Γαλλία: Λείπουν 24 δισ. ευρώ

Η Γαλλία υπολογίζει ότι χρειάζεται εξοικονόμηση περίπου 30 δισ. ευρώ ώστε το έλλειμμά της να μην αυξηθεί το 2027 (Bloomberg). Δύο εβδομάδες πριν από την προθεσμία κατάθεσης των σχεδίων νόμου, η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει μόνο μία μεγάλη και κοστολογημένη παρέμβαση: αλλαγές στις συντάξεις, με προσδοκώμενο όφελος περίπου 6 δισ. ευρώ (Le Monde). Για τα υπόλοιπα 24 δισ. ευρώ δεν υπάρχει δημοσιευμένος κατάλογος μέτρων· πρόκειται, επομένως, για την απόσταση ανάμεσα στον πολιτικό στόχο και στις παρεμβάσεις που μπορούν πράγματι να κατονομαστούν (γαλλικό υπουργείο Προϋπολογισμού).

Τα 30 δισ. ευρώ υπολογίζονται με βάση έναν κινούμενο στόχο

Τα 30 δισ. ευρώ δεν αντιστοιχούν σε περικοπή από τις σημερινές δαπάνες, αλλά στη διαφορά σε σχέση με την πορεία που θα ακολουθούσαν οι δαπάνες και τα έσοδα το 2027 αν η κυβέρνηση δεν λάμβανε κανένα μέτρο. Οι συντάξεις αναπροσαρμόζονται βάσει των τιμών, οι δαπάνες υγείας αυξάνονται λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και οι αμυντικές δεσμεύσεις διευρύνονται. Χωρίς παρέμβαση, η πρόβλεψη που δημοσίευσε τον Μάιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετεί το έλλειμμα από περίπου 5,1 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2026 στο 5,7 τοις εκατό το 2027.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί αναγνώρισε ότι οι δαπάνες σε ονομαστικούς όρους θα συνεχίσουν να αυξάνονται· επιδίωξη είναι να αυξηθούν με βραδύτερο ρυθμό από τις τιμές. Ακόμη και αν το σύνολο των 30 δισ. ευρώ εξασφαλιζόταν, το έλλειμμα θα περιοριζόταν περίπου στο 4,75 τοις εκατό του ΑΕΠ, παραμένοντας πάνω από το 4 τοις εκατό που προβλέπει το συμφωνημένο με την ΕΕ χρονοδιάγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο, το Cour des comptes, εκτιμά ότι για να σταθεροποιηθεί ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ απαιτείται έλλειμμα κοντά στο 2,8 τοις εκατό. Επομένως, ακόμη και η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου δεν θα κάλυπτε ούτε τη μισή απαιτούμενη απόσταση.

Η αβεβαιότητα δεν αφορά μόνο τη Γαλλία. Η διαφορά ανάμεσα στο κόστος δανεισμού της Γαλλίας και της Γερμανίας έχει διευρυνθεί περίπου στις 0,94 ποσοστιαίες μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2012. Όταν οι επενδυτές αμφισβητούν τη δημοσιονομική αξιοπιστία μιας μεγάλης οικονομίας της ευρωζώνης, ζητούν υψηλότερη απόδοση για να αγοράσουν τα ομόλογά της· αυτή η ανατιμολόγηση του κινδύνου μπορεί στη συνέχεια να αυξήσει το κόστος δανεισμού και άλλων υπερχρεωμένων κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, καθώς οι τίτλοι τους αποτιμώνται με βάση τα ίδια σημεία αναφοράς.

Οι συνταξιούχοι επωμίζονται τη μόνη ορατή επιβάρυνση

Ο υπουργός Προϋπολογισμού Νταβίντ Αμιέλ δήλωσε ότι η πλήρης αναπροσαρμογή των συντάξεων βάσει του πληθωρισμού θα κόστιζε περισσότερα από 6 δισ. ευρώ το 2027. Η κυβέρνηση εξετάζει δύο επιλογές. Η πρώτη προβλέπει πάγωμα ή αύξηση των συντάξεων χαμηλότερη από τον πληθωρισμό, μαζί με περιορισμό της έκπτωσης 10 τοις εκατό που εφαρμόζεται στο φορολογητέο συνταξιοδοτικό εισόδημα. Η δεύτερη διατηρεί την πλήρη αναπροσαρμογή, αλλά καταργεί ολόκληρη τη φορολογική έκπτωση (LCP, TF1-LCI).

