Η Γαλλία παγώνει πληρωμές για το χρέος

Η Γαλλία χρωστά 3.536,1 δισ. ευρώ (INSEE). Το ετήσιο έλλειμμά της, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στις δημόσιες δαπάνες και στα δημόσια έσοδα, παραμένει πάνω από το 5% του ΑΕΠ (ΔΝΤ). Οι Βρυξέλλες άνοιξαν πέρυσι διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος κατά του Παρισιού, την επίσημη ευρωπαϊκή διαδικασία που υποχρεώνει μια κυβέρνηση να παρουσιάσει αξιόπιστο σχέδιο επαναφοράς των δημόσιων οικονομικών σε τάξη (Συμβούλιο της ΕΕ). Η πολιτική σύγκρουση στη Γαλλία δεν αφορά πλέον το αν θα γίνει προσαρμογή. Αφορά το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Οι Βρυξέλλες κοιτούν πλέον την αύξηση των δαπανών

Οι κανόνες της ΕΕ απαιτούν από τα κράτη-μέλη να κρατούν το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ και το χρέος κάτω από το 60% (Συμβούλιο της ΕΕ). Η Γαλλία παραβιάζει και τα δύο όρια. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το Παρίσι χρειάζεται δημοσιονομική σύσφιξη περίπου 0,8 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ κάθε χρόνο έως το 2029 (ΔΝΤ).

Ο τρόπος με τον οποίο οι Βρυξέλλες επιβάλλουν την προσαρμογή έχει αλλάξει. Στο αναθεωρημένο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, το βασικό μέγεθος είναι η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι κρατικές δαπάνες, αφού αφαιρεθούν οι πληρωμές τόκων, τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και οι δαπάνες ανεργίας που συνδέονται με τον οικονομικό κύκλο (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Οι Βρυξέλλες δεν λένε στο Παρίσι ποια επιδόματα να κόψει. Θέτουν όμως ένα όριο ταχύτητας στην αύξηση των δαπανών, αφήνοντας στη γαλλική κυβέρνηση την πολιτικά δυσκολότερη επιλογή: τι θα προστατευθεί και τι θα παγώσει.

Το πάγωμα μειώνει την αγοραστική δύναμη

Εδώ μπαίνει στη γαλλική συζήτηση η «année blanche», ένας όρος που περιγράφει χρονιά κατά την οποία πληρωμές που κανονικά αυξάνονται με τον πληθωρισμό μένουν αμετάβλητες. Συντάξεις, επιδόματα, αποζημιώσεις υγείας, φορολογικές κλίμακες: οτιδήποτε είναι συνδεδεμένο με τις τιμές μπορεί να γίνει στόχος.

Ο μηχανισμός φαίνεται καθαρά σε μια μηνιαία σύνταξη 1.000 ευρώ. Αν ο πληθωρισμός είναι 3% και η σύνταξη μείνει στα 1.000 ευρώ, αντί να αυξηθεί στα 1.030 ευρώ, το κράτος εξοικονομεί 30 ευρώ τον μήνα ανά συνταξιούχο. Σε εκατομμύρια δικαιούχους, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα γίνεται μεγάλο χωρίς να ανακοινώνεται τυπικά «περικοπή». Το οικονομικό ινστιτούτο Rexecode υπολόγισε ότι επαναλαμβανόμενα παγώματα θα μπορούσαν να φέρουν τη Γαλλία κάτω από το όριο ελλείμματος 3% έως το 2030 (Le Figaro).

Το έλλειμμα μειώνεται επειδή οι πολίτες λαμβάνουν λιγότερα σε πραγματική αξία από όσα περίμεναν. Οι συνταξιούχοι χάνουν αγοραστική δύναμη. Οι εργαζόμενοι των οποίων οι μισθοί αυξάνονται, ενώ οι φορολογικές κλίμακες μένουν παγωμένες, μετακινούνται σε υψηλότερα κλιμάκια και πληρώνουν περισσότερο φόρο. Η διόρθωση εμφανίζεται ως διοικητική πράξη. Η απώλεια είναι οικονομική.

