο που βρίσκεται στο τραπέζι.

Το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ, που αναμένεται στις αρχές Ιουνίου, θα προσθέσει περισσότερα δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου στους στόχους των περιορισμών (Livemint). Παραμένει όμως μπλοκαρισμένη η πλήρης απαγόρευση παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών, η οποία θα εμπόδιζε ευρωπαϊκές εταιρείες να ασφαλίζουν, να στελεχώνουν ή να εξυπηρετούν πλοία που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Σύμφωνα με το Euronews Greece, η Ελλάδα και η Μάλτα επιμένουν ότι μια τέτοια απαγόρευση μπορεί να προχωρήσει μόνο αν κινηθεί πρώτη η Ομάδα των Επτά, δηλαδή οι μεγάλες δυτικές οικονομίες. Η Κύπρος είχε στηρίξει την ίδια θέση κατά τη διαπραγμάτευση του 20ού πακέτου. Ελληνικές, κυπριακές και μαλτέζικες εταιρείες αποκομίζουν δισεκατομμύρια από την παροχή ναυτιλιακών υπηρεσιών σε πλοία που μεταφέρουν ρωσικά φορτία, στοιχείο που εξηγεί γιατί οι τρεις κυβερνήσεις αντιστέκονται πιο έντονα.

Η Πολωνία ηγείται του αντίθετου στρατοπέδου. Επτά κράτη-μέλη έχουν ζητήσει αυστηρότερους περιορισμούς για τον σκιώδη στόλο (Newsmax Polska). Η Πολωνία και η Δανία έχουν πραγματοποιήσει κοινές ασκήσεις με αντικείμενο την επιβίβαση σε ύποπτα πλοία του σκιώδους στόλου (PolSOF). Η σύγκρουση για τις κυρώσεις ορίζεται πλέον από το χάσμα ανάμεσα στα κράτη που θέλουν να κινηθούν και σε εκείνα που δεν επιτρέπουν στην ΕΕ να κινηθεί συλλογικά.

Το αδιέξοδο στη Βαλτική

Ακόμη και οι πιο σκληροί υποστηρικτές της γραμμής αυτής δυσκολεύονται να την εφαρμόσουν στα δικά τους ύδατα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας χαρακτήρισε την επιβίβαση της Γαλλίας «το σωστό μήνυμα» (ERR). Η ίδια η Εσθονία, ωστόσο, έχει αναγνωρίσει ότι η επιβίβαση σε πλοία στη Βαλτική ενέχει υπερβολικό κίνδυνο: ρωσικά συνοδευτικά σκάφη παρακολουθούν τα δεξαμενόπλοια και λειτουργούν αποτρεπτικά τη στιγμή της αναχαίτισης. Η Δανία ελέγχει τα μοναδικά περάσματα προς τη Βαλτική, τα Στενά της Δανίας, αλλά δεν έχει πραγματοποιήσει καμία επιβίβαση.

Η Γαλλία μπορεί να επιχειρεί στον ανοιχτό Ατλαντικό επειδή εκεί δεν υπάρχουν ρωσικά ναυτικά συνοδευτικά. Στη Βαλτική, όπου η κίνηση του σκιώδους στόλου είναι πιο πυκνή, η εγγύτητα στις ρωσικές βάσεις αλλάζει πλήρως τον υπολογισμό. Η εφαρμογή των κανόνων γίνεται εκεί όπου είναι ασφαλέστερη, όχι εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαία.

Η Ρωσία προσαρμόζεται. Επανανηολογεί συστηματικά πλοία του σκιώδους στόλου στο δικό της νηολόγιο (Ukrainska Pravda). Ένα πλοίο που φέρει έγκυρη ρωσική σημαία δεν θεωρείται πλέον χωρίς εθνικότητα και δεν μπορεί να σταματήσει με βάση το άρθρο 110 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Αν η Μόσχα ολοκληρώσει αυτή την εκστρατεία επανεγγραφής, το νομικό μονοπάτι στο οποίο στηρίζεται η Γαλλία θα κλείσει. Χωρίς εξουσιοδότηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, την οποία η Ρωσία θα μπλόκαρε με βέτο, δεν υπάρχει αντίστοιχη εναλλακτική.

Το Tagor παραμένει σε γαλλικό κόλπο, με τον πλοίαρχό του αντιμέτωπο με ποινικές κατηγορίες. Πλοίο με πλοίο, η Ρωσία κλείνει το ίδιο κενό που έκανε δυνατή την επιβίβαση.