Η Γαλλία δανείζεται ακριβότερα από την Ιταλία

Η Γαλλία βρέθηκε, έστω και πρόσκαιρα, να δανείζεται ακριβότερα στη δεκαετία από την Ιταλία, την Ελλάδα και την Ισπανία. Στις 17 Αυγούστου, η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου, δηλαδή η ετήσια απόδοση που ζητούν οι επενδυτές για να δανείσουν το Παρίσι για δέκα χρόνια, έφθασε περίπου στο 4,05 τοις εκατό, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009 (Boursorama/Reuters, LSE). Το αντίστοιχο ιταλικό ομόλογο κινήθηκε γύρω στο 4,0 τοις εκατό, ενώ το ελληνικό στο 3,88 τοις εκατό (Minkabu FX). Στην κρίση της ευρωζώνης η σειρά ήταν ακριβώς αντίστροφη. Μία ημέρα τιμολόγησης δεν αρκεί για να μιλήσει κανείς για μόνιμη ανατροπή, δείχνει όμως ότι οι αγορές χρεώνουν πλέον στη Γαλλία υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου από χώρες που κάποτε θεωρούσαν σαφώς πιο ευάλωτες.

Ένα παγκόσμιο κύμα με γαλλικό υπόστρωμα

Το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού ανεβαίνει διεθνώς. Η απόδοση του γερμανικού δεκαετούς έφθασε επίσης σε υψηλό 15 ετών, ενώ αυξήθηκαν και τα επιτόκια στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο (Guardian). Αυτό το διεθνές περιβάλλον εξηγεί ένα μέρος του γαλλικού 4 τοις εκατό.

Το καθαρότερο γαλλικό σήμα βρίσκεται στο σπρεντ έναντι της Γερμανίας, επειδή συγκρίνει δύο χώρες στην ίδια διάρκεια δανεισμού. Η διαφορά απόδοσης Γαλλίας-Γερμανίας διευρύνθηκε από περίπου 74-79 μονάδες βάσης στα τέλη Ιουλίου, δηλαδή εκατοστά της ποσοστιαίας μονάδας, στις 84 μονάδες βάσης στις 17 Αυγούστου, πάνω από τις 77 μονάδες βάσης της Ιταλίας (Boursorama/Reuters, France Epargne). Με άλλα λόγια, πέρα από τη γενική άνοδο των αποδόσεων, οι επενδυτές ζητούν πλέον και ξεχωριστό γαλλικό ασφάλιστρο κινδύνου.

Πώς περνούν τα υψηλότερα επιτόκια στον προϋπολογισμό

Η απόδοση του 4 τοις εκατό δεν κάνει ακριβότερο από τη μια μέρα στην άλλη ολόκληρο το γαλλικό χρέος των 3,536 τρισ. ευρώ (INSEE, Eurostat). Τα περισσότερα υφιστάμενα ομόλογα εκδόθηκαν με χαμηλότερα επιτόκια και επηρεάζονται μόνο όταν λήγουν και πρέπει να αντικατασταθούν με νέο δανεισμό. Η μέση διάρκεια του γαλλικού χρέους, περίπου οκτώ χρόνια, επιβραδύνει τη μετάδοση των υψηλότερων αποδόσεων στον προϋπολογισμό (AFT).

Η πίεση, πάντως, έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται. Το γαλλικό Δημόσιο έχει προβλέψει 59,3 δισ. ευρώ για πληρωμές τόκων το 2026 (AFT). Το πρώτο τρίμηνο, το κόστος τόκων αυξήθηκε κατά 37 τοις εκατό σε ετήσια βάση (Le Monde). Η BNP Paribas εκτίμησε ότι, αν οι αποδόσεις μείνουν σε υψηλά επίπεδα, ο πρόσθετος λογαριασμός τόκων θα μπορούσε να απορροφήσει περίπου το 60 τοις εκατό των προγραμματισμένων αυξήσεων δαπανών για το 2027 (BNP Paribas). Αυτό σημαίνει λιγότερα διαθέσιμα ευρώ για την υγεία, την παιδεία, την άμυνα ή τη μείωση φόρων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το έλλειμμα της Γαλλίας θα διαμορφωθεί στο 5,1 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2026, με το χρέος να ανεβαίνει στο 120,2 τοις εκατό (European Commission). Το ΔΝΤ έχει ζητήσει περικοπές ίσες με 0,8 τοις εκατό του ΑΕΠ κάθε χρόνο έως το 2029 (IMF). Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί στοχεύει σε έλλειμμα περίπου 4,9 τοις εκατό το 2027 (Le Monde), πολύ μακριά ακόμη από το όριο του 3 τοις εκατό που έχει δεσμευθεί να πετύχει η Γαλλία.