Η κατανεμητική διαφορά μεταξύ των δύο επιλογών είναι ουσιαστική. Η αναπροσαρμογή κάτω από τον πληθωρισμό μειώνει την αγοραστική δύναμη κάθε συνταξιούχου που επηρεάζεται, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Αντιθέτως, η κατάργηση της φορολογικής έκπτωσης επιβαρύνει κυρίως όσους έχουν αρκετά υψηλό εισόδημα ώστε να πληρώνουν φόρο, αφήνοντας σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστους τους φτωχότερους. Έως τις 14 Σεπτεμβρίου δεν είχε επιλεγεί καμία από τις δύο λύσεις.

Πέρα από τις συντάξεις, η εικόνα γίνεται γρήγορα ασαφής. Τα δημοσιευμένα ανώτατα όρια δαπανών προβλέπουν αύξηση κατά 6,4 δισ. ευρώ για την άμυνα και ενισχύσεις για αρκετά προστατευόμενα υπουργεία, ενώ μειώνονται οι προϋπολογισμοί για την εργασία, τη γεωργία και την υγεία (γαλλικό υπουργείο Προϋπολογισμού). Στο τραπέζι έχουν τεθεί η ενδεχόμενη παράταση της εισφοράς στα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων και μια μεταρρύθμιση των λογαριασμών επαγγελματικής κατάρτισης ύψους 300 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ υπερασπίζεται προτεινόμενες αλλαγές στα φορολογικά κλιμάκια και φορολογικές πιστώσεις για τις επιχειρήσεις, οι οποίες θα μειώσουν τα έσοδα και θα περιορίσουν ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες πηγές εξοικονόμησης.

Οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί είναι δυσκολότεροι από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς

Η Μαρίν Λεπέν δήλωσε ότι ο Εθνικός Συναγερμός θα απορρίψει τις αυξήσεις φόρων και την κοινωνική αδικία εις βάρος της εργαζόμενης Γαλλίας, ενώ ο εκπρόσωπος του κόμματος για τα οικονομικά χαρακτήρισε την προστασία της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων ρητή κόκκινη γραμμή. Η θέση αυτή συγκρούεται ευθέως με το μοναδικό μέτρο εξοικονόμησης που έχει έως τώρα κοστολογήσει η κυβέρνηση.

Ο Λεκορνί μπορεί να ενεργοποιήσει το άρθρο 49.3 του Συντάγματος, ώστε να περάσει τον προϋπολογισμό χωρίς ψηφοφορία: το νομοσχέδιο θεωρείται εγκεκριμένο, εκτός αν οι αντίπαλοι της κυβέρνησης συγκεντρώσουν 289 βουλευτές υπέρ πρότασης μομφής. Προσέφυγε τρεις φορές σε αυτή τη διαδικασία για τον προϋπολογισμό του 2026 και παρέμεινε στην εξουσία. Τον Δεκέμβριο του 2024, όμως, ο Μισέλ Μπαρνιέ επιχείρησε τον ίδιο ελιγμό και η κυβέρνησή του έπεσε.

Τα σχέδια νόμου για τον κρατικό προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης πρέπει να κατατεθούν στις 30 Σεπτεμβρίου. Κανένας ανεξάρτητος φορέας δεν έχει ακόμη αξιολογήσει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα, επειδή ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων δεν υπάρχει. Το ΔΝΤ συνιστά ετήσιο ρυθμό προσαρμογής περίπου αντίστοιχο με τον στόχο των 30 δισ. ευρώ, όμως η αριθμητική σύμπτωση με τη σύστασή του δεν συνιστά προϋπολογισμό. Η Γαλλία οδεύει προς την κοινοβουλευτική αναμέτρηση με ένα ποσό 24 δισ. ευρώ χωρίς συγκεκριμένα μέτρα και με μια αμφισβητούμενη παρέμβαση στις συντάξεις, την οποία κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ήδη δεσμευθεί να απορρίψουν.