Στις 94 μονάδες βάσης το γαλλικό σπρεντ

Η διαφορά απόδοσης μεταξύ των δεκαετών ομολόγων της Γαλλίας και της Γερμανίας έκλεισε στις 10 Σεπτεμβρίου κοντά στις 94 μονάδες βάσης, δηλαδή στις 0,94 ποσοστιαίες μονάδες. Με άλλα λόγια, οι επενδυτές απαιτούν σχεδόν μία επιπλέον ποσοστιαία μονάδα ετήσιας απόδοσης για να δανείσουν τη Γαλλία αντί της Γερμανίας για την ίδια διάρκεια, με το χάσμα να διαμορφώνεται στο υψηλότερο επίπεδο μετά την κρίση χρέους της ευρωζώνης το 2012 (Le Monde, DHnet).

Οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν σε ολόκληρη την ευρωζώνη εκείνη την ημέρα, καθώς οι αγορές αποτίμησαν την αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ και την άνοδο του πετρελαίου Brent κοντά στα 100 δολάρια. Η απόδοση του γερμανικού δεκαετούς ενισχύθηκε κατά περίπου 5,3 μονάδες βάσης, ενώ του γαλλικού κατά 9,8 μονάδες, σύμφωνα με στοιχεία του Reuters που δημοσίευσε η Boursorama. Η γαλλική απόδοση, επομένως, αυξήθηκε περίπου 4,5 μονάδες βάσης περισσότερο από τη γερμανική, ένδειξη ότι η διεύρυνση του χάσματος δεν οφειλόταν μόνο στην κοινή πίεση που δέχθηκαν οι αγορές.

Γιατί επιβαρύνεται ειδικά η Γαλλία

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αύξησε στο 2,50% το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, δηλαδή την απόδοση που λαμβάνουν οι τράπεζες όταν τοποθετούν χρήματα στην κεντρική τράπεζα για μία νύχτα (ΕΚΤ). Επειδή η ΕΚΤ δεν μπορεί να αυξήσει την προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου, χρησιμοποιεί τα επιτόκια για να περιορίσει τη μετάδοση του ενεργειακού κόστους στην υπόλοιπη οικονομία, μέσω μισθολογικών διεκδικήσεων για την ανάκτηση του χαμένου εισοδήματος και νέων ανατιμήσεων από τις επιχειρήσεις. Οι προβολές του Σεπτεμβρίου τοποθετούσαν τον ενεργειακό πληθωρισμό της ευρωζώνης στο 14,3% τον Αύγουστο, από 10,3% έναν μήνα νωρίτερα (προβολές της ΕΚΤ).

Τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος δανεισμού για όλους, όμως η Γαλλία επιβαρύνεται με πρόσθετο ασφάλιστρο λόγω της δημοσιονομικής της θέσης. Χωρίς νέα μέτρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το γαλλικό έλλειμμα θα ανέλθει στο 5,1% του ΑΕΠ το 2026 και στο 5,7% το 2027, ενώ το χρέος θα ξεπεράσει το 120% του ΑΕΠ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Καθώς το έλλειμμα δεν αποκλιμακώνεται αρκετά γρήγορα, οι επενδυτές ενσωματώνουν πλέον αυτόν τον κίνδυνο στις αποδόσεις που ζητούν.

Η σύγκριση με την Ιταλία κάνει τη μεταβολή ακόμη πιο ευδιάκριτη. Το ιταλικό χρέος είναι υψηλότερο, περίπου 138,6% του ΑΕΠ, αλλά το έλλειμμα βρίσκεται πλησιέστερα στο 2,9% και υποχωρεί (UPB). Από τα τέλη Αυγούστου, η Γαλλία δανείζεται στη δεκαετία με ελαφρώς υψηλότερο επιτόκιο από την Ιταλία, αντιστρέφοντας τη συνήθη μεταξύ τους κατάταξη (Euronews Italia). Την ίδια ημέρα, το ιταλικό σπρεντ έναντι της Γερμανίας διευρύνθηκε μόνο κατά περίπου 3 μονάδες βάσης, ενώ το γαλλικό κατά περίπου 4,5 (QuiFinanza), γεγονός που δείχνει ότι η σχετική επιδείνωση επικεντρώθηκε στη Γαλλία.

