Γαλλικό ασφάλιστρο χρέους στις 90 μονάδες βάσης

Το κόστος δανεισμού της Γαλλίας για δεκαετή ομόλογα έφθασε στις 9 Σεπτεμβρίου το 4,31 τοις εκατό, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 (Reuters via Les Echos Investir). Ο αριθμός παραπέμπει εκ πρώτης όψεως σε κρίση χρέους, όμως δεν αποτυπώνει ακόμη μια τέτοια κατάσταση. Το μεγαλύτερο μέρος της ανόδου προήλθε από τη διεθνή αύξηση των αποδόσεων, δηλαδή της ετήσιας απόδοσης που απαιτούν οι επενδυτές για να δανείσουν ένα κράτος. Το αμιγώς γαλλικό πρόβλημα είναι μικρότερο, εξελίσσεται πιο αργά και αποτυπώνεται καλύτερα στη σύγκριση με τη Γερμανία.

Η άνοδος ήταν μεγαλύτερη από της Γερμανίας, αλλά όχι όσο υποδηλώνει ο τίτλος

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν εκείνη την εβδομάδα σε πολλές χώρες. Ακόμη και η Γερμανία, που θεωρείται ο ασφαλέστερος δανειολήπτης της ευρωζώνης, είδε τη δεκαετή απόδοση να φθάνει το 3,42 τοις εκατό (Reuters via Investing.com). Μόνο στις 9 Σεπτεμβρίου η γερμανική απόδοση αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης, δηλαδή κατά έξι εκατοστά της ποσοστιαίας μονάδας, ενώ η γαλλική κατά 8,5 μονάδες (Reuters via Les Echos Investir). Η επιπλέον γαλλική επιβάρυνση των 2,5 μονάδων βάσης είναι υπαρκτή, αλλά μία συνεδρίαση δεν αρκεί για να διαχωριστεί ο δημοσιονομικός κίνδυνος από τις συνήθεις διακυμάνσεις της αγοράς.

Καθαρότερη εικόνα δίνει η συσσωρευμένη απόκλιση. Το σπρεντ, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο κόστος δεκαετούς δανεισμού της Γαλλίας και της Γερμανίας, διευρύνθηκε στις 88,7 μονάδες βάσης, πλησιάζοντας τις 90 και καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2024 (Idéal Investisseur). Η απόσταση αυτή αυξάνεται εδώ και μήνες και εκφράζει το πρόσθετο ασφάλιστρο που ζητούν οι επενδυτές λόγω των γαλλικών ελλειμμάτων και της πολιτικής αβεβαιότητας.

Το μέγεθος της μεταβολής γίνεται σαφέστερο μέσα από δύο συγκρίσεις. Κατά το άνοιγμα της αγοράς στις 9 Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα δανειζόταν φθηνότερα από τη Γαλλία (France 24/AFP), ενώ η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς διαμορφωνόταν στο 4,21 τοις εκατό, έναντι 4,26 τοις εκατό για το αντίστοιχο γαλλικό ομόλογο (QuiFinanza). Η Γαλλία πληρώνει πλέον υψηλότερο επιτόκιο από χώρες έναντι των οποίων διατηρούσε επί δεκαετίες σαφές πλεονέκτημα στις αγορές.

Πώς περνούν τα υψηλότερα επιτόκια στον προϋπολογισμό

Η απόδοση του 4,3 τοις εκατό δεν ανατιμολογεί αμέσως ολόκληρο το πρόγραμμα δανεισμού των 310 δισ. ευρώ για το 2026. Έως το τέλος Ιουλίου, το γαλλικό Δημόσιο είχε ήδη διαθέσει περίπου το 71 τοις εκατό των φετινών ομολόγων με τα χαμηλότερα επιτόκια που επικρατούσαν νωρίτερα (Agence France Trésor). Τα υφιστάμενα ομόλογα εξακολουθούν να καταβάλλουν το αρχικό τους επιτόκιο έως τη λήξη τους, ενώ η μέση διάρκεια του γαλλικού χρέους υπερβαίνει τα οκτώ έτη (French Senate). Η πίεση μεταφέρεται συνεπώς σταδιακά στα δημόσια οικονομικά, καθώς το παλαιό και φθηνό χρέος λήγει και αντικαθίσταται από ακριβότερες εκδόσεις.

