Το έλλειμμα 5.2% πιέζει τη Γαλλία

Έλλειμμα 5,2% του ΑΕΠ (ΔΝΤ). Δημόσιο χρέος 3,54 τρισ. ευρώ (Eurostat, INSEE). Απόδοση δεκαετούς ομολόγου κοντά στο 4% (IG). Η ετήσια αξιολόγηση που δημοσίευσε το ΔΝΤ στις 22 Ιουλίου για τη γαλλική οικονομία κατέληξε σε ένα δύσκολο συμπέρασμα για το Παρίσι: η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες δαπάνες και στα κρατικά έσοδα δεν κλείνει (Bloomberg). Το Ταμείο προβλέπει ότι το έλλειμμα της Γαλλίας θα διαμορφωθεί το 2026 στο 5,2% του ΑΕΠ, πάνω από τον κυβερνητικό στόχο του 5% και σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με το 5,1% του 2025. Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε μόνο στο πρώτο τρίμηνο κατά 75,6 δισ. ευρώ, φθάνοντας στο 117,6% του ΑΕΠ. Πριν από δύο χρόνια βρισκόταν στο 112,6%.

Το πρόβλημα θα ήταν πιο διαχειρίσιμο αν η Γαλλία εξακολουθούσε να δανείζεται φθηνά. Όμως το κόστος δανεισμού έχει ανέβει αισθητά.

Πώς οι υψηλότερες αποδόσεις πιέζουν τον προϋπολογισμό

Η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου, δηλαδή το επιτόκιο που ζητούν οι επενδυτές για να δανείσουν το γαλλικό Δημόσιο για δέκα χρόνια, κινείται κοντά στο 3,93%. Το σπρεντ έναντι του γερμανικού ομολόγου, η διαφορά δηλαδή ανάμεσα στο κόστος δανεισμού της Γαλλίας και της Γερμανίας, έχει διευρυνθεί περίπου στις 80 μονάδες βάσης, από περίπου 60 μονάδες βάσης προηγουμένως (FAZ). Οι αγορές χρεώνουν πλέον στη Γαλλία ορατά υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου.

Αυτή η αύξηση περνά σχεδόν απευθείας στον προϋπολογισμό. Η BNP Paribas εκτίμησε ότι, αν το κόστος δανεισμού μείνει στα σημερινά επίπεδα, η πρόσθετη δαπάνη για τόκους θα απορροφήσει περίπου το 60% της αύξησης δαπανών που προβλέπεται στον προϋπολογισμό του 2027 (BNP Paribas). Με απλά λόγια, για κάθε δέκα ευρώ νέων δαπανών που θα ήθελε να κατευθύνει η Γαλλία σε νοσοκομεία, σχολεία ή άμυνα, τα έξι θα πήγαιναν στους κατόχους ομολόγων.

Η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει τη δημοσιονομική πίεση. Ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ χαρακτήρισε δύσκολο τον στόχο για έλλειμμα 5%, ενώ ο υπουργός Προϋπολογισμού Νταβίντ Αμιέλ είπε ότι απαιτούνται πρόσθετες περικοπές 3 δισ. ευρώ, πέραν των 6 δισ. ευρώ έκτακτης εξοικονόμησης που έχουν ήδη αποφασιστεί (Euronext/Reuters). Η συνταγή του ΔΝΤ είναι πιο αυστηρή: περικοπές δαπανών ή αυξήσεις φόρων ύψους περίπου 0,8% του ΑΕΠ κάθε χρόνο έως το 2029, αφού αφαιρεθεί η επίδραση του οικονομικού κύκλου, αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν διαρθρωτική προσαρμογή (ΔΝΤ). Με την ανάπτυξη να προβλέπεται μόλις στο 0,6% φέτος (Boursorama), η επίτευξη αυτού του στόχου σημαίνει περικοπές σε υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτώνται οι πολίτες.

