Το 4% πιέζει τον γαλλικό προϋπολογισμό

Η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου, δηλαδή η αμοιβή που ζητούν οι επενδυτές για να κρατήσουν γαλλικό χρέος στις σημερινές τιμές της αγοράς, έφθασε την περασμένη εβδομάδα στο 4,05%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009 (Boursorama/Reuters, LSE). Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, το κράτος δανείζεται ακριβότερα. Το κόστος, όμως, δεν εμφανίζεται μονομιάς: περνά σταδιακά στον προϋπολογισμό, καθώς λήγουν παλαιότερα ομόλογα με χαμηλότερα επιτόκια και αντικαθίστανται από νέες εκδόσεις σε πολύ ακριβότερο περιβάλλον. Το πρόβλημα, προς το παρόν, δεν είναι η πρόσβαση της Γαλλίας στις αγορές, αλλά η δημοσιονομική φθορά που συσσωρεύεται χρόνο με τον χρόνο.

Η Γαλλία δεν αποτελεί εξαίρεση. Το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί επίσης στη Γερμανία, στην Ιαπωνία, στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο (The Guardian). Η ειδικά γαλλική ανησυχία φαίνεται στο σπρεντ, δηλαδή στη διαφορά ανάμεσα στο επιτόκιο με το οποίο δανείζεται η Γαλλία και στο αντίστοιχο γερμανικό. Την περασμένη εβδομάδα η διαφορά αυτή βρισκόταν στις 84-86 μονάδες βάσης, δηλαδή στις 0,84-0,86 ποσοστιαίες μονάδες (Boursorama/Reuters, QuiFinanza). Το ιταλικό σπρεντ κινούνταν γύρω στις 78-82 μονάδες βάσης (El Economista). Η Γαλλία πληρώνει πλέον περισσότερο από τη χώρα που, πριν από μία δεκαετία, είχε ταυτιστεί με την κρίση χρέους της ευρωζώνης.

Πώς το 4% διαβρώνει αργά τον προϋπολογισμό

Η Γαλλία κουβαλά δημόσιο χρέος 3,536 τρισ. ευρώ (INSEE). Το ποσό αυτό δεν ανατιμολογείται μέσα σε μία νύχτα. Τα υφιστάμενα ομόλογα συνεχίζουν να πληρώνουν τα αρχικά, χαμηλότερα επιτόκιά τους έως τη λήξη τους. Η πίεση περνά μέσα από την αναχρηματοδότηση: καθώς λήγουν παλαιές εκδόσεις, ο γαλλικός οργανισμός διαχείρισης χρέους, η AFT, τις αντικαθιστά με νέο δανεισμό στα σημερινά υψηλότερα επιτόκια. Φέτος η AFT σχεδιάζει να εκδώσει περίπου 310 δισ. ευρώ σε μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ομόλογα, από λιγότερα από 210 δισ. ευρώ το 2019 (Le Figaro, AFT).

Το αποτέλεσμα έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στους λογαριασμούς. Οι πληρωμές τόκων της Γαλλίας έφθασαν τα 34,5 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, αυξημένες κατά 19% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι (Reuters Breakingviews). Οι κυβερνητικές εκτιμήσεις ανεβάζουν το ετήσιο κόστος στα 64,8 δισ. ευρώ το 2026 και στα 74,2 δισ. ευρώ το 2027, έναντι 31,6 δισ. ευρώ το 2019 (Le Figaro). Οι τόκοι ανταγωνίζονται πλέον άμεσα τις δημόσιες υπηρεσίες και τη μείωση του ελλείμματος για κάθε επιπλέον ευρώ του προϋπολογισμού.

Ποιος πληρώνει, ποιος εισπράττει

Οι νέοι αγοραστές γαλλικών ομολόγων εισπράττουν υψηλότερο εισόδημα απ’ ό,τι όταν η Γαλλία δανειζόταν με 1% ή 2%. Ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία και αποταμιευτές που αναζητούν απόδοση ωφελούνται από τα υψηλότερα κουπόνια. Η άλλη όψη αφορά όσους κατέχουν ήδη ομόλογα: όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, η αγοραία τιμή παλαιότερων τίτλων με χαμηλότερο κουπόνι υποχωρεί (Notizie.it). Οι ζημίες αυτές μένουν λογιστικές όσο οι τίτλοι δεν πωλούνται, αλλά τράπεζες και funds που αποτιμούν τα χαρτοφυλάκιά τους στις τιμές της αγοράς βλέπουν την πίεση στους ισολογισμούς τους (Il Messaggero).

Οι πιο καθαροί χαμένοι είναι οι μελλοντικοί φορολογούμενοι και οι χρήστες των γαλλικών δημόσιων υπηρεσιών. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η Γαλλία χρειάζεται διαρθρωτική δημοσιονομική προσαρμογή περίπου 0,8% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2029 για να σταθεροποιήσει το χρέος της (IMF). Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί στοχεύει σε έλλειμμα περίπου 4,9% του ΑΕΠ το 2027, ενώ η πορεία που ζητά η ΕΕ βρίσκεται πιο κοντά στο 4,3% (Le Monde). Η κάλυψη αυτής της απόστασης σημαίνει πάγωμα δαπανών, αυξήσεις φόρων ή έναν συνδυασμό των δύο.

Οι κυβερνήσεις στη Ρώμη και στην Αθήνα, στο μεταξύ, αποκτούν ένα χρήσιμο πολιτικό επιχείρημα. Ιταλοί fact-checkers σημειώνουν ότι η σύγκριση κολακεύει την Ιταλία εν μέρει επειδή έχουν αυξηθεί απότομα και οι γερμανικές αποδόσεις, όχι μόνο επειδή βελτιώθηκε η ιταλική εικόνα (Pagella Politica).

Η Γαλλία δανείζεται ακόμη. Το πρόβλημα είναι ο προϋπολογισμός

Στις 20 Αυγούστου η AFT πούλησε ομόλογα 12,5 δισ. ευρώ, με τη ζήτηση να υπερβαίνει άνετα την προσφορά (Les Echos Investir). Οι επενδυτές είναι διατεθειμένοι να δανείσουν τη Γαλλία. Απλώς ζητούν υψηλότερη αμοιβή. Η ΕΚΤ διαθέτει εργαλείο αγοράς ομολόγων για να αποτρέπει αδικαιολόγητες πιέσεις στις αγορές, το Μέσο Προστασίας Μετάδοσης, αλλά η χρήση του προϋποθέτει ότι η χώρα που δανείζεται τηρεί τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Η Γαλλία βρίσκεται από τον Ιούλιο του 2024 στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, δηλαδή στο διορθωτικό σκέλος των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων για χώρες με έλλειμμα πάνω από τα επιτρεπτά όρια, γεγονός που δυσκολεύει την αιτιολόγηση μιας ενεργοποίησης (ECB, European Commission).

Η Γαλλία μπορεί ακόμη να πουλά ομόλογα. Η δυσκολότερη δοκιμασία είναι πολιτική: το Παρίσι πρέπει να νομοθετήσει διαδοχικά χρόνια δημοσιονομικής σύσφιξης πριν οι προεδρικές εκλογές του 2027 κάνουν την πειθαρχία ακόμη λιγότερο δημοφιλή.