Η διαδικασία, ωστόσο, έχει ήδη αρχίσει. Στη δημοπρασία της 3ης Σεπτεμβρίου, η αποδεκτή απόδοση του ομολόγου αναφοράς που λήγει τον Νοέμβριο του 2036 αυξήθηκε από 3,90 τοις εκατό τον Αύγουστο σε 4,23 τοις εκατό, σύμφωνα με το Boursorama. Η ζήτηση παρέμεινε ισχυρή: ο λόγος προσφορών προς το δημοπρατούμενο ποσό, ο οποίος μετρά πόσα ευρώ ζήτησαν να αγοράσουν οι επενδυτές για κάθε ευρώ ομολόγων που διέθετε το Δημόσιο, έφθασε το 2,28. Οι εντολές υπερκάλυψαν επομένως την έκδοση περισσότερο από δύο φορές, ένδειξη ομαλής λειτουργίας της αγοράς και όχι αποχής των αγοραστών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το γαλλικό έλλειμμα θα διαμορφωθεί φέτος στο 5,1 τοις εκατό του ΑΕΠ και, ελλείψει νέων μέτρων, θα αυξηθεί στο 5,7 τοις εκατό το 2027, ενώ το χρέος κατευθύνεται πάνω από το 120 τοις εκατό του ΑΕΠ (European Commission, European Commission EDP). Εφόσον τα επιτόκια παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, η σχετική ανάλυση ευαισθησίας της γαλλικής Γερουσίας υπολογίζει πρόσθετες δαπάνες τόκων περίπου 3,2 δισ. ευρώ τον πρώτο χρόνο και 23,5 δισ. ευρώ στην πενταετία (French Senate). Πρόκειται για πόρους που θα περιορίσουν τα περιθώρια της κυβέρνησης ως προς τη φορολογία, τις δημόσιες δαπάνες και τις επενδύσεις.

Η ΕΚΤ έχει τη δυνατότητα να αγοράσει ομόλογα μιας χώρας όταν η ένταση στις αγορές εμποδίζει την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, μέσω του Μέσου Προστασίας της Μετάδοσης, γνωστού ως TPI (ECB). Στις 9 Σεπτεμβρίου δεν υπήρχε ένδειξη ότι πλησίαζαν οι προϋποθέσεις μιας τέτοιας παρέμβασης. Αντιθέτως, όλοι οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters ανέμεναν ότι την επόμενη ημέρα η ΕΚΤ θα αύξανε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50 τοις εκατό (Reuters via Devdiscourse). Τα υψηλότερα επιτόκια της ΕΚΤ διατηρούν ανοδική πίεση στη βάση των αποδόσεων για όλα τα ομόλογα της ευρωζώνης.

Οι νέοι αγοραστές γαλλικών ομολόγων εξασφαλίζουν υψηλότερη ονομαστική απόδοση, εφόσον τα διακρατήσουν έως τη λήξη τους. Οι υφιστάμενοι ομολογιούχοι, που είχαν αγοράσει τίτλους με χαμηλότερες αποδόσεις, υφίστανται αντίστοιχη μείωση της αγοραίας αξίας τους. Για τους Γάλλους φορολογουμένους, το κόστος θα συσσωρεύεται καθώς κάθε αναχρηματοδότηση αντικαθιστά το φθηνό χρέος της δεκαετίας του 2010 με τίτλους που ενσωματώνουν τις σημερινές δημοσιονομικές συνθήκες. Η αγορά χρηματοδότησης της Γαλλίας εξακολουθεί να λειτουργεί ομαλά, αλλά κάθε νέα έκδοση με το σημερινό ασφάλιστρο κινδύνου περιορίζει τις μελλοντικές επιλογές του προϋπολογισμού.