Γιατί παρακολουθεί η ευρωζώνη

Η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης. Η άνοδος του γαλλικού κόστους δανεισμού δεν ανεβάζει αυτομάτως τα επιτόκια στη Μαδρίτη ή στη Ρώμη. Επηρεάζει όμως τον τρόπο με τον οποίο οι επενδυτές τιμολογούν τον κίνδυνο σε όλο το μπλοκ και περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων της ΕΚΤ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που καθορίζει τα επιτόκια για τις 20 χώρες του ευρώ.

Η ΕΚΤ δημιούργησε το 2022 ένα εργαλείο παρέμβασης για τις περιπτώσεις όπου η ένταση στις αγορές ομολόγων διαταράσσει τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής (ΕΚΤ). Τα γαλλικά σπρεντ δεν έχουν ενεργοποιήσει αυτόν τον μηχανισμό, όμως η δυνατότητα της ΕΚΤ να μειώνει τα επιτόκια περιορίζεται όταν η δημοσιονομική αξιοπιστία ενός μεγάλου κράτους-μέλους φθείρεται.

Η Γαλλία βρίσκεται από τον Ιούλιο του 2024 στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της ΕΕ, την επίσημη διαδικασία που ενεργοποιείται όταν το έλλειμμα μιας χώρας υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ, μαζί με έξι ακόμη κράτη-μέλη (Συμβούλιο της ΕΕ). Η πιο αιχμηρή σύγκριση είναι πλέον με την Ιταλία. Το κόστος δανεισμού των δύο χωρών συγκλίνει, ενώ ο Ιταλός υπουργός Οικονομίας Τζανκάρλο Τζορτζέτι εκτιμά ότι η Ιταλία θα βγει από τη δική της διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος πριν από τη Γαλλία (Il Messaggero). Για μια χώρα που επί χρόνια δανειζόταν πολύ πιο κοντά στη Γερμανία παρά στην Ιταλία, η μετατόπιση δείχνει πώς επαναξιολογούν πλέον οι αγορές τον γαλλικό δημοσιονομικό κίνδυνο.

Η συζήτηση για το πού θα πέσουν οι περικοπές έχει ήδη περάσει από τη γενική δημοσιονομική θεωρία σε συγκεκριμένα μέτρα: υψηλότερες συμμετοχές στις ιατρικές δαπάνες, χαμηλότερες αποζημιώσεις φαρμάκων, παρεμβάσεις που θα μεταφέρουν μεγαλύτερο κόστος στα νοικοκυριά με τις μεγαλύτερες ανάγκες υγείας (Le Figaro). Ο οικονομολόγος Ολιβιέ Μπλανσάρ υποστηρίζει ότι, για να σταθεροποιηθεί το γαλλικό χρέος, πρέπει να κλείσει κατά περίπου 120 δισ. ευρώ το κενό ανάμεσα στα έσοδα και στις δαπάνες πριν από τους τόκους, ενώ θεωρεί ότι η ίδια η διαδικασία κατάρτισης του γαλλικού προϋπολογισμού αυξάνει τον κίνδυνο κρίσης χρέους (Le Monde).

Η Γαλλία διαπραγματεύεται μέσα στους κανονικούς δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, δεν βρίσκεται μπροστά σε πρόγραμμα διάσωσης. Έχει όμως πρόβλημα αξιοπιστίας, και αυτό ήδη κάνει την καθυστέρηση ακριβότερη. Κάθε τρίμηνο χωρίς διόρθωση διευρύνει το έλλειμμα, αυξάνει τον λογαριασμό των τόκων και οδηγεί σε δυσκολότερες επιλογές για το ποιος θα πληρώσει: οι ασθενείς με υψηλότερο κόστος περίθαλψης, οι δημόσιες υπηρεσίες με πιο στενούς προϋπολογισμούς ή οι μελλοντικοί φορολογούμενοι που θα κληρονομήσουν μεγαλύτερο χρέος.