Ο λογαριασμός της υγείας μεταφέρεται, δεν εξαφανίζεται

Το πιο συγκεκριμένο μέτρο μέχρι στιγμής αφορά την υγεία. Η κυβέρνηση έχει στείλει σχέδια διαταγμάτων στην CNAM, το εθνικό ταμείο ασφάλισης υγείας της Γαλλίας, για μείωση των ποσοστών αποζημίωσης σε ορισμένα φάρμακα, οδοντιατρικές πράξεις, ιατροτεχνολογικά προϊόντα και μεταφορές ασθενών (Le Monde). Το IFRAP, δεξαμενή σκέψης με αντικείμενο τη δημοσιονομική πολιτική, εκτιμά το πακέτο υγείας του 2027 σε 2,15 δισ. ευρώ (IFRAP).

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έχει χρησιμοποιήσει συγκεκριμένα όρια στη δημόσια επιχειρηματολογία του: ανθρώπους που αγοράζουν πάνω από 50 κουτιά φαρμάκων ή επισκέπτονται γιατρούς περισσότερες από 24 φορές τον χρόνο (TF1 Info). Πρόκειται για επιλογές πολιτικής επικοινωνίας και όχι για δημοσιευμένα κριτήρια επιλεξιμότητας. Τα διατάγματα που στάλθηκαν στην CNAM αφορούν τα ποσοστά αποζημίωσης, όχι πλαφόν ανά ασθενή.

Το κόστος όμως δεν εξαφανίζεται. Οι συμπληρωματικές ασφαλίσεις υγείας, δηλαδή τα ιδιωτικά προγράμματα που καλύπτουν μέρος της δαπάνης πέρα από όσα πληρώνει το κράτος, προειδοποιούν ότι περίπου 1,5 δισ. ευρώ θα μεταφερθούν σε αυτές και στη συνέχεια στα μέλη τους, μέσω υψηλότερων ασφαλίστρων για εργαζομένους, συνταξιούχους και εργοδότες (Le Memento). Το κρατικό έλλειμμα μειώνεται. Η δαπάνη υγείας των νοικοκυριών αυξάνεται.

Οι τόκοι τρώνε τον προϋπολογισμό

Μόνο ο λογαριασμός εξυπηρέτησης του γαλλικού χρέους φθάνει τα 59,3 δισ. ευρώ το 2026 (AFT). Η BNP Paribas εκτιμά ότι, αν το κόστος δανεισμού παραμείνει υψηλό, περίπου 60% της προγραμματισμένης αύξησης των δαπανών το 2027 θα απορροφηθεί από πληρωμές τόκων (BNP Paribas). Πρόκειται για χρήματα που δεν αγοράζουν νέα νοσοκομεία, εκπαιδευτικούς ή παροχές. Εξυπηρετούν παλαιότερο δανεισμό.

Τα γερμανικά οικονομικά μέσα αντιμετωπίζουν πλέον τη Γαλλία ως πηγή κινδύνου για την ευρωζώνη. Το σπρεντ ανάμεσα στο γαλλικό και στο γερμανικό κόστος δανεισμού έχει ανοίξει περίπου στις 80 μονάδες βάσης, δηλαδή 0,8 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ οι επενδυτές προσεγγίζουν πια το γαλλικό χρέος σχεδόν με την ίδια επιφυλακτικότητα που δείχνουν για το ιταλικό (Handelsblatt, FAZ). Για μια χώρα που αντιμετωπιζόταν επί χρόνια ως ασφαλής πυρήνας της ευρωζώνης, η μετατόπιση έχει σημασία: το υψηλότερο κόστος δανεισμού επιστρέφει μέσα στο ίδιο έλλειμμα που το Παρίσι προσπαθεί να κλείσει.

Όπως γράφαμε την περασμένη εβδομάδα, το ΔΝΤ είπε στο Παρίσι ότι τα σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής του δεν αρκούν. Το πακέτο υγείας είναι η πρώτη συγκεκριμένη απάντηση της κυβέρνησης. Τα 2,15 δισ. ευρώ εξοικονόμησης, όμως, είναι μικρό μέρος ενός ελλείμματος που υπερβαίνει το 5% του ΑΕΠ. Η κυβέρνηση Λεκορνί έχει κατονομάσει το πρώτο κομμάτι της προσαρμογής. Δεν έχει ακόμη κατονομάσει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που θα σηκώσουν το πολύ μεγαλύτερο υπόλοιπο.