Ποιοι χάνουν δημοσιονομικό χώρο στη Γαλλία

Ένας δρόμος επιστροφής στο 3 τοις εκατό είναι αυτό που η Le Figaro περιέγραψε ως διαδοχικές années blanches: χρονιές κατά τις οποίες οι κρατικές δαπάνες παγώνουν σε ονομαστικούς όρους και χάνουν αξία λόγω πληθωρισμού (Le Figaro). Πρώτοι το αισθάνονται οι δημόσιοι υπάλληλοι, όταν οι αποδοχές δεν ακολουθούν τις τιμές. Το ίδιο ισχύει για τα νοσοκομεία, των οποίων οι προϋπολογισμοί αγοράζουν λιγότερες υπηρεσίες και υλικά κάθε χρόνο, καθώς και για τους δικαιούχους κοινωνικών παροχών, όταν οι ενισχύσεις μειώνονται αθόρυβα σε πραγματικούς όρους.

Η πίεση περνά και στα ιδιωτικά εισοδήματα. Οι συμπληρωματικές ασφαλιστικές εταιρείες υγείας προειδοποίησαν ότι το κράτος θα μπορούσε να μετακυλίσει σε αυτές κόστος περίπου 1,5 δισ. ευρώ, το οποίο στη συνέχεια θα περνούσε στους ασφαλισμένους μέσω υψηλότερων εισφορών (Le Memento). Στην άλλη πλευρά βρίσκονται οι ομολογιούχοι: ένα γαλλικό κρατικό ομόλογο με απόδοση 4 τοις εκατό επιβαρύνει τον εκδότη, αλλά ανταμείβει τον αγοραστή που κλειδώνει σταθερό εισόδημα (Milano Finanza).

Η Γαλλία δεν είναι η μόνη χώρα που πιέζεται. Το Βέλγιο αντιμετωπίζει περίπου 1,5 δισ. ευρώ πρόσθετο κόστος αναχρηματοδότησης φέτος (BRF), ενώ η Ιταλία εξακολουθεί να δανείζεται κοντά στο 4 τοις εκατό (Il Sole 24 Ore). Η γαλλική περίπτωση, όμως, είναι πολιτικά και οικονομικά πιο άβολη, επειδή οι αγορές δεν την αντιμετωπίζουν πια ως τον ασφαλή ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στη Γερμανία και τη νότια Ευρώπη.

Η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που καθορίζει τα επιτόκια για τις χώρες της ευρωζώνης, διαθέτει εργαλείο για περιόδους αποσταθεροποίησης στις αγορές ομολόγων: το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης, το οποίο της επιτρέπει να αγοράζει στοχευμένα κρατικά ομόλογα (ECB). Το εργαλείο αυτό λειτουργεί πειστικότερα όταν το πρόβλημα μιας χώρας είναι ο πανικός της αγοράς, όχι όταν οι επενδυτές αντιδρούν στις δικές της δημοσιονομικές επιλογές. Η Γαλλία βρίσκεται ήδη στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της ΕΕ, την εποπτική διαδικασία που ενεργοποιούν οι Βρυξέλλες όταν το έλλειμμα μιας χώρας υπερβαίνει το 3 τοις εκατό (Council of the EU). Αυτό κάνει δυσκολότερη την επίκληση του ευρωπαϊκού διχτυού ασφαλείας.

Η Fitch επανεξετάζει την πιστοληπτική αξιολόγηση της Γαλλίας στις 28 Αυγούστου (France Epargne). Το Παρίσι εξακολουθεί να μπορεί να πουλά τα ομόλογά του. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πόσος χώρος θα μείνει στον επόμενο προϋπολογισμό, αφού πληρωθεί το χρέος του χθες.