Η Γαλλία πληρώνει ακριβότερο χρέος

Δεκαέξι χρόνια αφότου η ελληνική κρίση απείλησε να διαρρήξει το ευρώ, η Ελλάδα εμφανίζει δημοσιονομικό πλεόνασμα. Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, ανακοίνωσε περικοπές δαπανών μικρότερες από την ετήσια αύξηση του λογαριασμού τόκων της. Τα ελληνικά δεκαετή ομόλογα αποδίδουν περίπου 3,40%, ενώ τα γαλλικά βρίσκονται στο 3,68% (Τράπεζα της Ελλάδος, Trading Economics). Η δημοσιονομική ιεραρχία που καθόρισε την ευρωζώνη για μία γενιά έχει αντιστραφεί.

Η χιονοστιβάδα που καταπίνει τις περικοπές

Το έλλειμμα της Γαλλίας έφθασε το 2025 τα 152,5 δισ. ευρώ, δηλαδή το 5,1% του ΑΕΠ (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Γαλλίας, Le Monde). Η κυβέρνηση ανακοίνωσε περικοπές 6 δισ. ευρώ. Όμως η δαπάνη για τόκους αυξήθηκε κατά 9 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο, φθάνοντας τα 74 δισ. ευρώ το 2026 (Kero.media). Οι περικοπές δεν καλύπτουν ούτε την αύξηση των τόκων.

Η Γαλλία δανείζεται για να πληρώνει τόκους σε χρέος που έχει ήδη αναλάβει. Το 2026, οι τόκοι απορροφούν σχεδόν το μισό συνολικό έλλειμμα (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Γαλλίας). Ο λογαριασμός ξεπερνά πλέον τον αμυντικό προϋπολογισμό και αντιστοιχεί σε περίπου 949 ευρώ ανά πολίτη τον χρόνο που καταλήγουν στους κατόχους ομολόγων (Le Français Moyen).

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η Γαλλία χρειάζεται περίπου 20-25 δισ. ευρώ ετησίως σε διαρθρωτική προσαρμογή έως το 2029, δηλαδή μόνιμες περικοπές δαπανών ή αυξήσεις φόρων και όχι προσωρινές εξοικονομήσεις (ΔΝΤ). Τα 6 δισ. ευρώ καλύπτουν περίπου το ένα τέταρτο. Το ανεξάρτητο δημοσιονομικό συμβούλιο της Γαλλίας χαρακτήρισε το κυβερνητικό πλαίσιο «συνεκτικό», αλλά σημείωσε ότι λείπουν οι λεπτομέρειες για το πώς θα επιτευχθούν οι πραγματικές εξοικονομήσεις (Affiches-Moniteur).

Η μελλοντική ανάπτυξη πληρώνει τον λογαριασμό

Το βάρος πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στις επενδύσεις. Η χρηματοδότηση της έρευνας, για την οποία είχε υποσχεθεί αύξηση 400 εκατ. ευρώ, υπέστη τελικά περικοπή 324 εκατ. ευρώ (Le Monde). Το «Γαλλία 2030», το ταμείο βιομηχανικής στρατηγικής, έχασε 400 εκατ. ευρώ. Τα προγράμματα πράσινης μετάβασης μειώθηκαν κατά 275 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση της μαθητείας έχασε άλλα 400 εκατ. ευρώ (Capital).

Οι συντάξεις και η υγεία μένουν εκτός περικοπών. Η Γαλλία δαπανά 34% του ΑΕΠ για κοινωνική προστασία, 4,5 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (Τράπεζα της Γαλλίας). Το ΔΝΤ θεωρεί ότι οι αυξήσεις φόρων δεν αποτελούν επιλογή, καθώς τα δημόσια έσοδα υπερβαίνουν ήδη το 51% του ΑΕΠ (ΟΟΣΑ). Έτσι, η έρευνα, η κατάρτιση και οι πράσινες υποδομές συμπιέζονται, ενώ η τρέχουσα κατανάλωση και οι πληρωμές προς τους πιστωτές προστατεύονται.

Ο νέος δημοσιονομικός χάρτης της Ευρώπης

Η Ελλάδα βγήκε στις 3 Ιουνίου από την ευρωπαϊκή εποπτεία για μακροοικονομικές ανισορροπίες, με πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω Lifo). Η Γαλλία και η Γερμανία βρίσκονται και οι δύο σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, τον επίσημο μηχανισμό της ΕΕ για χώρες που παραβιάζουν το όριο ελλείμματος 3% του ΑΕΠ. Δέκα κράτη-μέλη υπάγονται πλέον στη διαδικασία, η μεγαλύτερη ομάδα μετά την κρίση χρέους. Η Ιταλία αναμένει να εξέλθει έως το φθινόπωρο, με το έλλειμμα να υποχωρεί στο 2,9% (ADNKronos).

Η Γερμανία αποφεύγει τις κυρώσεις χάρη σε νέα ρήτρα διαφυγής, η οποία εξαιρεί τις αμυντικές δαπάνες από τον υπολογισμό του ελλείμματος και φέρνει τον προσαρμοσμένο δείκτη στο 2,9% (n-tv). Η Γαλλία δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει με τον ίδιο τρόπο τη ρήτρα, επειδή το έλλειμμά της είναι πολύ μεγάλο για να εξηγηθεί μόνο από την άμυνα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Οι αγορές ομολόγων έχουν ήδη αποτυπώσει τη μετατόπιση. Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι αποδόσεις των γαλλικών δεκαετών ξεπέρασαν για λίγο τις ιταλικές, για πρώτη φορά από τη δημιουργία του ευρώ (Flossbach von Storch).

Προς το 2027 χωρίς καθαρή διέξοδο

Οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027 καθιστούν πολιτικά εξαιρετικά δύσκολη μια βαθιά δημοσιονομική προσαρμογή. Κανένας από τους βασικούς υποψηφίους δεν προτείνει περικοπές στην κλίμακα που θεωρεί αναγκαία το ΔΝΤ (Connexion France). Καμία χώρα της ΕΕ δεν έχει δεχθεί ποτέ χρηματική κύρωση στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (Συμβούλιο της ΕΕ). Τον Μάιο, η ολλανδική Βουλή ψήφισε με 122 ψήφους υπέρ και 27 κατά την επαναβεβαίωση ότι η Ολλανδία «δεν εγγυάται τα εθνικά χρέη άλλων χωρών» (Tweede Kamer), περιορίζοντας την προοπτική κοινού δανεισμού ως συλλογικής διεξόδου.

Στο απαισιόδοξο σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το γαλλικό έλλειμμα φθάνει το 5,7% το 2027 (Boursorama). Αν τα σπρεντ, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο κόστος δανεισμού της Γαλλίας και της Γερμανίας, διευρυνθούν απότομα, η ΕΚΤ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης, έναν μηχανισμό ανάσχεσης πανικού στις αγορές ομολόγων της ευρωζώνης. Αυτό, όμως, προϋποθέτει ότι η χώρα συμμορφώνεται με τις δημοσιονομικές συστάσεις της ΕΕ. Οι κανόνες της ευρωζώνης γράφτηκαν με χώρες όπως η Ελλάδα κατά νου. Η Ελλάδα πλέον τους τηρεί. Η χώρα που συνέβαλε στη συγγραφή τους όχι.