Το δημοσιονομικό κόστος συσσωρεύεται σταδιακά

Η Γαλλία είχε προγραμματίσει για το 2026 εκδόσεις μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ομολόγων ύψους 310 δισ. ευρώ, ποσό-ρεκόρ (Agence France Trésor). Κάθε επιπλέον μονάδα βάσης αυξάνει τη δαπάνη τόκων, αλλά αρχικά επιβαρύνει μόνο τους νέους τίτλους που εκδίδονται για να αντικαταστήσουν όσους λήγουν. Επειδή η μέση διάρκεια του υφιστάμενου γαλλικού χρέους υπερβαίνει τα οκτώ χρόνια, οι περισσότερες σημερινές πληρωμές τόκων παραμένουν κλειδωμένες στα παλαιότερα, χαμηλότερα επιτόκια (Γαλλική Γερουσία). Η επιβάρυνση είναι πραγματική αλλά εκδηλώνεται σταδιακά, καθώς το χρέος αναχρηματοδοτείται σε βάθος ετών και όχι μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Η ζήτηση για γαλλικό χρέος παραμένει ισχυρή. Στη δημοπρασία της 3ης Σεπτεμβρίου, η απόδοση διαμορφώθηκε στο 4,23%, από 3,90% έναν μήνα νωρίτερα, ενώ οι προσφορές των επενδυτών ανήλθαν σε 2,28 φορές το ποσό που διατέθηκε (Agence France Trésor). Η έκδοση καλύφθηκε, αλλά με υψηλότερο κόστος: οι επενδυτές δεν εγκαταλείπουν τη γαλλική αγορά, ζητούν όμως μεγαλύτερη αποζημίωση για τον κίνδυνο που αναλαμβάνουν.

Δεν πρόκειται για κρίση, αλλά ο δανεισμός ακριβαίνει

Το 2011-2012, τα σπρεντ της Ιταλίας και της Ισπανίας είχαν φθάσει τις 500-650 μονάδες βάσης, οι επενδυτές φοβούνταν διάσπαση του ευρώ και οι τράπεζες δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση (Ετήσια Έκθεση της ΕΚΤ για το 2012). Το γαλλικό χάσμα των 94 μονάδων βάσης είναι εντελώς διαφορετικής κλίμακας και τίποτε στις 10 Σεπτεμβρίου δεν έδειχνε ότι η Γαλλία αντιμετώπιζε αδυναμία πρόσβασης στις αγορές.

Η Γαλλία πληρώνει πλέον σαφές δημοσιονομικό ασφάλιστρο, χωρίς να έχει διαταραχθεί η λειτουργία της αγοράς ομολόγων της. Η άμεση επιβάρυνση προέρχεται από τη σταδιακή αναχρηματοδότηση του χρέους με υψηλότερα επιτόκια και όχι από κρίση χρηματοδότησης. Το ανοιχτό ζήτημα είναι αν ένα κατακερματισμένο Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει περικοπές δαπανών ή αυξήσεις φόρων προτού το αυξανόμενο κόστος τόκων περιορίσει τα περιθώρια αντίδρασης. Η κίνηση μίας ημέρας δεν αρκεί για να αποδείξει γιατί διευρύνθηκε το ασφάλιστρο ούτε για να προβλέψει πόσο θα διαρκέσει, δείχνει όμως καθαρά ότι, μεταξύ των κυβερνήσεων της ευρωζώνης, η Γαλλία είναι εκείνη από την οποία οι αγορές ζητούν πλέον πειστικές απαντήσεις για τα δημόσια οικονομικά της.